Oordopjes en anti noise koptelefoons bij overprikkeling en /of geluidshinder

Menu van deze pagina:

Oordopjes en noise-cancelling koptelefoons bij overprikkeling en/of geluidshinder

Vooraf:
1) Let op: Bij hyperacusis kan voortdurend gebruik van gehoorbescherming bij normale, veilige geluiden de gevoeligheid voor geluid in stand houden of versterken. Of dit ook geldt voor auditieve overprikkeling na hersenletsel is nog onvoldoende onderzocht (2026).

2) Niet elke vorm van geluidshinder is hetzelfde als zintuiglijke overprikkeling. Bij overprikkeling bij hersenletsel kunnen prikkels de op dat moment beschikbare belastbaarheid en verwerkingscapaciteit overschrijden. Geluid kan daarbij één van de belastende prikkels zijn. Voor mensen met geluidshinder of zintuiglijke overprikkeling kunnen oordoppen of andere vormen van geluidsdemping soms helpen.

Helpen oordoppen tegen overprikkeling?

Oordoppen kunnen de hoeveelheid geluid die iemand bereikt verminderen. Daarmee kunnen zij in een rumoerige omgeving tijdelijk rust geven of helpen om de geluidsbelasting te beperken.

Maar zintuiglijke overprikkeling kan uit meer bestaan dan alleen overbelasting door geluid. Oordoppen verminderen bijvoorbeeld niet de belasting door licht, kleuren, beweging, patronen, veel mensen in het gezichtsveld of andere complexe visuele prikkels. Ook cognitieve belasting, zoals meerdere gesprekken of gebeurtenissen tegelijk moeten volgen en verwerken, verdwijnt er niet door.

Daarnaast ontstaat bij oordoppen een praktisch probleem: niet alleen het storende achtergrondgeluid wordt gedempt, maar ook het geluid dat iemand juist wél wil horen. Voor iemand die moeite heeft om in een rumoerige omgeving een gesprek uit de achtergrondgeluiden te selecteren, betekent geluidsdemping daarom niet automatisch dat het gesprek gemakkelijker te volgen wordt.

Uit ervaringen van mensen met zintuiglijke overprikkeling weten we dat oordoppen in sommige situaties wel degelijk kunnen helpen. Sommigen gebruiken ze bijvoorbeeld om een drukke omgeving korte tijd beter vol te houden of om zich tijdelijk van geluid af te schermen. Voor anderen werkt dit onvoldoende of maakt de demping het juist moeilijker om deel te nemen aan een gesprek.

Oordoppen zijn daarom een hulpmiddel om de hoeveelheid geluid te verminderen, maar nemen zintuiglijke overprikkeling zelf niet weg.

Hoeveel geluid een oordop dempt, verschilt sterk per type, materiaal, filter, pasvorm en frequentie van het geluid. Dempingswaarden in decibel kunnen bovendien niet eenvoudig van het oorspronkelijke geluidsniveau worden afgetrokken om te bepalen hoeveel iemand uiteindelijk nog hoort. Verderop op deze pagina leggen we uit hoe deze waarden moeten worden geïnterpreteerd.

Oorkappen

Oorkappen omsluiten het hele oor en verminderen het geluid dat het oor bereikt. Ze worden veel gebruikt als gehoorbescherming in bijvoorbeeld de bouw, industrie en andere lawaaiige omgevingen. De mate van demping verschilt per model en per frequentie.

Er bestaan passieve en elektronische oorkappen. Passieve oorkappen dempen geluid door de afsluiting en het geluidabsorberende materiaal. Elektronische oorkappen kunnen daarnaast bijvoorbeeld microfoons en elektronische geluidsregeling bevatten. Sommige gespecialiseerde modellen beschikken over actieve noise cancelling (ANC).

Ook met sterk dempende oorkappen wordt het niet volledig stil. Geluid kan niet alleen via de gehoorgang, maar bij voldoende geluidsniveau ook via trillingen en beengeleiding het binnenoor bereiken. Bovendien dempt gehoorbescherming niet iedere frequentie even sterk.

Voor mensen met zintuiglijke overprikkeling kunnen oorkappen soms prettig zijn omdat er niets in de gehoorgang hoeft te worden gedragen. Andere mensen ervaren juist hinder van het gewicht, de druk van de hoofdband of oorschelpen, warmte rond de oren of het sterk afgesloten gevoel. Ook hierbij verschilt dus per persoon wat prettig is.

Bij behoefte aan zeer sterke gehoorbescherming kunnen in bepaalde situaties oordoppen en oorkappen gecombineerd worden. De dempingswaarden van beide mogen echter niet eenvoudig bij elkaar worden opgeteld. Een oordop met bijvoorbeeld 30 dB demping en een oorkap met 30 dB demping leveren samen dus geen demping van 60 dB op.

Bekende fabrikanten van gehoorbeschermende oorkappen zijn onder andere 3M Peltor en Honeywell. Binnen één merk bestaan modellen met verschillende dempingsniveaus. Kijk daarom naar de specificaties van het betreffende model en niet alleen naar het merk.

Voor zintuiglijke overprikkeling geldt ook hier dat meer demping niet automatisch beter is. De gewenste hoeveelheid demping hangt af van de situatie, de klachten en de vraag of iemand bijvoorbeeld nog een gesprek of belangrijke omgevingssignalen moet kunnen horen.

Otoplastieken

Otoplastieken zijn op maat gemaakte oordoppen. Ze worden door een audicien aangepast aan de vorm van de gehoorgang en kunnen worden voorzien van verschillende soorten filters. Afhankelijk van het gekozen filter worden bepaalde frequenties meer of minder gedempt.

Bij sommige otoplastieken is het doel om het totale geluidsniveau te verminderen terwijl spraak en belangrijke omgevingssignalen zo goed mogelijk hoorbaar blijven. Dat kan bijvoorbeeld belangrijk zijn wanneer iemand in het verkeer waarschuwingssignalen moet kunnen horen of tijdens een gesprek niet volledig van de omgeving afgesloten wil zijn.

Voor mensen met zintuiglijke overprikkeling is daarbij een belangrijk onderscheid nodig. Een filter kan het geluid dat het oor bereikt verminderen, maar kan niet automatisch het probleem oplossen wanneer iemand moeite heeft om een gewenst geluid, zoals de stem van een gesprekspartner, te onderscheiden van andere gelijktijdige geluiden.

Achtergrondgeluiden worden immers niet eenvoudig volledig verwijderd terwijl alleen de gewenste stem overblijft. Wanneer zowel het gesprek als de omgevingsgeluiden worden gedempt, kan het voor iemand die moeite heeft met het verwerken en selecteren van gelijktijdige geluidsprikkels nog steeds moeilijk zijn om een gesprek in een rumoerige omgeving te volgen.

Uit ervaringen van mensen met zintuiglijke overprikkeling weten we dat dit verschil belangrijk kan zijn. Sommige mensen hebben veel baat bij de vermindering van de totale geluidsbelasting door otoplastieken. Anderen ervaren dat zij wel minder geluid horen, maar dat het probleem van meerdere gelijktijdige geluidsbronnen blijft bestaan.

Ook met goed passende otoplastieken wordt geluid niet volledig buitengesloten. Geluid bereikt ons voornamelijk via de gehoorgang, maar bij voldoende geluidsniveau kunnen trillingen ook via de schedel en het lichaam worden overgedragen.

Welke demping prettig en bruikbaar is, verschilt per persoon en per situatie. Bij op maat gemaakte otoplastieken kan daarom samen met een audicien worden bekeken welk type filter en welke mate van demping het beste aansluiten bij het doel waarvoor de oordoppen worden gebruikt.

Oordoppen

Er zijn veel verschillende soorten oordoppen die geluid dempen. Sommige zijn bedoeld voor eenmalig of kortdurend gebruik, andere kunnen vaker worden gebruikt en er bestaan ook oordoppen met verwisselbare of ingebouwde akoestische filters.

Voor mensen met zintuiglijke overprikkeling is niet alleen van belang hoeveel decibel een oordop dempt, maar ook welke geluiden en frequenties worden verminderd en wat iemand in een bepaalde situatie nog moet kunnen horen. Meer demping is daarom niet automatisch beter.

Bekende merken die ook in 2026 verschillende vormen van gehoorbescherming aanbieden zijn onder andere Noizezz, Pluggerz, Alpine, Ohropax en 3M. Er bestaan daarnaast veel andere goede merken. Modellen, filters en dempingswaarden veranderen in de loop van de tijd. Kijk daarom altijd naar de actuele gegevens van het betreffende product in plaats van alleen naar de merknaam.

Er bestaan grofweg verschillende soorten:

Schuim- en kneedbare oordoppen kunnen relatief veel geluid dempen en zijn vooral bedoeld wanneer iemand zich sterker van omgevingsgeluid wil afsluiten.
Oordoppen met een akoestisch filter verminderen het geluidsniveau terwijl wordt geprobeerd het karakter van geluid en de verstaanbaarheid van spraak zo veel mogelijk te behouden.
Oordoppen met verschillende of instelbare dempingsniveaus bieden de mogelijkheid de hoeveelheid demping aan de situatie aan te passen.
Op maat gemaakte oordoppen (otoplastieken) worden individueel aangemeten en kunnen met verschillende filters worden uitgevoerd. Deze bespreken we apart op deze pagina.

Bij sterk afsluitende oordoppen kan een zogenoemd occlusie-effect optreden. Eigen lichaamsgeluiden, zoals kauwen, praten of soms voetstappen, kunnen daardoor juist opvallend hard of anders klinken. Sommige mensen horen ook hun ademhaling of hartslag duidelijker. Bij zintuiglijke overprikkeling kan dit prettig, neutraal of juist hinderlijk worden ervaren.

Gebruik en verzorging

Oordoppen die opnieuw worden gebruikt, moeten volgens de aanwijzingen van de fabrikant worden gereinigd en onderhouden. Gebruik niet zonder medisch advies alcohol, Sterilon of andere ontsmettingsmiddelen in de gehoorgang. Jeuk, pijn, vocht uit het oor of terugkerende irritatie kunnen een reden zijn om het gebruik tijdelijk te stoppen en zo nodig advies te vragen aan een huisarts of audicien.

Langdurig en voortdurend afsluiten van omgevingsgeluid is niet voor iedereen wenselijk. Bij bepaalde vormen van geluidsgevoeligheid kan overmatig gebruik van gehoorbescherming ongunstig zijn.

Tegelijkertijd kunnen mensen met ernstige zintuiglijke overprikkeling juist situaties kennen waarin sterke geluidsreductie noodzakelijk is om de belasting hanteerbaar te houden. Een algemeen advies om oordoppen altijd zo weinig mogelijk of juist zo veel mogelijk te gebruiken is daarom niet passend.

Oordoppen kunnen bovendien alleen de auditieve belasting verminderen. Wanneer iemand tegelijkertijd overprikkeld raakt door licht, beweging, geuren, aanraking of cognitieve belasting, blijven die prikkels aanwezig.

Voor sommige mensen zijn oordoppen vooral nuttig om zich tijdelijk van geluid af te schermen of rust te creëren. Voor anderen maken ze het mogelijk een bepaalde omgeving beter te verdragen. En voor weer anderen werken ze onvoldoende, bijvoorbeeld wanneer het belangrijkste probleem is dat achtergrondgeluiden en een gewenste stem niet goed van elkaar kunnen worden onderscheiden.

Welke oordop het beste werkt, is daarom persoonlijk. Probeer waar mogelijk verschillende soorten en dempingsniveaus uit en beoordeel niet alleen hoeveel geluid verdwijnt, maar ook wat je nog kunt horen en hoe het dragen van de oordoppen wordt ervaren.

Decibellen – hoeveel geluid wordt er gedempt?

Geluid wordt gemeten in decibel (dB). Hoe hoger het aantal decibel, hoe harder het geluid.

De decibelschaal werkt anders dan een gewone schaal. Je kunt daarom niet zomaar rekenen: een gesprek is 60 dB en mijn oordoppen dempen 30 dB, dus ik hoor nog 30 dB. Zo eenvoudig werkt het niet.

Hoeveel geluid een oordop of oorkap werkelijk tegenhoudt, hangt bijvoorbeeld af van het soort geluid, de toonhoogte en hoe goed de oordop of oorkap past.

Maar het geeft wel een indicatie dat als een geluidbeschermend product slechts 30 decibel dempt je niet geholpen bent in situaties met veel hardere geluiden

Hoe hard zijn gewone geluiden?

De waarden hieronder zijn voorbeelden. Het geluid kan in werkelijkheid harder of zachter zijn.

Zacht gefluister: ongeveer 20–30 dB
Rustige kamer: ongeveer 30–40 dB
Rustige regen: ongeveer 40–50 dB
Normaal gesprek: ongeveer 55–65 dB
Druk kantoor of huishoudelijke apparaten: ongeveer 60–80 dB
Drukke klas, speelplaats of druk verkeer: ongeveer 70–85 dB
Grasmaaier of luid gereedschap: ongeveer 85–100 dB
Luide muziek of concert: ongeveer 90–110 dB of hoger
Sirene dichtbij: ongeveer 110–120 dB of hoger
Vuurwerk of een geweerschot dichtbij: ongeveer 140 dB of hoger

Decibellen zeggen niet alles over overprikkeling

Voor mensen met zintuiglijke overprikkeling is dit belangrijk: een geluid hoeft niet heel hard te zijn om toch te veel te zijn.

Een gewoon gesprek kan bijvoorbeeld ongeveer 60 dB zijn. Dat is normaal gesproken geen schadelijk geluid. Maar in een restaurant zijn er misschien tien gesprekken tegelijk. Er klinkt muziek, iemand schuift een stoel, bestek valt op een bord en de koffiemachine gaat aan. Al die geluiden moeten tegelijkertijd worden verwerkt.

Juist dat kan bij zintuiglijke overprikkeling het probleem zijn.

Ook onverwachte geluiden kunnen extra belastend zijn. Hetzelfde geldt wanneer iemand moeite heeft om de stem van een gesprekspartner te onderscheiden van alle andere geluiden eromheen.

Daarom zegt het aantal decibel niet hoeveel overprikkeling iemand zal ervaren.

Oordoppen, oorkappen en noise-cancelling koptelefoons kunnen de hoeveelheid geluid verminderen. Hoeveel iemand daar bij zintuiglijke overprikkeling aan heeft, verschilt van persoon tot persoon.

Dit is de huidige test (eind augustus 2026):
(ANC = active noise cancellation)

Noise-cancelling koptelefoons bij zintuiglijke overprikkeling

Voor mensen die last hebben van zintuiglijke overprikkeling door geluid kan een noise-cancelling koptelefoon helpen om de hoeveelheid omgevingsgeluid te verminderen. Bij de keuze van een koptelefoon is de kwaliteit van de muziekweergave dan vaak minder belangrijk dan de mate waarin verschillende soorten omgevingsgeluid worden onderdrukt.

Noise cancelling (ANC, active noise cancellation) werkt vooral goed bij aanhoudende geluiden, zoals verkeersgeluid, het geluid van een trein of vliegtuig, ventilatiesystemen en andere lage, constante geluiden. Moderne systemen kunnen ook een deel van stemmen en andere wisselende geluiden verminderen, maar geen enkele noise-cancelling koptelefoon maakt de omgeving volledig stil.

In 2026 behoren onder andere de Sony WH-1000XM6 en Bose QuietComfort Ultra (2nd Gen) tot de modellen met de sterkste actieve geluidsonderdrukking. Beide verminderen omgevingsgeluid over een breed frequentiebereik. Bose staat daarnaast bekend om het draagcomfort, terwijl Sony zeer sterk presteert in de onderdrukking van verschillende soorten omgevingsgeluid, waaronder in zekere mate stemmen.

Ook de Bose QuietComfort, Sony WH-1000XM4, Sennheiser Momentum 4, Bowers & Wilkins Px7 S3 en Apple AirPods Max bieden actieve geluidsonderdrukking. De onderlinge verschillen kunnen echter aanzienlijk zijn. Sommige modellen zijn bijvoorbeeld vooral ontwikkeld met nadruk op geluidskwaliteit of accuduur en behoren daardoor niet automatisch tot de beste keuze wanneer maximale vermindering van omgevingsprikkels het belangrijkste doel is.

Bij zintuiglijke overprikkeling is bovendien niet alleen de technische kwaliteit van de noise cancelling van belang. Draagcomfort, gewicht, klemkracht, warmte rond de oren en het persoonlijke gevoel dat actieve noise cancelling veroorzaakt kunnen mede bepalen of een koptelefoon prettig en bruikbaar is. Sommige mensen ervaren bij sterke ANC bijvoorbeeld een onaangenaam druk- of afsluitingsgevoel.

Daarom bestaat er niet één noise-cancelling koptelefoon die voor iedereen met zintuiglijke overprikkeling de beste keuze is. Wie een koptelefoon hiervoor wil gebruiken, kan deze bij voorkeur zelf uitproberen, niet alleen op geluidsonderdrukking maar ook gedurende enige tijd op draagcomfort.

Belangrijk: een noise-cancelling koptelefoon vermindert de hoeveelheid geluid die iemand bereikt, maar behandelt niet de onderliggende oorzaak van zintuiglijke overprikkeling. Het is een hulpmiddel waarmee de geluidsbelasting in bepaalde situaties kan worden verminderd.

Welke noise-cancelling koptelefoon past bij mij?

De technisch best geteste noise-cancelling koptelefoon hoeft niet voor iedereen de prettigste te zijn. Dit geldt in het bijzonder bij zintuiglijke overprikkeling.

Sommige mensen ervaren bij actieve noise cancelling (ANC) een druk- of afsluitingsgevoel in of rond de oren. Dit betekent niet dat ANC daadwerkelijk de luchtdruk in het oor verhoogt. Het gaat om een subjectieve gewaarwording die per persoon en per koptelefoon kan verschillen.

Ook het type koptelefoon kan verschil maken. Een over-ear koptelefoon omsluit het oor volledig. Sommige mensen vinden dit juist prettig, terwijl anderen de druk van de oorschelpen, warmte of het afgesloten gevoel als onaangenaam ervaren.

Een in-ear model kan dan het proberen waard zijn, maar is niet automatisch beter. Oordopjes kunnen zelf druk of irritatie in de gehoorgang geven en kunnen eveneens een sterk afgesloten gevoel veroorzaken.

Daarom is het verstandig om verschillende modellen en, zo nodig, verschillende typen uit te proberen. Let daarbij niet alleen op hoeveel geluid wordt verminderd, maar ook op gewicht, klemkracht, warmte, druk rond of in de oren en het gevoel dat ontstaat wanneer ANC wordt ingeschakeld.

Probeer een koptelefoon indien mogelijk enige tijd in een winkel. Schakel de noise cancelling daarbij ook een paar keer aan en uit. Zo wordt beter merkbaar of niet alleen de geluidsonderdrukking, maar ook het dragen en de werking van ANC zelf prettig worden ervaren.

Merken als Sony en Bose behoren in 2026 nog steeds tot de sterkste aanbieders wanneer maximale actieve geluidsonderdrukking belangrijk is. Sennheiser biedt eveneens goede noise-cancelling modellen, maar legt bij verschillende modellen relatief meer nadruk op geluidskwaliteit en accuduur. Binnen ieder merk kunnen de prestaties en het draagcomfort per model verschillen.

Bij zintuiglijke overprikkeling blijft daarom één praktisch advies belangrijk: een koptelefoon die op papier als beste uit de test komt, is niet vanzelfsprekend de beste koptelefoon voor iedere persoon.

Geluidfilterende apparatuur die spraakverstaanbaarheid in rumoer vergroot?

Wij hebben in 2013 het initiatief genomen tot een geheel nieuw hulpmiddel. Daarmee zou de mens met geluid-overprikkeling rumoer en achtergrondgeluiden buitensluiten/ filteren en één stem verstaan in het gesprek. Dit initiatief won de tweede prijs bij de hersenbokaal in 2016 maar kon niet doorontwikkeld worden wegens gebrek aan geld. We hebben samengewerkt met de grootste speler in de gehoormiddelenindustrie. Het werkt.

Wie het wil proberen mag. Je hebt een uiterst sterke richtmicrofoon nodig met een zeer kleine richthoek.

Hierdoor kan de gebruiker zich richten op de persoon die spreekt, zodat hij of zij de stem en het geluid van die specifieke spreker duidelijk kan verstaan, zelfs te midden van andere stemmen. Dit moet worden verbonden met een ontvanger, die het geluid niet versterkt (!!), zoals bij een gehoorapparaat, maar via een noice cancelling koptelefoon de persoon bereikt die andere geluiden niet kan wegfilteren.
In principe kan een goede Iphone al als ontvanger dienen maar deze doorontwikkelen is nog beter.

Werk het idee vooral uit, en noem ons Hersenletsel-uitleg in je dankwoord. :) Je zal vele miljoenen mensen kunnen helpen.

Oordoppen die omgevingsgeluid dempen

Er bestaan verschillende soorten oordoppen die omgevingsgeluid dempen. Sommige modellen hebben een vaste demping, terwijl bij andere modellen gekozen kan worden uit verschillende niveaus van geluidsdemping.

Het is belangrijk om daarbij onderscheid te maken tussen geluid dempen en ongewenst omgevingsgeluid selectief uitschakelen.

Gewone passieve oordoppen verminderen het geluid dat het oor bereikt. Afhankelijk van het ontwerp en de gebruikte filters kunnen bepaalde frequenties sterker of minder sterk worden gedempt. Ze kunnen echter niet eenvoudig bepalen welk geluid iemand wél en welk geluid iemand niet wil horen.

Dat kan juist belangrijk zijn voor mensen met zintuiglijke overprikkeling. Iemand kan bijvoorbeeld een gesprek willen volgen, terwijl stemmen van andere mensen, muziek, verkeersgeluid of andere achtergrondgeluiden tegelijkertijd te belastend zijn.

Een oordop die al het binnenkomende geluid met een bepaald aantal decibel vermindert, lost dit probleem niet automatisch op. Het gewenste gesprek wordt immers óók gedempt. De verhouding tussen het gewenste geluid en storende achtergrondgeluiden kan daardoor onvoldoende verbeteren.

Sommige elektronische gehoorhulpmiddelen werken anders. Deze kunnen microfoons, richtingsgevoelige verwerking, actieve noise cancelling of andere digitale technieken gebruiken om bepaalde geluiden te beïnvloeden. Ook dergelijke systemen kunnen echter niet in iedere situatie één gewenste geluidsbron perfect isoleren en alle andere geluiden laten verdwijnen.

Wees daarom voorzichtig met claims als “omgevingsgeluid uitschakelen”, “alleen horen wat je wilt horen” of “volledige stilte”. Geluidsdemping betekent niet hetzelfde als volledige stilte en ook niet hetzelfde als het selectief verwijderen van achtergrondgeluid.

Voor mensen met zintuiglijke overprikkeling is bovendien niet alleen van belang hoeveel decibel een hulpmiddel dempt. Minstens zo belangrijk is welk soort geluid wordt verminderd, welke frequenties worden gedempt, hoeveel achtergrondgeluid overblijft en of spraak nog voldoende verstaanbaar is.

Een hulpmiddel dat voor iemand met gehoorbeschadiging, tijdens een concert of op het werk uitstekend functioneert, hoeft daarom niet automatisch geschikt te zijn voor iemand die geluid probeert te beperken vanwege zintuiglijke overprikkeling.

Advertentie: (laat je niet verleiden tot IQ tests; die sluiten ongemerkt een duur abonnement met jou af)