Persevereren

Persevereren is afgeleid van het woord persevere en betekent letterlijk het herhalen van of  het doorgaan met een handeling, een woord, een beweging maar zelfs ook het voortzetten van een emotie. 

 

Perseveratie komt voor in de volgende vormen: breedsprakigheid, echolalie en kleverigheid. Het is bijvoorbeeld het nabootsen van gedrag van anderen of het napraten van anderen, maar ook het lang blijven hangen in een gesprek of emotie. Ook het letterlijk hangen aan anderen valt onder perseveratie.

 

Het wordt het vaakst gezien bij mensen die hersenletsel hebben opgelopen in de hersenen aan de voorzijde, in de frontale kwab. Het komt ook bij letsels op andere gebieden voor zoals bij de kleine hersenen.

Als je niet doorziet dat iemand aan het persevereren is, kan het rationaliseren of verstandig toespreken, of een andere poging het te stoppen, de situatie verergeren.

 

Je moet weten dat de persoon in kwestie niet bij machte is dit gedrag te stoppen. Zelfs als er negatieve consequenties aan vast zitten. Diegene ziet waarschijnlijk ook geen andere mogelijkheden om het te stoppen. Hoewel de ernst van het probleem varieert zijn er 3 vormen van persevereren:

  • vast zitten in het gedrag, het onderwerp, emotie
  • herhaling
  • voortdurend

Iemand kan dan:

  • Vast zitten in bepaald gedrag, beweging, emotie, handeling, onderwerp van gesprek
  • Terugkeren naar bepaald gedrag, beweging, emotie, handeling of onderwerp van gesprek zelfs als er een ander onderwerp besproken wordt.
  • 'Breedsprakig' zijn
  • 'Hangen' aan andere personen
  • Napraten

 

Voorbeelden

  • Iemand spreekt herhaaldelijk alleen maar over muziek zelfs al is er een nieuw onderwerp van gesprek.
  • Iemand die onbewust en ongepland een extra lus schrijft bij een bepaalde letter.
  • Iemand noemt alleen het woord ‘rood’ bij een test over het benoemen van kleuren ook al wordt bruin of geel bedoeld.
  • Iemand kan slechts één herhaalde manier gebruiken bij het proberen op te lossen van een probleem, ook al weet hij dat deze oplossing niet werkt.
  • Iemand kan bedroefd of boos blijven over een situatie, langer dan normaal verwacht.
  • Iemand kan zichzelf blijven controleren op fouten in het gevraagde en daardoor nooit verder komen

We kennen allemaal het verschijnsel, ziek of gezond, van een liedje wat maar in je hoofd blijft hangen. Dat kan zelfs in je dromen herhaald worden.

Maar iemand die persevereert door hersenletsel kan dezelfde hinder of erger ervaren door het ‘vast zitten’ in een gedachte, handeling, woord, emotie, (frustratie) of beweging. Het kan het leven behoorlijk beperken. Het kan soms jaren duren voordat iemand een emotie los kan laten..

 

Tips bij mildere vormen
Als de persoon in kwestie er voor open staat is het goed dat vertrouwde vrienden of familieleden een vriendelijk signaal afspreken dat de persoon die persevereert geattendeerd wordt op het 'door- en door- en doorgaan'.
Soms helpt het om afleiding te geven met iets heel onverwachts als iemand nog niet nog niet te ver vast zit in het persevereren. 

Als iemand persevereert in de emoties helpt het soms om er niet in mee te gaan. Help de structuur weer op te pakken met de broodnodige rust.

 

Behandeling

Een behandeling moet voorzichtig aangepakt worden en kan bestaan uit:

  • cognitieve gedragstherapie
  • groepstherapie met lotgenoten
  • medicatie

 

Meerdere problemen mogelijk

Persevereren kom het meest voor bij sommige vormen van dementie (frontotemporale dementie) en bij voorhoofdskwab letsel

 

Vaak geziene problemen daarbij zijn: 

  • het nemen van initiatief om te bewegen. Er ontstaat apathie
  • het onderdrukken van impulsen: meteen overgaan tot actie eenmaal begonnen met een beweging, de beweging de hele tijd herhalen en uit zichzelf niet meer kunnen stoppen.
  • automatisch nadoen wat iemand anders doet: echopraxie, stelselmatig na-apen, zonder dat te willen.
  • letterlijk nazeggen wat een ander zegt komt voor. Dat heet 'echolalie'.

Lees meer over letsel in de frontaal kwab/voorhoofdskwab

Frontal_lobe_-_animation-1.gif