Kennissite gemaakt door professionals en ervaringsdeskundigen sámen. Erkend door zorgprofessionals en patiëntenorganisaties. Winnaar Gouden Speld van Verdienste voor opvallend goed werk voor mensen met hersenletsel

Drugs en hersenletsel

Drugs hebben invloed op de hersenen. Dat is ook precies de reden waarom een deel van de mensen deze middelen wel eens gebruikt. Dit geldt ook voor alcohol.  De effecten worden vaak fijn en prettig ervaren, vooral op de korte-termijn.

Op lange-termijn, (en soms ook al op korte termijn), zijn er ook (mogelijke) onplezierige effecten en risico’s. Zo kunnen alcohol en drugs ook een vervelend gevoel geven. Ze kunnen lichamelijke klachten geven of zorgen dat iemand niet meer helder nadenkt. In sommige gevallen kan het hersenletsel tot gevolg hebben. Daar gaan we hier verder op in.

 

Deze middelen hebben met elkaar gemeen dat wanneer iemand onder invloed is, gedrag, emoties en cognitieve functies kunnen veranderen. Denk bij cognitieve functies bijvoorbeeld aan het niet zo snel kunnen reageren, slechte/ impulsieve beslissingen maken en het overschatten van het eigen kunnen en hierdoor overmoedig worden.

Sommige drugs zorgen daarbij ook voor bewustzijnsveranderingen. Al deze gevolgen kunnen een probleem worden wanneer het juist heel belangrijk is om goed, veilig en snel te reageren. Denk bijvoorbeeld aan deelname aan het verkeer of het bedienen van machines. Elk jaar zijn er ongelukken in het verkeer als gevolg van alcohol en gebruik van andere drugs (of de combinatie ervan). Het krijgen van een (auto)ongeluk is levensgevaarlijk en kan traumatisch hersenletsel veroorzaken. 

 

Naast het risico op traumatisch hersenletsel, zijn er nog andere vormen van hersenletsel die met alcohol en andere drugs in verband zijn gebracht.Voor deze andere vormen van hersenletsel geldt dat het risico op een bepaald hersenletsel of nadelig gevolg, afhankelijk is van om welk middel het gaat. We zullen op deze pagina ingaan op welke middelen met welk type hersenletsel in verband is gebracht. Naast het mogelijk hersenletsel dat kan optreden, gaan we in op mogelijke cognitieve gevolgen.

Er zijn meer mogelijke nadelige effecten, waar we hier NIET bij stil staan. Wil je juist uitgebreide informatie over alle (voorkomende) effecten en bijwerkingen van deze middelen kijk dan op: drugsinfo.nl  en alcoholinfo.nl Wanneer je vooral geïnteresseerd bent in hoeveel mensen in Nederland deze middelengebruik volg dan deze linkdeze link.

 

  • Cannabis
  • XTC
  • Cocaine
  • Lachgas

 

Relatie hoeveelheid en duur middelen en risico’s

In het algemeen zijn veel mensen zijn niet verbaasd om te horen dat jarenlang zwaar drugsmisbruik hersenletsel kan veroorzaken. Maar dat ook kortdurig middelengebruik ook al letsel kan veroorzaken is minder bekend. Wel worden de kansen op hersenletsel in het algemeen groter wanneer er sprake is van grotere hoeveelheden en over een langere periode. Ook iemands verdere leefstijl is belangrijk. Als iemand niet goed eet en zichzelf verwaarloost heeft dat ook impact op de hersenen.

 

Wanneer en bij welke hoeveelheden hersenletsel kan ontstaan is niet te zeggen. Ook zijn er grote verschillen per persoon. De ene persoon is nou eenmaal gevoeliger dan de andere. Daarnaast wordt in het algemeen aangenomen dat middelengebruik bij jongeren het risico op cognitieve gevolgen vergroot omdat de hersenen nog in ontwikkeling zijn

 

Cannabis (wiet/hasj/marijuana)

Cannabis kan voor veranderingen in bloeddruk zorgen. Over het algemeen zijn veranderingen in bloeddruk niet gunstig en kunnen ze het risico op een beroerte vergroten. Er zijn een paar studies die suggereren dat cannabis het risico op een  beroerte kan vergroten. Er is echter niet veel bewijs dat dit daadwerkelijk zo is en of dat ook daadwerkelijk door de cannabis komt.

In Nederland wordt cannabis meestal gecombineerd met tabak. Het roken van tabak is wel duidelijk bekend dat het de kans op beroerte groter wordt. Het is dus waarschijnlijk niet de cannabis, maar de tabak dat voor een hoger risico op een beroerte verantwoordelijk is.

Verder verslechtert cannabis bepaalde cognitieve functies. Op de korte-termijn (dus vrij snel na inname). Meestal herstellen deze verslechteringen wel weer, als is er wel wat bewijs dat er onder lange termijn gebruikers restklachten op cognitieve functies kunnen worden gezien.

  • het verslechtert het geheugen 
  • het zorgt dat aandacht minder goed kan worden vastgehouden
  • het veroorzaakt dat het eigen gedrag slechter beoordeeld kan worden.
  • het kan de motoriek verslechteren
  • het kan mensen trager maken  

 

Bij jongeren is bekend dat veelvuldig cannabisgebruik de schoolprestaties negatief kunnen beïnvloeden doordat het leervermogen verslechtert. Als iemand niet kan leren kan dit ook op langere termijn effecten hebben op iemands functioneren. 

 

XTC

XTC (of MDMA (3,4­methyleen-dioxymethamfetamine) is een neurotoxische stof. Dit betekent dat het giftig is voor het brein. XTC kan leiden tot veranderingen in de hersenen en kan zorgen voor verslechtering van het geheugen.

 

Hersenletsel door XTC gebruik kan onder andere een gevolg zijn oververhitting (hyperthermie). Het risico wordt groter wanneer mensen in een warme ruimte zijn, veel dansen en niet genoeg afkoelen. Daarnaast kan XTC stofjes in de hersenen (ook wel neurotransmitters genoemd zoals bijvoorbeeld serotonine) bijdragen aan geheugenproblemen.

 

MDMA beïnvloedt ook bepaalde hormonen die belangrijk zijn voor de vochtbalans. Het zorgt ervoor dat je moeilijker kunt plassen en dat de nieren minder water uitscheiden. Je lichaam houdt het vocht dus vast. Wanneer mensen dan ook veel water of fris drinken bestaat er een risico op een watervergiftiging (hyponatriëmie).

 

Door de combinatie veel drinken en bijna niet kunnen plassen, wordt het volume van het bloed groter (want meer vocht). In het bloed zit minder zout omdat het verdund wordt door het water in het lichaam. Hierdoor gaat er vocht de hersenen in waardoor deze kunnen opzwellen (hersenoedeem) en tegen de schedel kan gaan drukken. Dit kan voor een ernstige en levensbedreigende situatie zorgen met epileptische aanvallen, coma en in het ernstigste geval overlijden. 

Lees meer

 

Cocaïne

Cocaïne is een drug met veel verschillende risico’s voor het lichaam (zie ook de figuur hieronder). Specifiek met betrekking tot hersenletsel is dat cocaïne de bloeddruk verhoogt en over tijd kan bijdragen aan aderverkalking (atherosclerose). Ook is bekend dat cocaïne het risico op een hersenbloeding/herseninfarct kan vergroten. Hetzelfde principe geldt ook voor hartklachten en coronaire aandoeningen. Soms wordt dit zelfs al gezien bij jonge mensen. Kortom, cocaïne is slecht voor je hart- en vaatstelsel.

 

Ook verslechteren cognitieve functies bij gebruik op de lange termijn. Ook hier kan aderverkalking een rol bij spelen. Op korte termijn kunnen cognitieve functies soms verbeteren. Maar dit is van korte termijn en de mogelijk risico’s van cocaïnegebruik zijn groot.

Lachgas

Lachgas is een drug die in de afgelopen jaren snel populair is geworden. Het lijkt een onschuldig middel, maar ondertussen is bekend dat veelvuldig gebruik ernstig neurologische gevolgen kan veroorzaken. Lachgas blokkeert de opname van vitamine B12. Deze vitamine is erg belangrijk voor een goede werking van het zenuwstelsel, met name voor het in stand houden van de myelineschedes. Dit zijn de isolatielagen om de zenuwbanen. Een tekort kan leiden tot hersenschade en aan schade aan het ruggenmerg.

 

Klachten zijn tintelingen in bijvoorbeeld in armen en benen, en dof gevoel, zenuwschade, uitval en verlammingsverschijnselen. Een dwarslaesie is een van de ernstigste gevolgen. Dat betekent dat zenuwbanen in het ruggenmerg bekneld zijn, en bepaalde lichaamsdelen verlamd raken.

 

Ernstige vormen van neurologische schade die in sommige gevallen van hevig lachgas gebruik voorkomen zijn myeloneuropathie, polyneuropathie en gecombineerde strengziekte. Bij deze drie ziektes is er sprake van ernstige schade in het ruggenmerg. We geven hier een korte beschrijving per ziektebeeld:

 

Myeloneuropathie Het woord ‘myeloneuropathie’ is gerelateerd aan de woorden ‘myelopathie’ en ‘neuropathie’. ‘Myelopathie’ gaat over een aandoening van het ruggenmerg en ‘neuropathie’ geeft aan dat de ‘bedrading’ van zenuwen in armen en benen beschadigd raken. Symptomen kunnen langzaam beginnen maar neurologische klachten kunnen ook steeds duidelijker worden. Problemen met lopen, gevoelloosheid in lichaamsgebieden, krampen en tintelingen voelen, zenuwpijn, onvast op de benen, het gevoel op watten te lopen, problemen met darmen en blaas, hoofdpijn, aantasting oogzenuw en verlies van geur en smaak. Het positiegevoel kan aangetast worden (proprioceptie).


Polyneuropathie Het woord polyneuropathie verwijst naar poly en neuropathie. Neuropathie geeft aan dat de ‘bedrading’ van zenuwen in armen en benen beschadigd raken en poly verwijst naar veel. Op veel meer plekken in het lichaam zijn zenuwbanen beschadigd waardoor spieren en gevoel niet goed meer functioneren. Óf de gevoelszenuwen (sensorische zenuwen) óf de bewegingszenuwen (motorische zenuwen) zijn aangedaan of beiden. Waardoor je niet (goed) meer kan voelen: doof gevoel, tintelingen of stekende pijn voelen, veranderd gevoel, evenwichtsstoornissen en niet (goed) meer kunt bewegen: pijnlijke krampen, dunner worden van spieren en spierzwakte.


Gecombineerde strengziekte is een aantasting van de achter- en zijstrengen van het ruggenmerg (vandaar de naam ‘gecombineerde strengziekte’). Het looppatroon kan ernstig verstoord raken (spastisch en ataxisch / ataxie) en er kunnen gevoelsstoornissen optreden. De ziekte kan gepaard gaan met aangetaste perifere zenuwen (verbindingen van en naar organen en weefsels) en de oogzenuw en de hersenen betrokken zijn met cognitieve functiestoornissen.

Hulp nodig?

Hulp nodig? Of hulp voor een ander nodig? Wanneer je problemen hebt met drugs neem dan contact met je huisarts. Je kunt ook contact opnemen met een regionale instelling voor verslavingszorg. Bij sommigen hoef je niet eerst een doorverwijzing te hebben. Kijk hier voor een overzicht bij jou in de buurt.

 

Bronnen:

 

https://www.alzheimer-nederland.nl/dementie/soorten-vormen/korsakov

 

Chih Liu, P., Chen, P. S., Lu, R. B., Hsiang Tan, C., Ching Tu, S., & Ling Yu, R. (2018). Effect of Aldehyde Dehydrogenase 2 Gene Polymorphism on Executive Function in Opiate User. Neuropsychiatry, 08(03). https://doi.org/10.4172/neuropsychiatry.1000427

 

Destructive Effects on Vital Organs: Brain, Kidneys and Intestines. (z.d.). Geraadpleegd van https://www.narconon.org/drug-abuse/heroin/organs.html

Eyskens, E., Feenstra, L., Meinders, A. E., Vandenbroucke, J. P., & Van Weel, C. (1997). Codex Medicus (10e ed.). Maarssen, Nederland: Elsevier Gezondheidszorg.

Falkstedt, D., Wolff, V., Allebeck, P., Hemmingsson, T., & Danielsson, A. K. (2017). Cannabis, tobacco, alcohol use, and the risk of early stroke: a population-based cohort study of 45 000 Swedish men. Stroke, 48(2), 265-270.

 

Giovanni P Talarico, Maria L Crosta, Maria B Giannico, Francesco Summaria, Leonardo Calò, Roberto Patrizi

Cocaine and coronary artery diseases: a systematic review of the literature

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28306693/
Gecombineerde strengziekte door vitamine-B12-deficiëntie: eenvoudige diagnose, effectieve therapie; J.C.F.Jongen, P.J.Koehler en C.L.Franke Ned Tijdschr Geneeskd 2001 30 juni;145(26)

Hersenletsel uitleg | Hersenletsel-uitleg.nl. (2016). van https://www.hersenletsel-uitleg.nl/

Hersenstichting. (z.d.). Hersenstichting - Home. Geraadpleegd van https://www.hersenstichting.nl/

Home - drugsinfoteam.nl. (z.d.). Geraadpleegd van https://www.drugsinfoteam.nl/

Home | Korsakov Kenniscentrum. (z.d.). Geraadpleegd van https://www.korsakovkenniscentrum.nl/

Jongen, J.C.F., Koehler, P.J.,  en Franke, C.L. Gecombineerde strengziekte door vitamine-B12-deficiëntie: eenvoudige diagnose, effectieve therapie (2001). Geraadpleegd van https://home.kpn.nl/hindrikdejong/NTvG-nr-26-2001.pdf

Kuks, J. B. M., Snoek, J. W., Oosterhuis, H. G. J. H., & Fock, J. M. (2003). Klinische neurologie (15e ed.). Houten, Nederland: Bohn Stafleu van Loghum.

Monitor drugsincidenten. (2016). Geraadpleegd van https://www.trimbos.nl/docs/e3bb0514-3ee8-4418-9a5d-01199a4e18a2.pdf

Spronk, D. B., Verkes, R. J., Cools, R., Franke, B., Van Wel, J. H., Ramaekers, J. G., & De Bruijn, E. R. (2016). Opposite effects of cannabis and cocaine on performance monitoring. European Neuropsychopharmacology, 26(7), 1127–1139. https://doi.org/10.1016/j.euroneuro.2016.03.015

Wijers, C. H. W., Visser, M. C., Van Litsenburg, R. T. H., Niesink, R. J. M., Willemse, R. B., & Croes, E. A. (2018). Haemorrhagic stroke related to the use of 4-fluoroamphetamine. Journal of Neurology, 265(7), 1607–1611. https://doi.org/10.1007/s00415-018-8888-6