Ziekte van Alzheimer

Dementie (Algemeen Voorwoord)

 

Dementie is een verzamelnaam van ziekten die de gezondheid van hersenen beïnvloeden. Er is sprake van een geheugenstoornis in combinatie met een of meer andere cognitieve stoornissen (afasie, apraxie, agnosie, stoornis in de uitvoerende functies) én een negatieve invloed op het dagelijks functioneren.

Er zal moeten worden uitgezocht of er andere oorzaken zijn voor de cognitieve stoornissen .

 

Zowel mentaal als fysiek zal het lichaam achteruitgaan. Er zijn ruim 50 soorten dementie. Alle soorten zijn verschillend, maar ze hebben allemaal gemeen dat de hersenen beschadigd raken en dat het proces progressief is. 

 

Hoewel er ruim 50 soorten van dementie zijn, komen deze soorten het meeste voor:

 

 

Van deze vier types komt de ziekte van Alzheimer het vaakst voor. Na Alzheimer komt vasculaire dementie en Lewy Body dementie het meest voor. 

 

Ziekte van Alzheimer

Onschuldig begin

De ziekte van Alzheimer begint vaak met ‘onschuldige’ symptomen die lijken op gewone ouderdomsverschijnselen. Het geheugen wordt minder, nog niet erg opvallend, echter wel toenemend in ernst. Het reactievermogen kan wat afnemen...

Het verschilt per persoon hoe de ziekte zich openbaart en in welk tempo, maar meestal wordt de ziekte gezien bij mensen van 65 jaar en ouder.

Vroege opsporingsmethode pindakaastest

Onderzoekers van het University of Florida College of Medicine (dept. of Neurology) en McKnight Brain Institute Center ontdekten in 2013 dat een klodder pindakaas en een lineaal nuttig kunnen zijn om de ziekte van Alzheimer in een vroeg stadium te kunnen herkennen. Het vermogen om te ruiken is vaak één van de eerste dingen die beïnvloed kan geraken bij cognitieve achteruitgang. Geur waarnemen is geassocieerd met de eerste hersenzenuw.

Als iemand geen pindakaas meer kan ruiken is dat een waarschuwend teken. De onderzoeker hield een liniaal naast het open neusgat terwijl de patiënt normaal ademde. Door de pindakaas 1 cm per keer omhoog te bewegen tijdens het uitademen van de patiënt, konden ze de afstand meten waarmee de patiënt de geur kon detecteren.
Deze afstand werd genoteerd en de procedure werd herhaald bij het andere neusgat na 90 seconden.
Heilman,K. Stamps .J Journal of the Neurological Sciences oktober 2013.

 

Drie stadia

Er zijn drie opeenvolgende stadia, waarin een kenmerkende verslechtering zichtbaar is van de geestelijke en lichamelijke conditie van de patiënt. Informatievideo: de drie stadia van Alzheimer.

  • vergeetachtigheid,
  • veranderingen in de persoonlijkheid,
  • desoriëntatie en verlies van spraak.

 

Als je de drie stadia opdeelt is het eerste stadium nog de volwassen mens die wat vergeetachtiger wordt...die vervolgens naar een tienerfase kan zakken en dingen niet wil. Vervolgens kan iemand naar een kinderfase terugkeren. 
In die laatste fase is iemand zó gevoelig voor de emotie van de ander. Ook al begrijpt diegene niet zo veel meer, maar de vriendelijkheid of liefde of steun wordt gevoeld. Dat stelt gerust.
Sowieso is het in elke fase belangrijk om respect te hebben, niet je gelijk te halen, niet te zeer verbeteren en een zacht hart en zacht woord te hebben. Laat iemand geïntegreerd blijven in jouw leven, en laat iemand zo lang mogelijk genieten.

 

Lees meer...http://bit.ly/1iJTWHO

 

Alzheimer is één van de 50 vormen van dementie

Alzheimer is één van de vele vormen van dementie. Deze vormen zijn ingedeeld naar de verschillende oorzaken. Kenmerkend is de vergeetachtigheid die verder gaat dan de 'normale' ouderdomsvergeetachtigheid.

Het is niet zoiets als die naam van een oud collega die je niet meer kan bedenken. Vaak schiet de naam later te binnen of als de naam door iemand anders genoemd wordt wel.. Iemand met dementie vergeet niet alleen de naam van de oud collega, maar herkent hem helemaal niet. Een dementerende vergeet niet alleen waar de sleutel is maar ook waar een sleutel voor dient.

Informatie verdwijnt langzaam uit het geheugen. Een mens met dementie kan in een bekende omgeving verdwalen en kan allerlei vaardigheden vergeten zoals dagelijkse handelingen. Een voorbeeld hiervan is hoe je een boterham moet smeren.

Ook kunnen problemen met de taal ontstaan en verandert het gedrag van iemand met dementie.

 

Hersenziekte

Bij de ziekte van Alzheimer krimpt hersenweefsel. De hersenholten (ventrikels) worden groter. Zie onderstaande foto.

 

      

Kenmerkend bij de ziekte van Alzheimer is de kluwenvorming van een plakkerige eiwit substantie die aan zenuwcellen vastkleven; de amyloïde plaques (Amyloïdose). Normaal gesproken speelt dit eiwit amyloïd een rol bij de groei van zenuwcellen en het repareren van deze zenuwcellen.

Of deze kleverige substantie het gevolg is van Alzheimer of de oorzaak tot het ontstaan van de ziekte is, is nog onzeker.

 

Biologische klok en slaap- waakritme

Bij de ziekte van Alzheimer, is de suprachiasmatische kern (SCN) van de hypothalamus in de hersenen beschadigd waardoor deze de pijnappelklier niet goed aanstuurt en er minder van het slaap- waakhormoon, melatonine aangemaakt wordt.

Bij mensen met de ziekte van Alzheimer is een duidelijk waarneembaar verlaagde melatonine concentratie merkbaar. Dit gaat gepaard met een verstoord slaap-waak ritme. De symptomen lijken op die van een winterdepressie maar zijn ernstiger en kunnen gepaard gaan met angst, onrust (agitatie) en neigingen te gaan dwalen gedurende de nacht. De REM-slaap gedragsstoornis is meestal niet aanwezig bij de ziekte van Alzheimer. 

Als mensen met de ziekte van Alzheimer overdag meer in echt daglicht verkeren (vier weken lang twee uur fel licht) en daarnaast melatonine in tabletvorm krijgen kan dit al verbetering brengen van het verstoorde slaap-waakritme.
De woon-zorg-centra waar mensen met Alzheimer verblijven zouden deze kennis moeten bezitten om de gezellige schemerlampjes in de huiskamers overdag te vervangen voor daglichtlampen.

Het is belangrijk om de verschillen tussen de ziekte van Alzheimer, Parkinson en Lewy body dementie te onderzoeken. Meer informatie vindt u via deze link.

 

Anosognosie
Bij 81% van de mensen met de ziekte van Alzheimer komt een vorm van anosognosie voor. Dat is een gebrek aan ziekte-inzicht.
Het meest gehoord is dat zij de problemen met het geheugen ontkennen of bagatelliseren. Soms is wel sprake van ziekte-besef; iemand weet dat hij of zij de  ziekte van Alzheimer heeft. Maar er is dan geen ziekte-inzicht; er is geen inzicht in de gevolgen die de ziekte van Alzheimer heeft voor de persoon. Lees meer over dit specifieke verschijnsel anosognosie.

Adviezen

Tips voor omgang met mensen met dementie:
Van Gezond VGZ, Jessie van Loon en Hersenletsel-uitleg:

Mensen met dementie hebben vaak de volgende communicatieproblemen: 

  • Last van een kleiner wordende woordenschat. Moeilijk op woorden komen of de betekenis vergeten. Zinnen worden daardoor onsamenhangend.

  • Moeite om bij het onderwerp te blijven. In een verhaal loopt vaak alles door elkaar.

  • Het herhalen van steeds dezelfde woorden of zinnen.

  • Het begrijpen van taal wordt steeds moeilijker. Aan het einde van de vraag kan het begin vergeten zijn. Ingewikkelde vragen worden niet meer beantwoord en opdrachten niet uitgevoerd.

  • Het spreken kan verworden tot wartaal of helemaal stilvallen in stilzwijgen.

  • De frustratie kan groeien om te merken dat gevoelens en behoeften niet meer geuit kunnen worden.

  • Echter het gevoel van een emotie blijft. Nabijheid, begrip, troost, liefde.

Algemeen

  • Durf in de wereld te stappen die zo bevreemdend kan zijn, en houd van de persoon met dementie. Iemand is verward, en niet gek! Diegene blijft de geliefde persoon zolang die leeft.
  • Vermijd drukte, irritatie en opwinding.
  • Praat langzamer, maar overdrijf niet.
  • Behandel iemand met dementie met respect. Behandel hem niet als een kind en praat niet over hem met anderen terwijl hij erbij zit.
  • Stel niet meer dan één vraag tegelijkertijd.
  • Vermijd ruzie. Dat leidt tot verwarring en irritatie. Verander van onderwerp of zoek afleiding
  • Probeer niet uw gelijk te halen. Iemand met dementie begrijpt de juiste redenering misschien niet meer.
  • Zorg voor regelmaat in het leven en in slaaphygiëne.
  • Doe samen dingen waar u in het verleden plezier in had.
  • Leg de nadruk op wat iemand nog wel kan.
  • Gebruik humor. Lachen werkt vaak positief.
  • Blijf niet doorvragen als iemand iets niet meer weet. Mensen worden daar erg onzeker van. Ga voorzichtig over op een ander onderwerp.
  • Hallucinaties komen vaker voor. Mensen kunnen iets zien, horen of voelen dat er niet is. Dat kunnen levendige voorstellingen zijn. Het gevoel dat dat oplevert moet je serieus nemen en het is soms beter om een persoon die iemand ziet  gedag te zeggen en de deur even open te zetten, of 'een spin' weg te jagen dat er niet is dan de strijd aan te gaan dát het er niet is.
  • Besef dat de woordenschat kan verdwijnen - iemand kan een vorm van afasie krijgen.
  • Besef dat tijdsbesef verstoord kan zijn. Geef in het heden aan dat het 'nu tijd is'...i.p.v. dat iets overmorgen gaat gebeuren.
  • Besef dat iemand in de taal van gevoel leeft. Het gevoel van angst, onzekerheid maar ook van geliefd zijn, bevestiging, steun en begrip, veiligheid, zachtheid en 'ik hou van je'. Ook al herkent iemand je niet meer, het gevoel van veiligheid kan je misschien wel bieden.
  • Als iemand naar de vader of moeder blijft vragen, zeg dan niet dat 'vader' of 'moeder' niet meer leeft. Leg als dat kan een arm om iemand heen, en laat de persoon vertellen over vader of moeder. Als iemand gelovig is kan het eventueel troostend te zijn om te zeggen dat vader of moeder veilig bij God is en dat ze op een goede dag herenigd zullen worden en die persoon ook mag komen.

Als een persoon met een vorm van dementie moeilijk uit zijn woorden komt

  • Geef de iemand voldoende tijd om zelf op het woord te komen.
  • Laat iemand iets aanwijzen of omschrijven.
  • Noem het woord zelf, maar vraag altijd na of het klopt.
  • Corrigeer niet steeds. Blijf vriendelijk maar probeer op een ander onderwerp over te stappen. Doe dit niet als de persoon met dementie hierdoor boos wordt.
  • Leid iemand af als hij woorden of zinnen blijft herhalen.

Als een persoon met een vorm van dementie zijn gevoelens of voorkeuren slecht kan uiten

  • Laat merken dat u luistert, neem zijn gevoelens serieus en ga erop in. Zeg niet 'het valt best mee' of 'daar heeft iedereen last van.'
  • Probeer uzelf in te leven.
  • Als u iets niet begrijpt, doe dan niet alsof.
  • Geef met een lach of een aanraking aan dat alles in orde is.
  • Let op gezichtsuitdrukkingen, lichaamstaal of stemhoogte. Ook op die van uzelf.
  • Geef iemand niet te veel keuzemogelijkheden. Dat is erg verwarrend. "Wil je dit of dat", is genoeg.

Als een persoon met een vorm van dementie u of anderen moeilijk begrijpt

  • Houd de aandacht van de persoon met dementie vast met oogcontact of door dicht bij hem te blijven.
  • Vraag de aandacht, bijvoorbeeld door zijn naam te noemen.
  • Zorg voor zo min mogelijk drukte of afleiding in de omgeving. Zet bijvoorbeeld het geluid van de televisie of de radio uit, controleer of het hoorapparaat goed zit en loop niet te veel rond. Beweeg langzaam en rustig.
  • Geef niet te veel informatie tegelijk en praat langzaam, rustig en met korte zinnen.
  • Herhaal wat u hebt gezegd of gebruik andere woorden of gebaren.
  • Vraag geen dingen die iemand niet kan.
  • Verwacht geen begrip voor uw situatie. Mensen met dementie kunnen zich niet in een ander inleven.
  • Wees geduldig en geef iemand de tijd om u te begrijpen.
  • Gebruik lichaamstaal (een arm om de schouder of een lachend gezicht) als ander contact niet meer mogelijk is.

    "Mag ik dan bij jou ....schuilen.. als ik het niet meer weet... "   

      tekst aanpassing door Hans Cieremans
Alzheimergevoel.jpg

 

Wat gebeurt er in de hersenen

In het begin stadium van de ziekte van Alzheimer valt de achteruitgang van het korte termijngeheugen op, doordat de cellen in de hippocampus, achteruitgaan. Gewone alledaagse dingen kunnen met moeite of níet meer worden uitgevoerd (vorm van apraxie).

De hippocampus lijkt vooral betrokken bij het opslaan van nieuwe herinneringen zoals feiten of gebeurtenissen. Dit wordt ook wel het expliciete of declaratieve geheugen genoemd.

 

Door het afsterven van zenuwcellen in de buitenste laag van de grote hersenen; de hersenschors (cortex cerebri), zeker van de frontale kwab, kan iemand moeite hebben met denken, plannen en herinneren, maar ook kunnen er gedragsveranderingen optreden en kan iemand emotionele uitbarstingen krijgen.

Het spraakvermogen kan minder worden (vorm van afasie) doordat het gebied dat belangrijk is voor de spraak aangetast wordt. Rusteloosheid, ronddolen en opgewondenheid en soms hallucineren kunnen volgen. Uiteindelijk verdwijnt het vermogen om gezichten te herkennen en om te communiceren.


Op onderstaande animatie is het verschil goed te zien dat de hersenen kleiner worden. Er vallen letterlijk 'gaten in het geheugen' in de temporaalkwab en in de pariëtale kwab, en delen van de frontale cortex en cingulate gyrus, ook in hersengebieden waar het taalbegrip zetelt.

Muzikaal geheugen blijft vaak gespaard

Onderstaande filmpjes laten ontroerend mooi zien hoe het muzikale geheugen vaak tot in de laatste stadia gespaard blijft bij de ziekte van Alzheimer:

Invloed Van Muziek Op Geheugen
PDF – 459,0 KB

Brochures van Alzheimer Nederland:

Download de brochure:

 

Brochures van Stichting Alzheimer Onderzoek
Brochures kunt u bestellen via tel: 046 411 30 20 of gratis 0800 022 88 80

info@alzheimer.nl De Internationale Stichting Alzheimer Onderzoek (ISAO) steunt niet alleen onderzoek naar alzheimer, maar geeft ook voorlichting over de ziekte. Alle brochures zijn gratis en eenvoudig te bestellen.

 

 

Dementelcoach
Zorgen voor iemand met dementie overkomt je en is zwaar. Mantelzorgers kunnen daarom wel wat ondersteuning gebruiken.
Dementelcoach biedt gratis telefonische hulp aan de mantelzorgers van mensen met dementie. In circa 10 gesprekken met een vaste coach kunt u uw hart luchten, advies inwinnen of problemen bespreken. Zo helpt Dementelcoach u in het zorgtraject voor uw partner of familielid met dementie. Je kunt tenslotte beter voor iemand zorgen als je ook goed voor jezelf zorgt. Aan de telefonische coaching van Dementelcoach zijn geen kosten verbonden.

Neem contact op met Dementelcoach via info@dementelcoach.nl of 0800-0228077 (gratis).

Meer informatie over Dementelcoach is te vinden op www.dementelcoach.nl

 

bronnen:

[https://www.dutchcaafoundation.nl/]. (z.d.). Geraadpleegd op 30 januari 2016, van https://www.dutchcaafoundation.nl/

Eyskens, E., Feenstra, L., Meinders, A. E., Vandenbroucke, J. P., & Van Weel, C. (1997). Codex Medicus (10e ed.). Maarssen, Nederland: Elsevier Gezondheidszorg.

Hersenletsel uitleg team | Hersenletsel-uitleg.nl. (z.d.).  https://www.hersenletsel-uitleg.nl/

Homepage | Alzheimer Nederland. (z.d.). Geraadpleegd op 30 januari 2016, van https://www.alzheimer-nederland.nl/

Kuks, J. B. M., Snoek, J. W., Oosterhuis, H. G. J. H., & Fock, J. M. (2003). Klinische neurologie (15e ed.). Houten, Nederland: Bohn Stafleu van Loghum.

Mishima K, Okawa M. (1994) Morning bright light therapy for sleep and behaviour disorders in elderly patients with dementia. Acta Psychiat. Scand. 89 (1): 1–7.

Stamps, J. J., Bartoshuk, L. M., & Heilman, K. M. (2013). A brief olfactory test for Alzheimer's disease. Journal of the Neurological Sciences, 333(1-2), 19–24. https://doi.org/10.1016/j.jns.2013.06.033

U zorgt voor iemand met dementie. Wie zorgt er voor u? (z.d.). Geraadpleegd op 30 januari 2016, van http://www.dementelcoach.nl/