Minder zelfvertrouwen en zich tot last voelen /schaamte
Hersenletsel kan een diepe impact hebben op je leven, zowel fysiek als emotioneel. Veel mensen worstelen met schaamte over zichzelf na hersenletsel. Dit kan te maken hebben met het verlies van vaardigheden zoals spreken, een verlamd gezicht of zelfs beperkingen in motoriek en geheugen. Iemand kan zich minderwaardig voelen omdat het lichaam niet meer functioneert zoals voorheen, of vanwege de afhankelijkheid van anderen. Anderen schamen zich vanwege de hulpmiddelen die ze nodig hebben. Dit kan leiden tot een verminderd zelfvertrouwen en het gevoel een last te zijn voor anderen. Bij zelfafwijzing heb je negatieve gedachten over jezelf die je naar beneden halen en afwijzen.

Wat vroeger vanzelfsprekend en moeiteloos ging, voelt nu als een onmogelijke opgave en lukt niet meer.

Het gevoel van schaamte over de plotselinge tranen, de constante vermoeidheid, de onhandigheid of het gestuntel. Over uiterlijke veranderingen door het scheve gezicht, de verlamming of spierzwakte, het trage of moeizame spreken. Maar ook over ongemakken zoals incontinentie, impotentie, of andere gevolgen van hersenletsel die je dagelijks kunnen beïnvloeden.

Het veranderde leven kan diepgaande schaamte oproepen: niet meer kunnen koken of koffie kunnen zetten, het onvermogen om als kostwinner voor het gezin te zorgen, afhankelijk te zijn van een uitkering, gebruik moeten maken van hulpmiddelen voor gehandicapten, of voor de vele andere gevolgen van hersenletsel. Het kan moeilijk zijn om hierover te praten. Bijna elk effect kan een bron van schaamte worden.
Toegeven dat dingen soms te moeilijk of te veel zijn kunnen ook een gevoel van schaamte geven. Iemand met schaamte hierover gaat te vaak over de eigen grenzen en moet dat later bezuren.

Het is belangrijk om te beseffen dat schaamte een natuurlijke reactie is, maar dat het ook gevaarlijk kan zijn als het je leven overneemt. Het kan leiden tot isolatie, depressie en zelfs het vermijden van hulp die je zo hard nodig hebt.
Het kan zelfs resulteren in destructieve emoties, verslavingen om de innerlijke pijn te verzachten, een kort lontje en agressie of het idee dat je niet waard bent om geliefd te worden. Schaamte en het gevoel dat je anderen tot last bent, zijn dus begrijpelijke emoties in een eerste fase van het letsel. Deze gevoelens dragen niet bij aan het opbouwen van een nieuw leven met hersenletsel.

Door te blijven zwijgen, jezelf innerlijk te veroordelen en je terug te trekken uit sociale contacten, maak je het uiteindelijk alleen maar moeilijker. Als je nog schrijven kan is het misschien goed om al je gevoelens en zelfkritiek van je af te schrijven. Praat over je gevoelens met iemand die je kent, vertrouwt en begrijpt.
Neem deel aan lotgenotengroepen waar je je verhaal kunt delen met anderen die hetzelfde meemaken. Focus op wat je wél kunt en stel haalbare doelen voor jezelf, hoe klein ook. Ook praktische hulpmiddelen, zoals spraaktherapie of fysiotherapie, kunnen helpen om je zelfvertrouwen stap voor stap terug te winnen. Vergeet niet dat je meer bent dan je beperkingen: je waarde zit in wie je bent, niet in wat je kan. Door hulp te accepteren en open te praten over je gevoelens, kun je voorkomen dat schaamte je leven overneemt en kun je werken aan een nieuwe balans.

Het zal je opluchten en misschien ontvang je meer begrip en empathie dan je had durven vermoeden. Je kan deze gevoelens ook met een ambulant begeleider bespreken, revalidatiecoach of andere professional met kennis van hersenletsel, denk eventueel ook aan een gedragsneuroloog of neuropsychiater.

Het is belangrijk om aan te geven dat je je schaamt om bijvoorbeeld je uiterlijk of hulpmiddel, of onhandigheid of om wat niet meer haalbaar is.
Bij dat laatste is het belangrijk om je grenzen te leren herkennen en voelen. Realiseer je dat het op de lange termijn niet vol te houden is om zo door te gaan.

Besef: Hulp vragen betekent niet dat je opgeeft maar dat je juist niet op wil geven. Je grenzen aangeven levert ruimte op.

Manon heeft over schaamte een realistische maar ook humoristische strip gemaakt: https://www.hersenletsel.nl/ervaringsverhalen/manon-stript-nieuwe-lotgenotenstrip-schaamte-en-schuldgevoel-na-hersenletsel/