Hersenkamers  of hersenholtes / ventrikels

Inleiding
Diep in de hersenen (cerebrum) bevindt zich een systeem van vier onregelmatig gevormde holten die de hersenkamers of ventrikels  of hersenholtes genoemd worden. Elke hersenhelft heeft een zijventrikel (rood op de afbeelding). © Copyright Hersenletsel-uitleg Kopieer niet onze tekst. We zenden cookies mee als u kopieert en plakt. 
Lateral_ventricle_small.gif
Gangenstelsel van holtes en kanalen

De hersenkamers staan met elkaar in verbinding door middel van kanalen en openingen. Deze holtes produceren en bevatten een helder, waterig vocht dat de hersenvloeistof wordt genoemd.
Qua samenstelling lijkt het vocht op bloedplasma maar bevat meer waterstofionen of wel H+
.


Andere namen voor dit vocht zijn:

  • cerebrospinale vloeistof
  • liquor
  • zenuwvocht
  • ruggenmergsvocht 

 

Dat hersenvocht circuleert en de stroom komt uiteindelijk terecht in de ruimtes rond de hersenen, hersenvliezen en ruggenmerg waar het aan de oppervlakte van de hersenen bij de subarachnoidale ruimte wordt opgenomen in de bloedbaan. © Copyright Hersenletsel-uitleg Kopieer niet onze tekst. We zenden cookies mee als u kopieert en plakt.

c-h.jpg
Productie van hersenvloeistof
In de ventrikels (beide zijventrikels , derde en vierde ventrikel) ligt een vlechtwerk van de fijnste haarvaten (capillairen) dat heet de plexus chorioideus. Hier wordt elke dag 400 tot 500 milliliter hersenvocht aangemaakt door gespecialiseerde hersencellen.

 

Meermalen per dag wordt deze vloeistof ververst, want de hersenen bevatten in totaal maar 150 milliliter hersenvocht. Er vindt dus permanent een aanmaak, transport en afbraak van hersenvocht plaats en er is een natuurlijke balans tussen aanmaak en afvoer. Als  dit evenwicht verstoord raakt kan er verhoogde en verlaagde druk zijn.

 

Functie van hersenvloeistof

De hersenvloeistof dient als stootkussen voor de hersenen en ruggenmerg. De hersenen drijven als het ware in dit vocht en het vocht vangt bij een botsing de eerste klappen op. De vloeistof voedt ook de zenuwcellen en voert afvalstoffen van de zenuwcellen af en helpt mede de temperatuur te regelen.

Ontwikkeling

In de ontwikkeling en groei van de hersenkamers of hersenventrikels kunnen net als bij andere delen van het zenuwstelsel drie fasen worden onderscheiden.

  • de embryonale fase (van de bevruchting tot de achtste week),
  • de foetale fase (van de negende week tot de geboorte),
  • de neonatale fase (eerste vier weken na de geboorte).


Verhoogde hersendruk

Het gevolg van ziekte of beschadiging is dat de hersenvochtproductie toeneemt en daarmee de balans verstoort van aanvoer, transport en afbraak. © Copyright Hersenletsel-uitleg Kopieer niet onze tekst. We zenden cookies mee als u kopieert en plakt.
De hersenkamers gaan stuwen, uitzetten, worden dus groter als het hersenvocht niet of onvoldoende kan ontsnappen of af kan stromen of niet of nauwelijks wordt opgenomen in de bloedbaan (ventriculomegalie).

 

Deze toename aan hersenvocht geeft daarmee een verhoogde hersendruk. De oogzenuwen zijn kwetsbaar voor verhoogde hersendruk. © Copyright Hersenletsel-uitleg Kopieer niet onze tekst. We zenden cookies mee als u kopieert en plakt.

Door de toename van het vocht ontstaat een situatie van een waterhoofd.  Lees verder op onze pagina hydrocephalie /waterhoofd of hydrocephalus (hydro=water, cefalus =hersenen). 

 

Bij idiopatische intracraniële hypertensie (IH / IIH) is er sprake van een verhoogde hersenvloeistof- of liquordruk door een verstoring in de balans tussen productie en afvoer van het hersenvocht. Idiopathisch betekent dat er geen verklaring is waarom dit zo is, waarom er stuwing is van het hersenvocht. Soms ligt de oorzaak in medicijngebruik, soms in overmatig vitamine A gebruik of in ziektes als Besnier Boeck of Lupus Erythematodes.
Intracraniëel betekent dat het binnen de schedel is. Hypertensie is hoge druk.  © Copyright Hersenletsel-uitleg Kopieer niet onze tekst. We zenden cookies mee als u kopieert en plakt.

De klachten zijn gelijk als aan een tumor in het hoofd: hoofdpijn, misselijkheid, braken, wazig zien en dubbelzien. Bij verhoogde druk in het hoofd heeft de intredeplek van de oogzenuw in het oog (papil) opgeworpen wazige randen (stuwingspapil).

Synoniemen voor IIH zijn:

  • Benigne Intracraniële Hypertensie (BIH) =goedaardige hoge druk in de hersenen.
  • Pseudotumor cerebri  (PTC)= een schijnbare hersentumor. 

Soms vallen de hersenkamers samen wat de aanleg van een drain om overtollig hersenvocht moet afvoeren, bemoeilijkt.
 © Copyright Hersenletsel-uitleg Kopieer niet onze tekst. We zenden cookies mee als u kopieert en plakt.

 

De verhoogde hersendruk kan ook komen doordat de hersenen zwellen na een ongeluk. Dit kan gevaarlijk zijn omdat de hersencellen verdrukt worden, gestuwd raken. De neuroloog zal alles in het werk stellen om de druk in de hersenen te verlagen.

De patiënt wordt dan in slaap gebracht of gehouden, pijnstilling wordt gegeven. Medicijnen om de druk te verlagen worden toegediend en een drukmeter kan via een dun slangetje door de neurochirurg worden ingebracht. © Copyright Hersenletsel-uitleg Kopieer niet onze tekst. We zenden cookies mee als u kopieert en plakt.



De ziektes en beschadigingen
Er kunnen meerdere oorzaken zijn dat de productie van hersenvocht toeneemt of dat het transport tussen de holtes of de afvoer van hersenvocht verstoord raakt:

  • verstoring in de afvoer van het hersenvocht (hersenvliesontsteking/ SAB)
  • verkleving na een hersenbloeding, na infecties of een ongeval, of na tumoren (goedaardig en kwaadaardig)
  • aangeboren afwijking
  • vernauwing van de verbinding tussen de derde en vierde hersenkamer
  • verstoring in de ontwikkeling van de vierde hersenkamer
  • hersenbloeding in de eerste levensdagen van een baby die te vroeg geboren is
  • hersentumor
  • tumor in het aanmaakorgaan van hersenvocht (plexuspapilloom)
  • vergrote hersenkamers /vergrote ventrikels na traumatisch hersenletsel /post traumatische ventriculomegalie
  • Normale Druk Hydrocefalie door ouderdom, lijkt zelfs wat op dementieel beeld. Wordt ook wel NPH genoemd; Normal Pressure Hydrocephalus. Zie de pagina waterhoofd.

 

Vergrote hersenkamers duiden in het algemeen op hersenatrofie = krimp van de hersenen maar dat wordt ook gezien bij normale veroudering.
Bij de ziekte van Alzheimer zie je ook vergrote hersenkamers/holtes, omdat het hersenweefsel afneemt. De hersenschors krimpt.

1-images.jpg

 

Na traumatisch hersenletsel wordt  soms een variant van waterhoofd gezien; de post-traumatische ventriculomegalie, letterlijk vertaald: vergrote ventrikels.  Deze vergroting van de hersenkamers kwam na ernstig hoofdletsel  voor in 39.3% van de gevallen.  Na middelzwaar traumatisch hersenletsel kwam het bij 27.3 % van de patiënten voor. Het was duidelijk zichtbaar op een scan na 4 weken na het letsel bij 57,6% van de getroffenen en na twee maanden bij 69,7% . Een veel over het hoofd gezien probleem. © Copyright Hersenletsel-uitleg Kopieer niet onze tekst. We zenden cookies mee als u kopieert en plakt.


In de onderstaande draaiende afbeelding zijn de zijventrikels ( laterale ventrikels) rood. 3e ventrikel blauw bovenin; 4e ventrikel blauw onderin. Aquaductus cerebri is de smalle verbinding daartussen.

Lateral_ventricle_small.gif

Bronnen:
Drake, R.L., Vogl, W. and Mitchell, A.W.M. (2005), Gray’s Anatomy for Students, Elsevier Churchill Livingstone, London.

Marieb, E.N. (1998), Human Anatomy & Physiology, 4th ed, Benjamin/Cummings Publishing Company, California.

Kinsman SL, Johnston MV. Hydrocephalus. In: Kliegman RM, Behrman RE, Jenson HB, Stanton BF, eds. Nelson Textbook of Pediatrics (Engels)

Rosenberg GA. Brain edema and disorders of cerebrospinal fluid circulation. In: Daroff RB, Fenichel GM, Jankovic J, Mazziotta JC, eds. Bradley's Neurology in Clinical Practice (Engels)

PubMed - NCBI . 

Edwards, R.J., Dombrowski, S.M. et al. (2004), “Chronic hydrocephalus in adults”, Brain Pathol, vol. 14, no. 3, July, pp. 325-336 (Engels)

Columbia University Medical Center (USA) (2005), Hydrocephalus 

ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16305318

Polygon data are from BodyParts3D maintained by Database Center for Life Science(DBCLS).
日本語: 海馬傍回。。 ポリゴンデータはDatabase Center for Life Science(DBCLS)の作成しているBodyParts3Dより。