Buitenste halsslagader

De buitenste halsslagader (arteria carotis externa) verzorgt onder andere de doorbloeding van:

• de schildklier;
• het strottenhoofd;
• de tong;
• het gezicht en de gezichtsspieren.

Binnenste halsslagader

De binnenste halsslagader (arteria carotis interna) loopt door de hals naar de schedel. In de schedel geeft deze onder andere een slagader af naar het oog en vertakt daarna verder naar de hersenen.

Voorste hersenslagader (ACA)

De voorste hersenslagader (arteria cerebri anterior) voorziet vooral delen aan de binnenzijde van de voorhoofdskwab (frontaalkwab) en wandbeenkwab (pariëtale kwab) van bloed.

Middelste hersenslagader (MCA)

De middelste hersenslagader (arteria cerebri media) voorziet een groot deel van de buitenzijde van de hersenen van bloed, waaronder delen van:

• voorhoofdskwab (frontaalkwab)
• slaapkwab (temporaalkwab)
• wandbeenkwab (pariëtale kwab)
• insula (eiland van Reil).

Kleinere vertakkingen lopen dieper de hersenen in en voorzien daar verschillende hersengebieden van bloed.

Voorste choroïdale slagader

De voorste choroïdale slagader (arteria choroidea anterior) is een kleine slagader die verschillende dieper gelegen hersengebieden van bloed voorziet, waaronder delen van:

• de capsula interna;
• de globus pallidus;
• de hippocampus;
• de amygdala;
• het corpus geniculatum laterale;
• de choroïde plexus.

Achterste verbindingsslagader (PCom)

De achterste verbindingsslagader (arteria communicans posterior) vormt een verbinding tussen de bloedvaten aan de voor- en achterkant van de hersenen. Deze slagader is onderdeel van de cirkel van Willis.

Kleine vertakkingen voorzien onder andere delen van de hypothalamus, thalamus en het gebied rond de derde ventrikel van bloed.

De verbinding kan soms helpen om bloed via een andere route naar een deel van de hersenen te laten stromen.

De twee wervelslagaders en hun vertakkingen: het vertebrobasilaire systeem

De twee wervelslagaders (arteriae vertebrales) ontspringen uit de linker en rechter ondersleutelbeenslagader (arteria subclavia).

De linker en rechter wervelslagader lopen omhoog naar de hersenen. Bij de overgang van het verlengde merg naar de pons komen zij samen en vormen de basilaire slagader (arteria basilaris).

De basilaire slagader en haar vertakkingen verzorgen vooral de bloedvoorziening van de pons en dragen bij aan de bloedvoorziening van de kleine hersenen (cerebellum) en andere delen van de achterste hersencirculatie.

Belangrijkste slagaders van het vertebrobasilaire systeem

De belangrijkste slagaders van het vertebrobasilaire systeem zijn:

• voorste ruggenmergslagader (arteria spinalis anterior, ASA);
• achterste ruggenmergslagaders (arteriae spinales posteriores);
• achterste onderste kleinehersenslagader (arteria cerebelli inferior posterior, PICA);
• voorste onderste kleinehersenslagader (arteria cerebelli inferior anterior, AICA);
• bovenste kleinehersenslagader (arteria cerebelli superior, SCA).

De PICA ontspringt meestal uit de wervelslagader. Een afsluiting van de PICA of een nabijgelegen deel van de wervelslagader kan leiden tot het lateraal medullair syndroom, ook wel het syndroom van Wallenberg genoemd.

De AICA en SCA zijn vertakkingen van de basilaire slagader.

Achterste hersenslagader (PCA)

Aan de bovenzijde splitst de basilaire slagader zich in de linker en rechter achterste hersenslagader (arteria cerebri posterior, PCA).

De PCA en haar vertakkingen voorzien onder andere delen van de volgende gebieden van bloed:

• de achterhoofdskwab (occipitaalkwab);
• de onderzijde en binnenzijde van de slaapkwab (temporaalkwab);
• de thalamus;
• andere dieper gelegen hersengebieden.

De achterhoofdskwab speelt een belangrijke rol bij het verwerken van wat we zien. Een infarct in het stroomgebied van de PCA kan daarom problemen met het zien veroorzaken, bijvoorbeeld uitval van een deel van het gezichtsveld.

De achterste verbindingsslagader (arteria communicans posterior, PCom) verbindt de achterste hersenslagader met de binnenste halsslagader en vormt een onderdeel van de cirkel van Willis.

Cirkel van Willis

De cirkel van Willis (ring van Willis) is een netwerk van slagaders aan de onderzijde van de hersenen. Deze vaatkring verbindt de bloedvoorziening van de linker- en rechterkant en die van de voor- en achterkant van de hersenen.

Door deze verbindingen kan bloed in sommige situaties via een andere route naar een deel van de hersenen stromen wanneer de bloedtoevoer via een slagader verminderd is. Hoe goed dit mogelijk is, verschilt per persoon. De aanleg van de cirkel van Willis kent namelijk veel normale anatomische variaties.

De belangrijkste slagaders die de cirkel van Willis vormen zijn:

• voorste hersenslagaders (arteriae cerebri anteriores, ACA);
• voorste verbindingsslagader (arteria communicans anterior, ACom);
• binnenste halsslagaders (arteriae carotides internae, ICA);
• achterste verbindingsslagaders (arteriae communicantes posteriores, PCom);
• achterste hersenslagaders (arteriae cerebri posteriores, PCA).

De hersenen van onderaf gezien

Op de afbeeldingen hieronder worden de hersenen en hersenbloedvaten van onderaf gezien. Zo is ook de cirkel van Willis aan de onderzijde van de hersenen zichtbaar.

Sommige namen van bloedvaten staan alleen links of rechts aangegeven, terwijl het bloedvat aan beide zijden voorkomt. In de afbeeldingen kan arteria (slagader) zijn afgekort tot A.

De aders van de hersenen: het veneuze systeem

De aders van de hersenen voeren zuurstofarm bloed en stofwisselingsproducten uit het hersenweefsel af. Er wordt onderscheid gemaakt tussen een oppervlakkig en een diep veneus systeem.

Oppervlakkige en diepe hersenaders

De oppervlakkige hersenaders voeren bloed af uit vooral de hersenschors en de oppervlakkiger gelegen delen van de hersenen. De diepe hersenaders voeren bloed af uit dieper gelegen hersengebieden.

Deze hersenaders voeren het bloed uiteindelijk af naar de durale veneuze sinussen. Dit zijn bloedkanalen die tussen de lagen van het harde hersenvlies (dura mater) liggen.

Afvoer via de veneuze sinussen

Een deel van het veneuze bloed komt samen bij de confluens sinuum. Hier komen onder andere de bovenste sagittale sinus (sinus sagittalis superior), de rechte sinus (sinus rectus) en de occipitale sinus (sinus occipitalis) samen.

Vanuit de confluens sinuum stroomt het bloed verder via de dwarse sinussen (sinus transversus) en vervolgens de sigmoïde sinussen (sinus sigmoideus). Uiteindelijk verlaat het bloed de schedel via de binnenste halsader (vena jugularis interna).

Hieronder is het oppervlakkige veneuze systeem afgebeeld.