Neglect

3-Collages150-1.jpg
3-Collages151-2.jpg

 

Neglect is een stoornis die in de chronische fase vooral voorkomt bij beschadiging in de rechterhersenhelft (met uitvalsymptomen links).

Er is geen of verminderde "aandacht" of waarneming voor de aangedane (meestal linker)kant: mensen "negeren" de aangedane zijde en de ruimte daaromheen.

neglect-nagetekend.large.jpg

Kort na hersenbeschadiging komt neglect net zo vaak voor na beschadigingen in de linker als rechter hersenhelft.

Het kan gaan om het negeren van mensen, objecten of gebeurtenissen die zich links (na beschadigingen in de rechter hersenhelft) of rechts (na beschadigingen in de linker hersenhelft) van de persoon bevinden. Neglect kan met een neuropsychologisch onderzoek gediagnosticeerd worden.

 

Dan kan er bijvoorbeeld worden gevraagd om een plaatje na te tekenen of uit het hoofd te tekenen.

Daarnaast kan neglect ook met een observatielijst worden vastgesteld, de Catherine Bergego schaal. Deze observatielijst is kortgeleden vertaald naar het Nederlands. Met deze lijst wordt gekeken naar eventueel typisch neglect gedrag in activiteiten in dagelijkse leven.

 
Neglect kan in het dagelijks leven allerlei problemen met zich meebrengen.

 

Voorbeelden:

Bij Algemene Dagelijkse Levensverrichtingen (ADL) :

  • Bij het eten wordt de ene helft van het bord vergeten leeg te eten.

 

  • Bij het scheren wordt maar één helft van het gezicht geschoren.

 

  • Bij het make-up opdoen wordt maar één kant van het gezicht gedaan.

 

  • Moeite met  vinden van spullen in badkamer of kamer aan een kant. 

 

 De weg vinden of ruimtelijk waarnemen:

  • Mensen lopen steeds tegen dingen aan de aangedane kant aan (obstakels, deurpost), omdat die kant niet waargenomen wordt.

 

  • In het verkeer is een neglect levensgevaarlijk omdat zaken aan de aangedane kant niet worden waargenomen.

 

  • Kamers aan bijvoorbeeld de linkerkant worden niet gezien, voorbij gelopen/gereden en mensen zijn zodoende de weg kwijt.

 

  • Het 'negeren' van mensen die aan de verkeerde kant staan. Niet uit onwil, maar omdat ze niet waargenomen worden.

  

Ten opzichte van het eigen lichaam:

  • In extreme gevallen herkent de patiënt zijn verlamde arm en been niet meer als zijn eigen ledematen. Hij heeft het gevoel dat er een vreemd been in bed ligt.

 

  • Vergeet bijvoorbeeld linker of rechterbeen uit bed te zetten of de voet van de rolstoelsteun te halen. Voelt het niet als de hand tussen de spaken van de rolstoel komt.

 

  • Als iemand op een stoel zit of op bed ligt, hangt de verlamde arm omlaag. Zo ontstaan snel verwondingen die door het neglect ook minder opgemerkt worden.

 

  • Hoort aan de neglectzijde soms niets, terwijl een audiogram aantoont dat er met het gehoor niets aan de hand is.

                                                                                                          

 

Hoe omgaan met neglect?

Schep fysiek contact met de aangedane lichaamshelft, maak het zichtbaar en aktief door bijv. de beide armen op de tafel te leggen of door de persoon van die kant te benaderen terwijl je praat, dit om schrikreactie te voorkomen. Besef dat het geen onwil is.

 

 

Als de lichaamszijde verlamd is en daarbij komt dat een helft van het gezichtsveld genegeerd wordt, dan weet je dat mensen met deze schade hun aangedane zijde 'niet of minder snel waarnemen'- er zich 'niet bewust van zijn'. Het zogenaamde 'neglect'.

 

Door deze combinatie (maar zelfs zonder verlamming!) kunnen gemakkelijk ongelukken gebeuren. Een arm kan ook 'ongemerkt' tussen de rolstoelwielen komen. Daarnaast kunnen mensen spullen 'kwijtraken': een bril of een kop koffie die in het genegeerde gezichtsveld staat, zal niet of moeilijk gevonden worden.

 

Houd rekening met waar u gaat zitten als u met hem/haar wilt praten. Zorg er ook voor dat iemand vanuit bed de deur kan zien en niet uitkijkt op een blinde muur.

Hemianopsie

Bij schade in de hersenen bijvoorbeeld in het achterhoofd kan het gezichtsveld veranderen.

Zo is het bekend dat mensen nog maar de helft van hun gezichtsveld zien zoals in de foto in beeld is gebracht.Dat wordt hemianopsie genoemd. Half niet zien letterlijk. Lees meer ....

Verschil neglect en hemianopsie

Voor alle duidelijkheid: het verschil tussen neglect en hemianopsie is dat mensen met neglect zich niet bewust zijn van het feit dat ze niet alles waarnemen. Bij mensen met hemianopsie is dit bewustzijn er wel, waardoor zij zich kunnen corrigeren.

                 

           

Iemand met hemianopsie kan zichzelf een aantal handig heidjes aanleren om een totaalbeeld van alles om zich heen te krijgen. Echter, dit is niet bij alle activiteiten mogelijk; soms is hulp van een direct betrokkene de enige oplossing.

Iemand met hemianopsie kan zichzelf aanleren zijn ogen en hoofd te draaien zodat hij een totaalbeeld van de omgeving krijgt.

 

Enkele tips bij Hemianopsie

Zorg dat spullen op een vaste plaats staan zodat diegene weet waar hij moet zoeken (wekker, handdoeken, borden, bestek).

Leer een vast zoekgedrag aan. Leer iemand een ruimte of een voorwerp altijd af  af te zoeken van links naar rechts en van boven naar beneden en terug.

Laat met de ogen de gehele deurstijl afzoeken, zodat  diegene in kan schatten hoe breed deze voordat diegene door de deur heen loopt.

Leer een vaste volgorde van wassen aan: Begin altijd met de aangedane zijde en eindig met de gezonde zijde. Het is verstandig na het wassen en aankleden te controleren of er niets vergeten is. Begin met de aangedane zijde en eindig met de gezonde zijde.

Leer voor het eten eerst de gehele tafel te overzien.

 

Lees meer over andere visuele gevolgen bij hersenletsel....

Lees meer over hoe de diagnostiek visueel neglect verbeterd kan worden PDF

Lees meer over tips voor hemianopsie en neglect

Download de gratis PDF van de hersenstichting over neglect en hemianopsie:

Filmpjes over visuele neglect:

bronnen Universiteit Utrecht, Tanja Nijboer, Krista Huisman, Anne Visser-Meily, Anja Eijsackers, Teuni ten Brink Research De Hoogstraat rehabilitation, Hersenstichting.nl, Lievenbergsziekenhuis neurologie, J.B.M. Kuks, J.W. Snoek, H.J.G.H. Oosterhuis. Klinische Neurologie 15e druk, Bohn Stafleu Van Loghum, Houten, 2003, ISBN 90-313-4028-6, hersenletsel-uitleg.nl