Moeheid

 

Moe moe moe, dat is wat de mens met hersenletsel vaak ervaart. Alles kost inspanning. De dag-energie is vaak al na twee uren helemaal op.  Het is een veelvoorkomend verschijnsel bij hersenletsel.

 

Bij hersenletselgetroffenen is de vermoeidheid vele malen érger dan bij gezonde mensen. De mentale energie is al na korte tijd op. Zij gebruiken méér hersendelen om de omweg te maken langs het getroffen gebied, afgestorven hersengebied om toch tot een mentale activiteit te komen. ook komt het voor dat een veranderde hormoonhuishouding voor vermoeidheid zorgt.

 

Andere factoren als medicijngebruik, verstoorde slaap kunnen ook bij mensen voorkomen die geen hersenletsel hebben.

None animated GIF

Na inspanning - Ontspanning - Hersteltijd inbouwen 

 

Er zijn verschillende benamingen van strategieën die allemaal neerkomen op het feit dat hersenletsel niet meer overgaat en je altijd je rust moet inplannen en moet pakken na een inspanning. Niet alleen de rust moet ingepland worden, maar ook de hersteltijd. Mensen met hersenletsel herstellen slechter van vermoeidheid. Een nacht slapen is niet voldoende. Sterker nog, veel mensen met hersenletsel kunnen niet meer slapen bij erge vermoeidheid.

 

Het zou goed zijn voor de omgeving, vrienden, familie, en werkgevers dit feit te accepteren. Dat zal ook voor hen een enorme impact hebben waar ze mee kunnen worstelen. 

We raden mensen aan de informatie over hun vermoeidheid te delen middels een kaartje of 'familie- en vriendenbrief'. Leg uit wat de vermoeidheid betekent voor je. Geef aan wat ze voor je kunnen doen of waar ze op moeten letten. 

 

 

Vergelijk jezelf maar met een oude batterij die elke keer nog maar voor 25% oplaadt en eerder leegraakt.

gevaaroverjegrenzengaanNAH.jpg

 

Er zijn verschillende strategieën om de balans tussen inspanning en ontspanning te vinden. We bespreken op drie pagina's de:

 

Verbeten doorgaan

Let op een verhoogde en intensere activiteitensnelheid. Dat zijn signalen dat iemand op de tenen loopt om een taak toch af te krijgen of om vol te houden vanwege sociale druk.

Het lijkt dan alsof iemand verbeten is en zich vastbijt om het vol te houden. Dat lijkt op  "standje overdrive". Dit wordt vaak gezien bij mensen die voor het hersenletsel gewend waren om alles maar vol te houden.

Deze eigenschap is eigenlijk na het hersenletsel versterkt en de rem is zoek. Bij deze mensen is het gevaar van chronische uitputting en burn-out groot.

 

Tips

  • Let op een verhoogde en intensere activiteitensnelheid. Dat zijn signalen dat iemand op de tenen loopt om een taak toch af te krijgen of om vol te houden vanwege sociale druk.

  • Veel mensen met hersenletsel kunnen zichzelf niet meer doseren of begrenzen. Dat is geen falen het is een gevolg van het kapotte brein. 

  • Als de vermoeidheid beperkende hinder geeft in het dagelijks leven is het goed om dit met de huisarts of revalidatiearts te bespreken. Eventueel kan de arts met lichamelijk onderzoek of bloedonderzoek nagaan of er naast hersenletsel nog andere aandoeningen spelen.

 

  • Indien mogelijk is bewegen en sporten gezond– binnen de eigen mogelijkheden.

  • Blijf voorzichtig experimenteren met wat je kan.

     

     

  • Soms is het goed om de vermoeidheid eens nader te bekijken met (neuro)psychologische begeleiding of een behandelingsmodule van bijvoorbeeld Hersenz.

 

  • Als er thuiswonende kinderen zijn, krijgen deze ook met de vermoeidheid van de ouder te maken. De ouder kan zich daar schuldig over voelen of er vragen over hebben, zoals ’kunnen ze het wel aan?', of: ’waarmee kan ik ze allemaal belasten’? De ouder kan proberen te bekijken wat men nog wél voor de kinderen kan betekenen.

 

    • Het kan prettig zijn om contact met lotgenoten te hebben. Naast het vinden van herkenning en het delen van ervaringen, kan men van elkaar leren hoe men met de vermoeidheid omgaat. Zie o.a onze facebookgroep Overprikkeling bij NAH. (Deze groep is alleen voor deze doelgroep, niet voor belangstellenden.)

     

    • Voor de hersenletsel-getroffene is het belangrijk om niet te hoge eisen aan zichzelf te stellen, als de energie beperkt is. Het aantal dingen dat men op één dag doet, dient aangepast te worden aan de hoeveelheid energie die men heeft.

     

    • Regelmatig kiezen voor de dingen die men leuk vindt, levert vaak ook wat meer energie op. Mits het geen overprikkeling geeft.

     

    • Bij ernstige vermoeidheid bij overprikkeling is het goed de overprikkelingsvormen te inventariseren o.a. middels onze enquête, de eigen signalen van overprikkeling te herkennen, tijdig te stoppen, rust in te plannen, structuur handhaven en vluchtplekken en vluchtalternatieven vooraf bedenken. Zie meer tips bij overprikkeling ... De suggestie dat iemand "maar oordopjes in moet doen", is een onderschatting van dit ernstige uitputtende probleem bij hersenletsel.

     

    • Besef dat chronische overprikkeling andere ziektes kan doen ontstaan doordat bij voortdurende 'stress' het lichaam continu stresshormonen produceert, waardoor ook het zenuwstelsel kan veranderen. Dat kan bijvoorbeeld leiden tot klachten als maagproblemen, auto-immuunsysteemverandering , hart- en vaakziekten, spierfunctieverandering, verstoring slaapproblemen, depressie, burn-out of angststoornissen.

      Leer je zelf de buikademhaling aan waarmee je lichaam tot rust kan komen. Lees meer..

     

    • Als er sprake is van een werk dan is het belangrijk om problemen te bespreken met de bedrijfsarts. Misschien is het mogelijk minder te gaan werken of kan het werk anders worden ingedeeld.

     

    • Misschien helpt onderstaand filmpje om de 'grens'beter te bewaken en niet elke dag de 'úiterste grens' te raken..

     

     

    bronnen: Hersenletsel-uitleg.nl, revalidatiecentrum dehoogstraat.nl, Cognitietherapie (Joke Heins, Roos Sevat, Corine Werkhoven), nebasnsg.nl, CVA-vereniging