Hersenletsel door zuurstoftekort

Waardoor ontstaat zuurstoftekort?

Een tekort aan zuurstof in het brein kan optreden na:

  • Hartstilstand (door infarct / hartritmestoornissen) en na langdurige reanimatie
  • Ademhalingsstilstand, bijvoorbeeld bij (bijna) verdrinking, verstikking of verslikking

  • Langdurige epilepsieaanval /status epilepticus

  • Vergiftiging (rook of giftige stoffen) zie ook intoxicatie

  • Ernstige longproblemen

  • Poging tot verwurging

  • Bedolven worden (lawine, puin, aarde, zand e.d.)
  • Asfyxie betekent letterlijk 'niet ademen' Dat leidt tot een zuurstoftekort bij de baby rondom de geboorte, waardoor verschillende organen in het lichaam schade kunnen oplopen. Zie verderop op deze pagina voor meer informatie. Dit zuurstoftekort kan tot dezelfde gevolgen leiden als zuurstoftekort op latere leeftijd
  • Choke challenge, wurgspellen
  • Teveel lachgas gebruiken. Lachgas, blokkeert de glutamaatreceptor, een neurotransmitter die betrokken is bij allerlei processen in de hersenen. Het zorgt voor een tijdelijk zuurstofgebrek in de hersenen. Bij intensiever gebruik kan de schade oplopen. Ook kan het vitamine B12 tekort geven dat tot uitval in het ruggenmerg kan leiden. Laat lachgas waar het hoort: bij de medici om je te verdoven.

Officieel hoort een CVA (beroerte) ook onder de doorbloedingsstoornissen van het centrale zenuwstelsel. Bij een beroerte is het zuurstoftekort echter beperkt gebleven tot een deel van de hersenen. 

De drie minuten zuurstof voorraad

Het hart pompt zuurstofrijk bloed door het hele lichaam. Zuurstof en glucose stromen door de hersenen via twee paar grote, door het hele brein vertakte, slagaders. De glucose levert de brandstof die door de zuurstof wordt verbrand. Dit proces levert alle energie om hersencellen te laten leven en werken.

Na drie minuten

Bij zuurstoftekort in de hersenen verhogen de hersenen eerst de bloedtoevoer. In ernstige omstandigheden is dit niet altijd voldoende. De hersenen hebben een noodenergievoorraad voor ongeveer drie minuten.

Dat betekent ook dat wanneer bij een hartstilstand niet binnen 2 minuten gestart wordt met reanimeren, die voorraad snel op is. Het gevolg kan zijn dat overal in de hersenen schade optreedt met cognitie- en geheugenproblemen

Als het zuurstoftekort langer heeft geduurd, worden geheugenproblemen sterker en hebben getroffenen vaak een vorm van afasie. Daarnaast kunnen allerlei motorische afwijkingen zich voordoen, zoals trillen en/of verlammingen. 

 

Schade in hersengebieden

De meest kwetsbare gebieden van het zenuwstelsel zijn:

 

Hersencellen, niercellen en levercellen zijn gevoelig voor zuurstoftekort.
websitelarge.jpg

Zuurstoftekort geeft overál schade

Schade na zuurstoftekort ontstaat overal waar normaal gesproken bloed stroomt. Dit wordt ook wel diffuse hersenschade genoemd. Er sterven hersendelen af, verspreid over het hele brein en dat proces zet zich voort naarmate de minuten verstrijken.

 

Met name de hersenschors en temporaalkwab/slaapkwab (bij de slapen) zijn gevoelig voor zuurstoftekort waardoor cognitie en het geheugen snel beschadigd kan worden.


Een zuurstoftekort van drie tot negen minuten leidt tot onomkeerbare hersenschade. NB! Bij een hartstilstand dient dus ook het best binnen twee minuten met reanimeren gestart te worden.

 

Mogelijke gevolgen

Neurologische uitval

Cognitieve stoornissen

Het verschil in gevolgen is groot

De gevolgen van zuurstoftekort in de hersenen verschillen per persoon en per situatie. De ene mens zal milde restverschijnselen hebben, terwijl de ander geen besef van het leven meer heeft.

 

Tegenwoordig is er meer oog voor de cognitieve schade die mensen overhouden na zuurstoftekort. Zo wordt er vaker een cognitieve screening gedaan, omdat met name het geheugen zo snel is aangedaan.

Hersenletsel na hartstilstand, infarct en ritmestoornissen

Naar schatting raakt bij acht van de tien gelukte reanimaties, d.w.z. dat de persoon deze overleeft, de patiënt comateus en loopt deze hersenletsel op. Behalve hartpatiënt is deze persoon dan ook hersenletselpatiënt.

De vraagt is nu eigenlijk: in hoeverre noem je de reanimatie gelukt? Prognoses hangen af van omstandigheden zoals temperatuur (hitte of kou), snelheid van aanvang van reanimeren, deskundigheid van hulpverlener(s), en de plaats waar de persoon met een hartstilstand zich bevindt. Is degene die gereanimeerd wordt in een afgelegen gebied of al in (de buurt van) een ziekenhuis?

Bij een patiënt die in een slechte conditie verkeert, met veel bijkomende klachten, is de kans op succes aanmerkelijk minder dan bij iemand in een goede conditie.

 

Wanneer niet wordt gereanimeerd, betekent dit dat de patiënt snel komt te overlijden. De patiënt is binnen enkele seconden al bewusteloos.

Neurologische problemen na een hartstilstand 

 hartstilstandzuurstofhersenenjpg.jpg

Neurologische resultaten onder overlevenden van een hartstilstand lopen behoorlijk uiteen, van volledig herstel tot leven in een vegetatieve toestand.

Niet alleen is het zuurstof en glucosetekort oorzaak van het ontstaan van schade in de hersenen. Het wegvallen van de bloedstroom door een hartstilstand en het daarna weer op gang brengen van de hartslag, door middel van hartmassage of een AED schok, veroorzaakt ook schade aan de hersenen.

Om schade aan de hersenen en de organen zo veel mogelijk te beperken, wordt de patiënt tot een temperatuur van 33ºC afgekoeld en een etmaal op deze temperatuur gehouden.

Neurologen worden echter vaak gevraagd om comapatiënten te beoordelen na een hartstilstand, om te trachten te voorspellen welke mate van herstel er kan zijn.
Patiënten die snel bijkomen na een reanimatie leveren meestal geen probleem voor een prognose.

 

Patiënten met een korte circulatiestilstand die in mildere mate aan zuurstoftekort in de hersenen leden, tonen kenmerken van een omkeerbare metabole (stofwisseling) encefalopathie. Omkeerbaar wil zeggen dat er herstel kan optreden.

  

Herstel na kortdurende coma

Als er sprake is van een coma en duurt deze maximaal een paar uur (gemiddeld twaalf), tonen patiënten bij het ontwaken enkele lichamelijke, zintuiglijke en intellectuele problemen. Zij kunnen verward zijn of een gat in het geheugen ervaren van enkele uren tot dagen. Het herstel is veelal snel en volledig. 

 

Onvolledig herstel na ernstig zuurstoftekort

Er zijn ook patiënten met ernstige systemische anoxie-ischemie (anoxie = geen zuurstof/ ischemie = zuurstoftekort in het bloed). Dit levert structurele schade op, vergelijkbaar met schade na een beroerte. Patiënten in deze groep zijn meestal tenminste twaalf uur in coma geweest en bij het ontwaken zijn er blijvende zintuiglijke en intellectuele problemen en problemen in de motoriek, zowel op één plaats (focaal) in de hersenen als op meerdere plaatsen (multifocaal) of verspreid over de hersenen (diffuus letsel). Herstel is vaak onvolledig en langzaam.

 

Zwaarte van de handicaps

Door de hersenschade na een hartstilstand kunnen veranderingen ontstaan in het bewegen, waarnemen, voelen en denken. 
Sommige patiënten zijn later in staat om een zelfstandig bestaan thuis te leiden ondanks de resterende neurologische problemen (middelmatig gehandicapt).
Sommigen kunnen zelfs weer werken. Mogelijk met aangepaste werktijden en rustpauzes.
Cognitieve stoornissen kunnen subtiel zijn en vaak niet direct zichtbaar. Toch kunnen deze stoornissen de dagelijkse activiteiten, deelname aan de samenleving en de kwaliteit van leven van de patiënt aanzienlijk beïnvloeden.

Anderen overlevenden van een reanimatie zijn ernstig gehandicapt geraakt en afhankelijk van hulp. Zij leven meestal in een verpleeghuis. Patiënten met grotere diffuse schade (schade overal in de hersenen) kunnen in een toestand van wakker zijn, maar zonder bewustzijn terechtkomen (vegetatieve toestand) of zijn hersendood.

Verschil tussen anoxie, hypoxie, asfyxie en ischemie (ischaemie)

Hersenletsel door zuurstoftekort heet postanoxische en/of posthypoxische encefalopathie.

De termen anoxie en hypoxie worden door elkaar gebruikt maar zijn medisch gezien wezenlijk anders. Het woord asfyxie wordt alleen bij zuurstofgebrek rondom de geboorte gebruikt:

  • Anoxie: zuurstoftekort in weefsels en organen. Het betekent letterlijk geen zuurstof
  • Hypoxie: zuurstoftekort in het bloed. Het betekent letterlijk weinig zuurstof.
  • Asfyxie: zuurstoftekort rondom de geboorte. Het betekent letterlijk niet ademen. Het kan veroorzaakt worden door een moederkoek (placenta) loslating of problemen met de doorbloeding van de moederkoek zoals een placenta-infarct.
  • Ischemie (soms nog als ischaemie gespeld) is een onvoldoende doorbloeding en verminderde bloedtoevoer naar organen en lichaamsweefsels, waardoor een tekort aan zuurstof en glucose ontstaat.

    NB!
    Op een MRI-scan is schade niet altijd zichtbaar. Aantoonbare afwijkingen op een MRI-scan kunnen soms pas na enkele dagen zichtbaar zijn, maar ze kunnen ook weer verdwijnen.

Reanimeren of niet? Wees voorbereid!

Wanneer niet wordt gereanimeerd, betekent dit dat de patiënt snel komt te overlijden. Studies bij mensen tonen aan dat iemand zonder doorbloeding van de hersenen al het bewustzijn verliest tussen 4 en 10 seconden.
Daarom stel u en uw naasten altijd de vraag: Wel of niet reanimeren? 

Om tot een goed besluit te komen, kan het raadzaam zijn een gesprek aan te gaan met uw behandelend (huis)arts, de verpleegkundige en uw familie. Uw behandelend arts kan u vanuit medisch oogpunt meer vertellen over uw situatie. Met verpleegkundigen, geestelijk verzorger of ethicus en uiteraard uw familie kunt u bespreken hoe u een goede afweging in uw keuze kunt maken.

 

Wel reanimeren? Volg dan ook een reanimatiecursus. Download de gratis reanimatie-app in Google Play of Appstore van de Nederlandse Hartstichting die je door een reanimatie coacht. Zorg daarbij dat je telefoon op de luidspreker staat zodat je tegelijk 112 kunt bellen. 

Besef dat al na drie minuten hartstilstand hersencellen sterven.
Praat er over met je naasten, maak samen een keuze: wel of niet reanimeren.

 

Folder wel of niet reanimeren DNR def
PDF – 216,0 KB 1612 downloads

 

Een van Nederlands bekendste neuropsychologen, Jenny Palm, kan zich opwinden over de naïeve veronderstelling dat reanimeren als breed geoefende volksvaardigheid mensenlevens zou redden. "Als hartpatiënt gaat iemand het ziekenhuis in en komt er uit als hersenletselpatiënt”. Zij zegt tijdens een interview het volgende:

“Er is een reanimatiehype gaande, het manhaftig redden van mensenlevens na een hartstilstand, zonder dat daarbij de vraag gesteld wordt hoever je daarin moet gaan.

reanimatiehype.jpg

We weten inmiddels dat 95% van dergelijke reanimaties een hele slechte outcome kent. Er is allerlei onderzoek dat de hoogste kans van slagen bij een reanimatie toedicht aan het ingrijpen in de operatiekamer, tijdens een operatie. Het interval tussen hartstilstand en succesvolle reanimatie is het kortst op de OK. Overal elders wordt gereanimeerd met soms gevaarlijk lange tussenpozen, waardoor de kans op volledig en volwaardig herstel enorm terugloopt.

 

Mensen worden aangemoedigd reanimatiecursussen te volgen om op een goed moment hun partner of een ander te kunnen redden. Het effect daarvan is tweeledig: zij die niet kunnen reanimeren worden met een schuldgevoel opgezadeld, maar zij die hebben gereanimeerd ook, wanneer ze vaak genoeg moeten constateren dat diegene die ze het leven hebben gered vervolgens met ernstig hersenletsel door het leven gaat.

Kwaliteit van leven dient het criterium te zijn. Zolang iemand revalideert is er niets te veel om de patiënt met allerlei kunstgrepen weer terug te laten winnen wat verloren is gegaan, maar daarna is het afgelopen en mag de patiënt en het hele sociale systeem om hem of haar heen het allemaal verder zelf uitzoeken". Einde citaat.


Wat zeggen de onderzoekers?

Uitklapmenu:

Binnen 4- 10 seconden is het bewustzijn weg na hartstilstand

Studies bij mensen tonen aan dat het bewustzijn tussen 4 en 10 seconden zonder hartslag en doorbloeding van de hersenen verloren gaat. Het elektro-encefalogram (EEG of hersenfilmpje) wordt iso-elektrisch (platte lijn) na 10-30 seconden asystolie (geen hartslag).

Rossen R, Kabat H, Anderson JP. Acute arrest of cerebral circulation in man. Arch Neurol Psychiatr. 1943;50:510–528. []

Pana R, Hornby L, Shemie SD, Dhanani S, Teitelbaum J. Time to loss of brain function and activity during circulatory arrest. J Crit Care. 2016;34:77–83.

Hartstilstand kan worden gezien als oorzaak van schade door falende stofwisseling (metabolische schade) en/of door structurele schade (in de hersenstructuren) in het centrale zenuwstelsel.

Hersenletsel als gevolg van hartstilstand /reanimatie

Een van de gevolgen van een hartstilstand is dat het kan leiden tot schade aan de hersenen. Dit wordt veroorzaakt door de tijdelijke verstoring van de bloedcirculatie. Aangezien het hersenweefsel daar niet goed tegen bestand is, kan er op die manier hersenletsel ontstaan. Dit wordt ook wel hypoxisch-ischemisch hersenletsel genoemd.

bron: ‘Life after survival of a cardiac arrest. The brain is the heart of the matter’.
Moulaert, V. R. M. P. (2014). Life after survival of a cardiac arrest : the brain is the heart of the matter.
[Doctoral Thesis, Maastricht University]. Maastricht University. https://doi.org/10.26481/dis.20140425vm

Hersenletsel belangrijke doodsoorzaak na reanimatie

'Hersenletsel na een hartstilstand is de belangrijkste doodsoorzaak bij patiënten die zijn gereanimeerd na een hartstilstand, en de belangrijkste oorzaak van langdurige invaliditeit bij degenen die de acute fase overleven...'

bron: Sandroni C, Cronberg T, Sekhon M. Brain injury after cardiac arrest: pathophysiology, treatment, and prognosis. Intensive Care Med. 2021 Dec;47(12):1393-1414. doi: 10.1007/s00134-021-06548-2. Epub 2021 Oct 27. PMID: 34705079; PMCID: PMC8548866.
+
Koenig MA. Brain resuscitation and prognosis after cardiac arrest. Crit Care Clin. 2014 Oct;30(4):765-83. doi: 10.1016/j.ccc.2014.06.007. Epub 2014 Jul 30. PMID: 25257740.

Andere factoren die van belang zijn voor een prognose

Bij het bespreken van de prognose en het zorgniveau is het belangrijk om te onthouden dat het hersenletsel veroorzaakt door de hartstilstand niet de enige doodsoorzaak of invaliditeit na een hartstilstand is.

De algehele uitkomst van een hartstilstand het gevolg is van verschillende aanvullende factoren.

Naast het orgaanfalen van andere organen gaat het hierbij onder meer om de eerdere gezondheidstoestand vóór de hartstilstand en de aanleiding voor de hartstilstand.

bron: Sandroni C, Cronberg T, Sekhon M. Brain injury after cardiac arrest: pathophysiology, treatment, and prognosis. Intensive Care Med. 2021 Dec;47(12):1393-1414. doi: 10.1007/s00134-021-06548-2. Epub 2021 Oct 27. PMID: 34705079; PMCID: PMC8548866.

De oorzaak van hersenletsel door reanimatie

'Hersenletsel na een hartstilstand wordt veroorzaakt door initiële ischemie (de aanvankelijke doorbloedingsstoornis in de hersenen) en de daaropvolgende reperfusie (her-doorbloeding) van de hersenen na reanimatie.
Bij degenen die na een hartstilstand op de intensive care worden opgenomen, manifesteert dit letsel zich als coma en is het de belangrijkste oorzaak van sterfte en langdurige invaliditeit'.
-
bron: Sandroni C, Cronberg T, Sekhon M. Brain injury after cardiac arrest: pathophysiology, treatment, and prognosis. Intensive Care Med. 2021 Dec;47(12):1393-1414. doi: 10.1007/s00134-021-06548-2. Epub 2021 Oct 27. PMID: 34705079; PMCID: PMC8548866.

Uitgebreide beperkingen na reanimatie

'Na het overleven van een hartstilstand buiten het ziekenhuis ondervinden veel patiënten en partners uitgebreide beperkingen in hun niveau van functioneren en kwaliteit van leven. Onder andere geslacht, leeftijd en therapeutische hypothermie (koelen van de patiënt) vormen de verschillen in het functioneren van patiënten op de lange termijn'.
-
bron: Wachelder EM, Moulaert VR, van Heugten C, Verbunt JA, Bekkers SC, Wade DT. Life after survival: long-term daily functioning and quality of life after an out-of-hospital cardiac arrest. Resuscitation. 2009 May;80(5):517-22. doi: 10.1016/j.resuscitation.2009.01.020. Epub 2009 Mar 17. PMID: 19282084.

Lagere kwaliteit van leven /participatie

'Gemiddeld drie jaar na een hartstilstand ervoer 74% van de patiënten een laag participatieniveau in de samenleving vergeleken met de algemene bevolking.
Ruim 50% rapporteerde ernstige vermoeidheid, 38% gevoelens van angst en/of depressie en 24% een verminderde kwaliteit van leven. Verzorgers rapporteerden stressgerelateerde reacties, angstgevoelens en een lagere kwaliteit van leven'.
-
bron: Wachelder EM, Moulaert VR, van Heugten C, Verbunt JA, Bekkers SC, Wade DT. Life after survival: long-term daily functioning and quality of life after an out-of-hospital cardiac arrest. Resuscitation. 2009;80:517–522.

Hogere last voor zorgverleners

'Zeventien procent van de zorgverleners rapporteerde een hoge belasting voor de zorgverlener, die verband hield met het niveau van functioneren van de patiënt'.

bron: Wachelder EM, Moulaert VR, van Heugten C, Verbunt JA, Bekkers SC, Wade DT. Life after survival: long-term daily functioning and quality of life after an out-of-hospital cardiac arrest. Resuscitation. 2009 May;80(5):517-22. doi: 10.1016/j.resuscitation.2009.01.020. Epub 2009 Mar 17. PMID: 19282084.

Er moet meer aandacht komen voor de cognitieve gevolgen na reanimatie

Er is meer aandacht nodig voor cognitieve problemen bij patiënten na een hartstilstand buiten het ziekenhuis. Dat is noodzakelijk.
In Nederland schrijft slechts een minderheid van de cardiologen en revalidatiespecialisten routinematig een vorm van cognitieve screening voor bij OHCA-patiënten, hoewel de meerderheid de waarde van cognitieve screening bij OHCA-patiënten in een geïntegreerd zorgtraject onderstreept. (OHCA=out-of-hospital cardiac arrest vertaald: een hartstilstand buiten het ziekenhuis)

bron: Boyce LW, Goossens PH, Volker G, van Exel HJ, Vliet Vlieland TPM, van Bodegom-Vos L. Attention needed for cognitive problems in patients after out-of-hospital cardiac arrest: an inventory about daily rehabilitation care. Neth Heart J. 2018 Oct;26(10):493-499. doi: 10.1007/s12471-018-1151-z. PMID: 30215169; PMCID: PMC6150874.

Twee onderzoeken die telefonisch de kwaliteit van leven inventariseerden

Twee onderzoeken waarop o.a. de hartstichting zich baseert met de conclusie dat overlevenden van een hartstilstand een goede
kwaliteit van leven ervaren, vergelijkbaar met een referentiepopulatie.
Dat zijn telefonische korte vragenlijsten. NB dat is geen neuropsychologisch onderzoek.

  • Beesems SG, Wittebrood KM, de Haan RJ, Koster RW. Cognitive function and quality of life after successful resuscitation from cardiac arrest. Resuscitation. 2014 Sep;85(9):1269-74. doi: 10.1016/j.resuscitation.2014.05.027. Epub 2014 Jun 6. Erratum in: Resuscitation. 2015 Mar;88:165. PMID: 24909366.  Tweehonderdtwintig patiënten (>18 jaar) die 6-12 maanden na 'out of hospital cardiac arrest' (OHCA) overleefden en familieleden werden telefonisch geïnterviewd met gevalideerde vragenlijsten (Short-form Health Survey) (SF-12), Modified Rankin Scale (MRS), telefonisch cognitief interview status (TICS) en Caregiver Strain Index (CSI) Van alle patiënten had 45% een normale fysieke en 90% een normale mentale SF-12. Eenentachtig procent had een normale MRS (MRS≤2).

  • Smith K, Andrew E, Lijovic M, Nehme Z, Bernard S. Quality of life and functional outcomes 12 months after out-of-hospital cardiac arrest. Circulation. 2015 Jan 13;131(2):174-81. doi: 10.1161/CIRCULATIONAHA.114.011200. Epub 2014 Oct 29. PMID: 25355914. Negenhonderdzevenentwintig (13,2%) overleefden tot ontslag uit het ziekenhuis, waarvan 76 (8,2%) binnen 12 maanden stierven. Er werden interviews gehouden met 697 (80,7%) patiënten of proxy's, die werden opgevolgd via een telefonisch interview, waaronder de Glasgow Outcome Scale-Extended, de korte gezondheidsenquête uit 12 items en de EuroQol. De meerderheid (55,6%) van de respondenten had een goed herstel via de Glasgow Outcome Scale-Extended≥7 (41,1% als patiënten die na ontslag overleden waren meegenomen en van non-respondenten werd aangenomen dat ze slecht herstelden).

23% overlevingskans reanimatie buiten het ziekenhuis

De overleving van buiten het ziekenhuis gereanimeerde patiënten is ver
gelijkbaar binnen de onderzochte regio’s in Nederland en is gemiddeld 23%.
bron hartstichting
https://hartstichting-hartstichting-portal-p01.s3.eu-central-1.amazonaws.com/s3fs-public/2022-11/boek-hartstichting-reanimatie-cijferboek-2016.pdf?VersionId=3ryeDwunauHIgBzBR9Tcszc8T439M3oC

Overlevingskans 70 plussers in Nederland

Als een patiënt reeds overleden was bij aankomst van de ambulance of in geval van een niet-reanimeren verklaring werd een patiënt niet bij deze analyse betrokken. Ook traumatische reanimaties en reanimaties waarbij het ambulancepersoneel getuige was van de hartstilstand werden geëxcludeerd.

De onderzoekers vonden dan een overlevingspercentage in Nederland van 12% tot ontslag bij patiënten van ≥ 70 jaar (70-79 jaar: 16%; ≥ 80 jaar: 8%, p=0,001). Van de overlevende patiënten overleefde 90% met een 'gunstig neurologisch resultaat'.

Neurologisch herstel werd bepaald met de Cerebral Performance Category (CPC) schaal op basis van ziekenhuisgegevens;
CPC 1 staat voor neurologisch herstel zonderrestschade,
CPC 2 voor lichte neurologische problemen,
CPC 3 voor ernstige neurologische problemen,
CPC 4 voor coma of vegetatieve staat en
CPC 5 voor dood of hersendood.
Patiënten met CPC 1 en 2 werden geclassificeerd als ‘goed neurologisch’ hersteld.
Reanimatiegerelateerde factoren en niet comorbiditeit bepalen de uitkomst na OHCA bij oudere patiënten.

De belangrijkste voorspellers zijn, ook bij oudere en meer zieke patiënten, de reanimatiefactoren:schokbaar beginritme, tijdig aansluiten van een defibrillator, aanwezigheid
van een getuige en omstanderreanimatie.

De kans op overleving na een hartstilstand buiten het ziekenhuis wordt
lager naarmate de leeftijd stijgt.

bron

Beesems SG, Blom MT, van der Pas MH, Hulleman M, van de Glind EM, van Munster BC, Tijssen JG, Tan HL, van Delden JJ, Koster RW. Comorbidity and favorable neurologic outcome after out-of-hospital cardiac arrest in patients of 70 years and older. Resuscitation. 2015 Sep;94:33-9. doi: 10.1016/j.resuscitation.2015.06.017. Epub 2015 Jun 25. PMID: 26116780.

en
hartstichting
https://hartstichting-hartstichting-portal-p01.s3.eu-central-1.amazonaws.com/s3fs-public/2022-11/boek-hartstichting-reanimatie-cijferboek-2016.pdf?VersionId=3ryeDwunauHIgBzBR9Tcszc8T439M3oC


Ervaringsverhalen met grote verschillen

  • Tobias – zwaar gehandicapt na langdurige reanimatie (zie filmpje onder Paul's filmpje)

Tobias, hersenletsel en zwaar gehandicapt na reanimatie: hersenletselnazuurstoftekortreanimatie.jpg

We nemen een kijkje in het leven van iemand die na een hartstilstand langdurig werd gereanimeerd. Tobias Prenen, een bekend cellist, begaafd musicus. Eigenlijk was hij al klinisch dood. Aanvankelijk was er blijdschap dat hij blijft leven. De ernst van de handicap echter is zeer groot.

De documentaire volgt anderhalf jaar het leven van Tobias in het verpleeghuis en van de mensen in zijn omgeving, vrienden en familie.

Tobias is zwaar gehandicapt, spastisch en kan zeer moeilijk communiceren. Hoewel, hij zegt wel heel duidelijk dat hij niet dood wil. De tegenstelling is groot met wat zijn omgeving, familie en vriend hierover denkt.

Zij menen dat Tobias geen menswaardig bestaan leidt. Tobias zelf lijkt er geen erg meer in te hebben, lijkt niet onder zijn handicaps te lijden.

Overzicht en inzicht

Neuroloog dr. G. Roks maakte onderstaand overzicht over de duur van het zuurstoftekort en de schade op zowel hersenstam als hersenschors. Eveneens maakte hij een Powerpointpresentatie over Postanoxische encefalopathie. Hieronder te downloaden.

Hoe langer de duur van de ischemie (zuurstoftekort) hoe ernstiger de gevolgen.

postanoxische-encephalopathie-Dr. Roks
PowerPoint – 2,2 MB 1420 downloads

Informatie als er twijfel is of er gevolgen zijn van zuurstoftekort

bronnen:
Hersenletsel-uitleg.nl Hersenletsel-uitleg.nl

Blijvende hersenveranderingen bij moeder na ernstige vorm van zwangerschapsvergiftiging [Persbericht]. (2011, 17 maart). Geraadpleegd op 7 juni 2013, van https://www.umcg.nl/NL/UMCG/Nieuws/Persberichten/Paginas/Blijvendehersenveranderingenbijmoedernaernstigevormvanzwangerschapsvergiftiging.aspx

Argent, D. E., & Cope, D. H. (1956, 17 maart). Cerebral hypoxia: aetiology and treatment. British Medical Journal, pp. 593–598. Geraadpleegd van https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1979171/

Beesems SG, Blom MT, van der Pas MH, Hulleman M, van de Glind EM, van Munster BC, Tijssen JG, Tan HL, van Delden JJ, Koster RW. Comorbidity and favorable neurologic outcome after out-of-hospital cardiac arrest in patients of 70 years and older. Resuscitation. 2015 Sep;94:33-9. doi: 10.1016/j.resuscitation.2015.06.017. Epub 2015 Jun 25. PMID: 26116780.
Berek, K., Jeschow, M., & Aichner, F. (1997). The Prognostication of Cerebral Hypoxia after Out-of-Hospital Cardiac Arrest in Adults. European Neurology, 37(3), 135–145. https://doi.org/10.1159/000117426


Cronberg T, Greer DM, Lilja G, Moulaert V, Swindell P, Rossetti AO. Brain injury after cardiac arrest: from prognostication of comatose patients to rehabilitation. Lancet Neurol. 2020;19:611–622
De Nederlandse Hartstichting. (z.d.). Oplossingen voor een sterk hart | Hartstichting. Geraadpleegd op 7 juni 2013, van https://www.hartstichting.nl/

Fischer M, Bockhorst K, Hoehn-Berlage M, Schmitz B, Hossmann KA. Imaging of the apparent diffusion coefficient for the evaluation of cerebral metabolic recovery after cardiac arrest. Magn Reson Imaging. 1995;13:781–790.Geocadin RG, Callaway CW, Fink EL, Golan E, Greer DM, Ko NU, Lang E, Licht DJ, Marino BS, McNair ND, Peberdy MA, Perman SM, Sims DB, Soar J, Sandroni C, American Heart Association Emergency Cardiovascular Care C Standards for studies of neurological prognostication in comatose survivors of cardiac arrest: a scientific statement from the American Heart Association. Circulation. 2019;140:e517–e542.
Eyskens, E., Feenstra, L., Meinders, A. E., Vandenbroucke, J. P., & Van Weel, C. (1997). Codex Medicus (10e ed.). Maarssen, Nederland: Elsevier Gezondheidszorg.

Ik wil nooit beroemd worden [Film]. (2010, 29 juli). Geraadpleegd op 7 juni 2013, van https://www.2doc.nl/documentaires/series/hollanddoc/2007/Ik-wil-nooit-beroemd-worden.html

Koenig MA. Brain resuscitation and prognosis after cardiac arrest. Crit Care Clin. 2014 Oct;30(4):765-83. doi: 10.1016/j.ccc.2014.06.007. Epub 2014 Jul 30. PMID: 25257740.
Kuks, J. B. M., Snoek, J. W., Oosterhuis, H. G. J. H., & Fock, J. M. (2003). Klinische neurologie (15e ed.). Houten, Nederland: Bohn Stafleu van Loghum.

Madl, C., & Holzer, M. (2004). Brain function after resuscitation from cardiac arrest. Current Opinion in Critical Care, 10(3), 213–217. https://doi.org/10.1097/01.ccx.0000127542.32890.fa
Ng YY, Wah W, Liu N, Zhou SA, Ho AF, Pek PP, Shin SD, Tanaka H, Khunkhlai N, Lin CH, Wong KD, Cai WW, Ong ME; PAROS Clinical Research Network. Associations between gender and cardiac arrest outcomes in Pan-Asian out-of-hospital cardiac
arrest patients. Resuscitation 2016;102:116–121
Rossen R, Kabat H, Anderson JP. Acute arrest of cerebral circulation in man. Arch Neurol Psychiatr. 1943;50:510–528.

Palm, J. (2012). Omgaan met Hersenletsel. Assen, Nederland: Van Gorcum.
Roks, G. (2012, 7 november). Postencefalitische encephalopathie,neurologische aspecten. Geraadpleegd op 13 juni 2013, van https://www.slideserve.com/barb/postanoxische-encephalopathie-neurologische-aspecten
Sandroni C, Cronberg T, Sekhon M. Brain injury after cardiac arrest: pathophysiology, treatment, and prognosis. Intensive Care Med. 2021 Dec;47(12):1393-1414. doi: 10.1007/s00134-021-06548-2. Epub 2021 Oct 27. PMID: 34705079; PMCID: PMC8548866.

Verenso, NHG, & V&VN. (2013, 4 april). Reanimatie - Verenso. Geraadpleegd op 7 juni 2013, van https://www.verenso.nl/kwaliteit-en-richtlijnen/richtlijnendatabase/reanimatie-1

www.bosk.nl/cerebrale-parese/wat-is-cp/oorzaken/. (z.d.). Geraadpleegd van https://www.bosk.nl/cerebrale-parese/wat-is-cp/oorzaken/
Wachelder EM, Moulaert VR, van Heugten C, Verbunt JA, Bekkers SC, Wade DT. Life after survival: long-term daily functioning and quality of life after an out-of-hospital cardiac arrest. Resuscitation. 2009;80:517–522.

https://www.quartztransmuraal.nl/QuartzSite/Protocollen/Regio%20Helmond/Folder%20DNR%20def.pdf
Images are from Anatomography maintained by Life Science Databases(LSDB)