Whiplash 

Whiplash is een acceleratie-deceleratie mechanisme, van energie-overdracht aan de hals- en of nek waardoor de nek, maar ook het hoofd een onverwachte slingerbeweging maakt. Het kan een gevolg zijn van kop-staart of zijdelingse botsingen met een motorvoertuig, maar ook door duiken of andere ongelukken als contactsporten of een val.

 

Whiplash geassocieerde stoornis (WAD) wordt algemeen beschouwd als een weke delen letsel van de nek met symptomen zoals pijn in de nek en stijfheid, hoofdpijn, cognitieve en psychiatrische stoornissen, duizeligheid, visuele symptomen, paresthesieën (gevoelsstoornissen), en zwakte. Andere termen zijn Postwhiplash syndroom of nekverstuiking.

bron fysiozande

Transcriptie van bovenstaande video- geproduceerd door Blausen:

De wervelkolom bestaat uit 33 met elkaar verbonden wervels. Er zijn 5 soorten wervels: 4 wervels van het os coccygis die samen het staartbeen vormen, 5 sacrale wervels die samen het heiligbeen vormen, 5 lumbale (lende)wervels, 12 thoracale (borst)wervels en 7 cervicale (hals)wervels. Deze wervels bieden de lichaamsromp stabiliteit.

 

De botten die samen de wervelkolom vormen dienen ook als bescherming voor het ruggenmerg en voor de kleinere zenuwen die zich van hieruit naar de verschillende lichaamsdelen vertakken. De wervels zijn met elkaar verbonden door sterke weefselbanden, de gewrichtsbanden. De wervels zijn door pezen met de omliggende spieren verbonden.

 

Bij een acute whiplash zijn de 7 (cervicale) halswervels beschadigd. Whiplash is vaak het gevolg van auto-ongelukken waarbij het hoofd, door de kracht van een botsing van achteren, met grote heftigheid achterover en voorover wordt bewogen.

 

Hierdoor ontstaan scheurtjes in de spieren, pezen en/of gewrichtsbanden van de nek. Ook kan een zenuw tussen twee wervels beklemd raken. Dit veroorzaakt pijn of gevoelloosheid die naar de schouder, arm of hand kan uitstralen.

 

Afhankelijk van de ernst van het letsel kan een whiplash op verschillende manieren worden behandeld, zoals het onbeweeglijk maken van de nek met een nekbrace, of medicinale behandeling en oefeningen. In ernstige gevallen kan een operatie noodzakelijk zijn. 

Whiplash geassocieerde problematiek; WAD 

Wad staat voor Whiplash associated disorders. 

In 1995 is door de Quebec Task Force een theoretische indeling gemaakt van het whiplash trauma:

  • Graad 0: geen nekklachten, geen lichamelijke afwijkingen
  • Graad 1: klachten van nekpijn, stijfheid en gevoeligheid, zonder lichamelijke afwijkingen
  • Graad 2: nekklachten en neuromusculaire afwijkingen
  • Graad 3: nekklachten en neurologische afwijkingen
  • Graad 4: nekklachten met fractuur(breuk) of dislocatie (van de plaats gedrukt zijn van wervels of bandletsel)

 

Strijd tussen verzekeraars en de mens met whiplash

Omdat er zoveel strijd ligt tussen verzekeraars en de mens met whiplash klachten /WAD willen wij wat handreikingen doen op het gebied van publicaties.

 

Aan het woord Whiplash in de praktijk: 

"Welke diagnose/naam ook aan het probleem gegeven wordt, wanneer je het patiënt centraal stelt, blijkt dat men na de welbekende whiplash beweging bepaalde klachten ervaart, die ervoor niet werden ervaren, en ermee overweg moet.

 

Men kan hier niet omheen omdat het een behoorlijk invloed heeft op het dagelijks functioneren. De beginperiode bestaat vooral uit het bepalen en inventariseren waarvan de patiënt last heeft: over het algemeen gaat het hierbij zowel om fysieke als cognitieve klachten en ook vermoeidheidsklachten.

 

Je kunt het zien als een ui, wanneer je het gaat pellen en laag voor laag gaat aanpakken, dan kom je tot de kern van het probleem waarbij blijkt dat een heleboel klachten van tijdelijke aard zijn.

 

Fysieke klachten hebben vaak te maken met rug-, nek-, en hoofdpijn, stijfheid van spieren, spierspanning en onbeweeglijkheid van de nek/hoofd. Niet zelden zijn door de impact van de whiplash beweging wervels en ribben verschoven, die voor blokkades en ongemakken zorgen". 

 

Klachten kunnen zijn:

 

Deze klachten zorgen voor cognitieve klachten als het moeilijk volgen van (telefoon)gesprekken, vertraging van reacties, gebrek aan overzicht, slecht kunnen lezen of een verhaal volgen.

Klachten met betrekking tot de vermoeidheid; het energieniveau kun je vergelijken met een batterij die alsmaar niet oplaadt.

NAHbatterijbijnaleeg-1.jpg

 

Een goede nachtrust is geen garantie voor een helder, uitgerust hoofd bij het opstaan. Daarnaast is het het benoemen waard dat er een verschil is tussen lichamelijke en cognitieve vermoeidheid. Cognitieve moeheid wordt ook wel organische moeheid genoemd of neurofatigue.

Met dank aan whiplash in de praktijk.

 hersenschudding.large.jpg

Wij citeren professor C. Lafosse, uit België: 

"De volgende anatomo-functionele eenheden (eenheid tussen lichaam en functioneren) kunnen verstoord zijn na een WAD en vragen aldus een nauwkeurig onderzoek:

  • Het Vestibulo-vertebraal functioneren (evenwicht)
  • Hoofdstabilisatie reflexen
  • Vestibulaire reflexen (reflex van evenwichtsorganen)
  • Cervicale proprioceptie (waarnemen van de positie van de hals)
  • Oculaire stabilisatie reflexen (vermogen om beeld /ogen vast te houden als je van houding beweegt)
  • Autonome cervico-cephalo systeem
  • Sympathische en parasypathische bezenuwing en invloeden op van hoofd en nek
  • Cervico-oto-oculaire interactie (oogbewegingen te opzichte van veranderde houding in het lichaam)
  • Vestibulo-basilaire systeem  (bloedtoevoer naar de vertebrale en basilaire slagaders -bloedtoevoer naar de achterste delen van de hersenen)
  • Chronische pijn en vermoeidheid
  • Autonome effecten  (waarbij autonome zenuwstelsel of spieren gebruikt worden, die buiten bewuwst handelen omgaan).
  • Temporomandibulaire aandoeningen (kaakgewrichtsklachten)
  • Somatische tinnitus (oorsuizen of geluiden horen)
  • Cerebraal functioneren (functioneren van de hersenen)

 

Ondanks de complexiteit van het beeld ontbreekt het in de medische wereld aan een duidelijk interdisciplinair klinisch zorgpad, waar artsen, fysiotherapeuten en andere deskundigen samenwerken om de WAD gevolgen te kunnen doorgronden. (CURE en CARE)

 

Hierdoor moet de patiënt zelf op zoek gaan en de gevolgen proberen weer te geven met als gevolg een duidelijk risico op onder-diagnose en mis-diagnose.

 

Hierdoor krijgt een onafhankelijke controle-instantie vaak de illusie dat de patiënt doet aan ‘dokters-shopping’ maar de patiënt kan vaak niet anders of wordt zelf, omwille van een gebrekkig medisch kader, van her naar der gestuurd."  

 

bron: Prof. C. Lafosse, PhD
Doctor in de Psychologie, Specialisatie Klinische Neuropsychologie Directeur Strategie en Wetenschappelijk Beleid, Revalidatieziekenhuis RevArte Professor Klinische Neuropsychologie K.U.Leuven 

 

Het probleem bij whiplash is dat er geen aantóónbare hersenschade is.

De combinatie van de cognitieve problemen met de steeds toenemende emotionele belasting kunnen leiden tot grote en ernstige problemen.

Na een whiplash kunnen mensen last krijgen van een verstoord slaap-waakritme en slaapproblemen krijgen. Soms slaapt iemand te veel of kan door de pijn of het oorsuizen niet in slaap komen.

Het wordt tijd dat ernstige whiplash onder de noemer niet aangeboren hersenletsel, NAH, valt.

 

Bron: Dikmen, Machamer & Temkin, 1993.  Psychosocial outcome in patients with moderate to severe head injury : a 2-year follow-up.  Brain Injury, 7(2), 99-100. Franulic, et al., (2000).  Organic personality disorder after traumatic brain injury: cognitive, anatomic and psychosocial factors.  Brain injury, 14(5), 431-439. Colantonio, Dawson, & McLellan (1998).  Head injury in young adults: long-term outcome.  Arch. Phys. Med. Rehabil., 79(5), 550-558. 

http://www.whiplashdebaas.nl/onderwerpen/whiplash-klachtenpatroon/293-whiplash-slaap-en-waakstoornissen-melatonine

 

SOLK 

Veel mensen met whiplash klachten kunnen gelabeld worden met SOLK. Solk staat voor Somatisch onvoldoende verklaarde lichamelijke klachten 

  • als lichamelijke klachten langer dan enkele weken duren en als er bij adequaat medisch onderzoek geen aandoening is gevonden die de klachten voldoende verklaart.
  • SOLK is een werkhypothese gebaseerd op de (gerechtvaardigde) aanname dat somatische/psychische pathologie reeds afdoende is uitgesloten.

Na een whiplash komen patiënten heel vaak in het ‘medisch shopping centre’ terecht. Een neuroloog speelt een belangrijke bij uitsluitingsdiagnostiek en zou dat ook in verwijzing moeten doen. In een stuk in Medisch Contact pleit neuroloog Keuter terecht voor betere samenwerking tussen diverse behandelaars /huisarts/ bedrijfsarts/ specialisten en patiënt.

 

Zodat van meet af aan betere verwijzing plaats vindt. Vooral ook na een whiplash. De neuroloog voor uitsluitingsdiagnostiek, maar ook als verwijzer naar een multidisciplinair team bij het ervaren van veel klachten.

 

Met oog voor het individu dat verschillende disciplines een rol kunnen spelen in begeleiding/behandeling. Dit om verbetering dan wel herstel te bespoedigen door adequate aanpak van meet af aan. 

 

Neuroloog Keuter zegt: ”Wie de patiënt niet centraal zet bij SOLK, zal niet ver komen”. Dat geldt ook na een whiplash en een daarbij passend klachtenpatroon. De patiënt moet het begrijpen. Whiplash de Baas is het eens met Keuter dat sociale en psychologische aspecten een rol spelen bij het verloop van ziekte.

 

Na een whiplash ligt voor de patiënt de aandacht teveel op het lichamelijke en bij de meeste behandelaars/artsen op het psychologische.

 

Wanneer we met z’n allen elkaars taal spreken, dan is er veel meer te bereiken bij behandeling/begeleiding na een whiplash en het daaruit mogelijk voortvloeiende klachtenpatroon. Multidisciplinaire aanpak met een centrale rol voor de patiënt na een whiplash is de beste aanpak. Lichaam en geest is één geheel.

bron: whiplashdebaas

 

De link naar het artikel in Medisch Contact:
http://medischcontact.artsennet.nl/rubrieken-1/alle-rubrieken-/columns/column/122505/onbegrijpelijk-1.htm   

 

PDF
evidence for brain injury after whiplash injuries
PDF [46.6 KB]

 

Onderstaande tekst is van Choi en Hinoki 

Whiplash is een acceleratie-deceleratie mechanisme, van energie-overdracht aan de hals dat kan een gevolg zijn van voornamelijk kop-staart of zijdelingse botsingen met motorvoertuig, maar ook door duiken of andere ongelukken.

Whiplash geassocieerde stoornis (WAD) wordt algemeen beschouwd als een weke delen letsel van de nek met symptomen zoals pijn in de nek en stijfheid, hoofdpijn, cognitieve en psychiatrische stoornissen, duizeligheid, visuele symptomen, gevoelsstoornissen (paresthesieën), en zwakte.

 

Hinoki heeft aangetoond dat patiënten met een whiplash, een te grote spanning (hypertonie) hebben van het zachte steunweefsel van de wervelkolom. Dat komt door de overprikkeling van de receptoren die de positiezin bepalen in de nek (cervicale proprioceptoren). Het woord proprioceptie komt van de Latijnse woorden proprius en perceptie (zelfwaarneming, weten hoe de stand van je hoofd en lichaam is).

De overprikkeling van de positiezin receptoren  wordt veroorzaakt door een prikkeling van de sympathische bèta-receptoren in de spierspoeltjes. 

 

Hinoki heeft aangetoond dat er ontwikkeling is van granulaire blaasjes aan het einde van ongemyeliniseerde zenuwvezels in de buurt van de motorische zenuwuiteinden.

Abnormale middelpuntzoekende impulsen die voortvloeien uit de verwonde zachte weefsels van de nek kunnen opstijgen langs het spinoreticular darmkanaal naar de hersenstam.

 

Handige links

Whiplashstichting

Whiplashdebaas

Onderzoek naar whiplash gewenst

Huisarts de Vos, gespecialiseerd in whiplash in Spijkenisse

Literatuur

  • Bogduk N. The anatomy and pathophysiology of whiplash. Clin Biomech 1986; 1: 92-101.

  • Kitamura K. Brain symptoms in patients with whiplash injury. In: Itami K, ed. Whiplash injury. Tokyo: Kanehara-Shuppan, 1972: 9-16.

  • Krämer G. HWS-Schleudertraumen. Zur Pathogenese der zerebraten Beteiligung und persistierender post-traumatischer Störingen. Med Welt 1983; 34: 1134-40.

  • Ommaya AK, Faas F, Yarnell Ph. Whiplash injury and brain damage. JAMA 1968; 204: 75-9.

  • Ommaya AK. Mechanisms and preventive management of head injuries: a paradigm for injury control. Proceedings 32nd AAAM, Washington 1988; 360-90.

  • Hinoki M. Vertigo due to whiplash-injury: a neurotological approach. Acta Otolaryngol (Stockh) 1985; Suppl 419: 9-29.

 

Bron: Choi HJ, Choi SK, Lee SH, Lim YJ (2012) Whiplash injuryinduced atypical short-lasting unilateral neuralgiform headache with conjunctival injection and tearing syndrome treated by greater occipital nerve block. Clin J Pain 28(4):342–343) 

Fysiozande