Op mobiel apparaat: ZOEKFUNCTIE = Loep ( Icoontje links) en MENU = 3 streepjes ( Icoontje rechts)

Home » Soorten hersenletsel hersenaandoeningen » Traumatisch hersenletsel

Deze pagina is een algemene pagina over traumatisch hersenletsel met een korte uitleg over de vormen traumatisch hersenletsel.

Op specifieke onderliggende pagina's gaan we dieper in op elke vorm.
Hersenkneuzing - Hersenschudding - Postcommotioneel Syndroom- Shaken Baby Syndroom - Whiplash WAD - Subdurale bloeding - Epidurale bloeding - Coma -
Chronisch Traumatische Encefalopathie
Locked in syndroom.

Traumatisch hersenletsel

Traumatisch hersenletsel ontstaat door een oorzaak buiten het lichaam, een klap, ongeval of geweld van buitenaf. Bloed en vocht hopen zich op en neemt ruimte in beslag, waardoor de hersenen worden weggedrukt en beschadigd kunnen raken. 

Het woord traumatisch komt van het Griekse woord trauma, dat verwonding betekent. Traumatisch hersenletsel duidt hier op lichamelijk lijden; de hersenen zijn getroffen door letsel van buitenaf. Zijn de omstandigheden zo extreem traumatiserend geweest, in de zin van psychische verwonding, dan is een PTSS, een post traumatische stress stoornis, niet uitgesloten.

Traumatisch hersenletsel kan in verschillende gradaties van ernst optreden waarbij een hersenkneuzing de ernstigste vorm is; hersenweefsel en bloedvaten zijn verscheurd. Het woord kneuzing valt niet te vergelijken met een kneuzing in een ander lichaamsdeel. De meeste mensen met een hersenkneuzing ervaren levenslange gevolgen, er zijn ook mensen die (bijna) volledig herstellen.

Oorzaken:

  1. Letsel waarbij van buiten af een kracht op het hoofd is uitgeoefend, waarbij eventueel ook de schedel beschadigd kan zijn.                                                                                    
  2. Letsel nadat een of meerdere voorwerpen van buitenaf de hersenen zijn binnengedrongen. In dat geval is er altijd schedelletsel.

 

Verschillende oorzaken van traumatisch hersenletsel door kracht op het hoofd kunnen zijn:

  • Aangereden zijn
  • Op het hoofd geslagen of geschopt zijn
  • Een voorwerp op het hoofd hebben gekregen
  • Met het hoofd op de grond zijn gevallen van bijvoorbeeld fiets, paard, steiger of trap en ongelukkig terecht zijn gekomen
  • Vlakbij een explosie/ontploffing zijn geweest, bijvoorbeeld in  oorlogsgebied
  • Zinloos geweld

 

Mogelijke oorzaken van letsel waarbij voorwerpen de hersenen zijn binnengedrongen:

  • Een bot gedeelte dat de hersenen is binnengedrongen als gevolg van een schedelbreuk.
  • Een voorwerp, zoals een kogel, granaatscherf, steekwapen, ijzeren voorwerp bij een ongeval, dat de hersenen is binnengedrongen.


In dergelijke gevallen is de oorzaak van het letsel niet de toename van de druk op de hersenen, maar het voorwerp dat de hersenen beschadigt.

In de meeste gevallen ontstaat traumatisch hersenletsel doordat het hoofd plotseling afremt of versnelt:


nggst.jpg

Vormen van traumatisch hersenletsel

  • hersenkneuzing (contusio cerebri) ontstaat als een persoon minstens 15 minuten buiten bewustzijn is geweest en/of een langer dan 60 minuten durend PTA (post traumatische amnesie of gat in het geheugen) heeft. Dit is de ernstigste vorm van traumatisch hersenletsel. Lees meer

 

  • restverschijnselen na hersenschudding (post commotioneel syndroom PCS of PPCS) Bij een hersenschudding kan er een korte periode van buiten bewustzijn zijn optreden. Soms is er geen bewustzijnsverlies! Dit valt vaak onder de noemer 'licht hersenletsel', ondanks de vaak forse klachten. Lees meer.

  • nekslag (whiplash) Hierbij is de persoon niet buiten bewustzijn geweest, wel soms even weg. Whiplash Geassocieerde Problematiek (WAD) is ernstig en wordt nog vaak verkeerd gediagnosticeerd. Dit valt vaak onder de noemer 'licht hersenletsel, ondanks de vaak forse klachten'. Ook een whiplash kent gradaties van ernst qua gevolgen. Een whiplash komt vaak tegelijk voor met een hersenschudding! Lees meer..


'Licht traumatisch hoofdletsel':

Problemen na hersenschudding en/of whiplash

De meeste mensen herstellen na een hersenschudding en/of whiplash, maar het is minder bekend en erkend dat mensen ook na een hersenschudding en/of of whiplash cognitieve en/of lichamelijke problemen kunnen hebben en houden.

Lees onze pagina's over hersenschudding (Commotio cerebri) en het Post Commotioneel Syndroom PCS en whiplash WAD. Deze aandoeningen worden ook wel 'licht traumatisch hersenletsel genoemd' of mTBI; mild traumatic brain injury. Hoewel de naam doet vermoeden dat licht hersenletsel een 'light versie' is, hebben deze mensen forse klachten.


Doorbloedingsstoornis

Als er geen met de huidige onderzoeksmethodes geen schade is vastgesteld aan het brein en een persoon wel klachten blijft houden is dat geen aanstellerij.

Onlangs is ontdekt dat in de tijd kort na een hersenschudding wel een doorbloedingsstoornis aantoonbaar was door middel van een SPECT-scan (contrast-vloeistof-scan). Ook bij een onderzoek in Amerika werd een stoornis in de doorbloeding van de hersenen geconstateerd (zie link) bij 53% van de mensen met een langdurig post commotioneel syndroom  (PCS).

Veel mensen belanden toch niet in deze medische onderzoeksmolen in de fase na een hersenschudding. Ze hebben in de herstelfase wel wat anders aan hun hoofd. In een studie tussen vergelijking met MRI of CT scan bleek dat de Spect scan meer afwijkingen liet zien op dit gebied.

Een biomarker (calpain-cleaved αII-spectrin N-terminal fragment (SNTF)) in bloed voorspelt het risico op witte stofafwijkingen en cognitieve klachten na mild traumatisch hersenletsel Zie studie.


Neuropsychologisch onderzoek

Ook een neuropsychologisch onderzoek kan verborgen cognitieve schade aan het licht brengen, maar is zeer prijzig.

Als de persoon veel klachten houdt en geduid is met de term licht of mild hersenletsel, is het raadzaam te informeren naar een (evt. zelf betaald) neuropsychologisch onderzoek.  

Zeker als er niets te zien is op MRI of CT scan is iemand misschien  geneigd om gewoon door te gaan, vol te houden en op de tenen te blijven lopen. Lees meer....over hersenschudding.

'test om hersenletsel te herkennen'



    Wat gebeurt er in de hersenen bij traumatisch hersenletsel?

    De hersenen zijn het meest complexe en kwetsbare deel van het menselijk lichaam. De samenstelling van de hersenen is verwant met gelatine als het om de structuur gaat. 

    Door een klap of val of andere impact schudden de hersenen heen en weer, waardoor aan de achterkant, de voorkant of de zijkanten letsel kan optreden door de centrifugale werking. Zie hieronder:

    Aan de kant van de klap treedt een zwelling op en scheuring van bloedvaten. Dit heet coup. Doordat het brein langzamer beweegt dan de schedel, botsen de hersenen eerst tegen het bot aan de kant van de klap aan. Daarna daarna zullen de hersenen tegen de achterkant (of zijkant) van de schedel aanbotsen. Dit heet contracoup.

    Ook aan de achterkant (of zijkant) kan een kneuzing en verscheuring van bloedvaten optreden.

     

    Er is dan aan de voor- en achterkant schade. Op microscopisch niveau, niet zichtbaar op MRI, scheuren de hersencellichamen los van de uitlopers van die hersencellen, de axonen, die  alle signalen doorgeven aan de andere hersencellichamen. 

     

    Na dit losscheuren sterven zowel de axonen als de hersencellichamen af, binnen luttele seconden. Deze afgestorven hersencellen kunnen niet meer communiceren met de overige.

    Bij het afsterven komen er chemische stoffen vrij en de neurotransmitters zorgen voor nog meer schade omdat het toxisch is voor hersenweefsel.

    Het letsel breidt zich dan uit in de directe omgeving van de getroffen hersencellen. Die schade zet zich tot 24 uur na de eerste impact voort. Daarom is medisch handelen in de eerste 24 uur na een ongeluk zo belangrijk.


    Chronische Traumatische Encefalopathie

    Meerdere hersenschuddingen kunnen ook hersenschade geven. Denk aan boksers die vaak geraakt worden of voetballers die hard een bal op het hoofd krijgen. Onderzoek toont aan dat zij grote kans hebben op achteruitgang van hersenweefsel; Zie onze pagina chronisch traumatische encephalopathie (CTE). Hieronder een Engelstalig filmpje over het afsterven van axonen en hersencellichamen. 

     

    Links schade of rechts schade?

    Globaal kun je zeggen dat de linkerkant van het brein de rechterkant van het lichaam aanstuurt. Links zitten bij de meeste mensen de taalfuncties. Rechts bestuurt de linkerkant van het lichaam. Schade in de rechterhersenhelft geeft meer impulsiviteit, snel aangebrand zijn en problemen met ruimtelijk inzicht. Lees over schade in de linkerhersenhelft. Lees meer     

     

    Functiegebieden kunnen geheel uitvallen of verminderd werkzaam zijn. Overigens werkt het gehéle brein samen en een functie wordt door meerdere structuren aangedreven.

    Lichamelijke, cognitieve en/ of gedragsmatige gevolgen

    Naast lichamelijke gevolgen kunnen er cognitieve stoornissen optreden. Deze hebben betrekking op cognitie: denken, taal, geheugen, concentratie, kennis op kunnen nemen en verwerken, waarnemen, bewustzijn, en aandacht. Het is dus een veelomvattend begrip. We benoemen deze gevolgen op de pagina: https://www.hersenletsel-uitleg.nl/gevolgen/cognitieve-gevolgen

    Echter er kunnen ook gedragsmatige gevolgen zijn. Dat valt het meest op bij letsel aan de voorkant van de hersenen, in de voorhoofdskwab (frontaalkwab). Met mogelijk een frontaalsyndroom tot gevolg. De frontaalkwab zorgt o.a voor de beheersing van het gedrag en het kritisch, beoordelend kunnen denken. Als dat verstoord raakt kan iemand ontremd, apathisch, egocentrisch gedrag gaan vertonen. Het kan ook gebeuren dat iemand zelfs asociaal, onbeschoft gedrag vertoont.

    Als er op de MRI-san geen afwijkingen gezien worden... 

    Mensen met hersenletsel waarbij uiterlijk niets te zien is leiden soms toch een beperkt leven en worden overvraagd en overschat door hun omgeving, omdat er niets te zien aan de buitenkant. Zelfs op een MRI-scan is vaak geen schade zichtbaar, maar het letsel kan grote gevolgen in het leven hebben, omdat onderlinge hersenverbindingen weggevallen zijn. Lees meer over diffuus hersenletsel.
    Lees onze pagina Als je niet geloofd wordt en de pagina met uitleg wat op welke scan wel of niet gezien kan worden.

     


    Zinloos geweld

    Het risico op hersenletsel als gevolg van geweldpleging is het grootste bij jongeren van 15 tot en met 24 jaar. Uit cijfers van VeiligheidNL van de periode 2007 tot 2011 blijkt dat jaarlijks gemiddeld 2.200 slachtoffers van geweldpleging de Spoed Eisende Hulp (SEH) afdeling bezoeken met hersenletsel.

    bron zorgstandaard THL 2015 te downloaden hieronder.

     

    Zorgstandaard Traumatisch hersenletsel

    Eind 2021- en helaas april 2022 nog steeds, wordt er gewerkt aan een update van deze standaard! Zodra deze klaar is, plaatsen we de vernieuwde standaard hier. Wij pleiten er sterk voor dat zintuiglijke overprikkeling als ziektebeeld wordt opgenomen in de Zorgstandaard. Niet alleen als gevolg van hersenletsel.
    Hieronder staat 'de oude' zorgstandaard.


    De Zorgstandaard Traumatisch Hersenletsel beschrijft de optimale zorgverlening en de organisatie hiervan bij traumatisch hersenletsel.

     

    De Zorgstandaard Traumatisch Hersenletsel (THL) is ontwikkeld als vervolg op een onderzoek dat de Hersenstichting in 2010 heeft laten uitvoeren onder patiënten, mantelzorgers, professionals en brancheorganisaties. 

    Van de Zorgstandaard is deze gebruikersversie verschenen, speciaal voor patiënten en hun omgeving. In deze verkorte versie staat onder andere informatie over welke behandeling en begeleiding de patiënt van zorgverleners mag verwachten bij traumatisch hersenletsel. De gebruikersversie kan u bijvoorbeeld ondersteunen in gesprekken met behandelaars.

     

    Download hieronder de Zorgstandaard voor gebruikers of of zorgverleners

    Zorgstandaard THL 2015
    PDF – 2,7 MB 1512 downloads
    Zorgstandaard THL Gebruikersversie 2014
    PDF – 2,8 MB 1237 downloads

     

     

    Bronnen hersenstichting.nl, hersenletsel-uitleg.nl, neurological aspects of long term outcome prognosis in paediatric closed head injuries Ruijs, hersenkneuzing.nl, Omgaan met hersenletsel Palm, frontiers in neuroloy, neurotrauma, gezondheidsraad hersenletsel bij boksers en voetballers, Left brain right brain Springer & Deutsch,  Rowland, L. P. 2000, ‘Trauma - head injury’, in Merritt's Textbook of Neurology, ed L. P. Rowland, 10th edn, Williams and Wilkins, Baltimore.J.B.M. Kuks, J.W. Snoek, H.J.G.H. Oosterhuis. Klinische Neurologie 15e druk, Bohn Stafleu Van Loghum, Houten, 2003, ISBN 90-313-4028-6

    Zomeren, A.H. van, & Burg, W.H. van den (1985). Residual complaints of patiënts two years after severe head injury. Journal of Neurology, Neurosurgery and Psychiatry, 48, 21-28.