Op mobiel apparaat: ZOEKFUNCTIE = Loep ( Icoontje links) en MENU = 3 streepjes ( Icoontje rechts)

Hersenletsel door een beroerte / CVA

Deze pagina is een algemene pagina met korte uitleg over de vormen van een beroerte en over de verschillen. Ook schrijven we hoe een beroerte te herkennen en over de gevolgen van een beroerte. Achter elk groen blokje bovenaan deze pagina zitten vaak vele sub-pagina's. Als voorbeeld: er zijn wel zeven pagina's over de soorten hersenbloedingen beschreven en elf pagina's over de verschillende herseninfarcten. 


Meerdere vormen van beroerte; meerdere oorzaken.

Een beroerte, ook wel CVA, stroke of attaque genoemd, heeft altijd te maken met een incident in de hersenbloedvaten en geeft acuut problemen bij de doorbloeding van de hersenen. CVA, staat voor Cerebro Vasculair Accident, hetgeen ongeluk in de hersenbloedvaten betekent. CVA is de verzamelnaam. Hoewel een beroerte meerdere oorzaken kent, zijn de uitvalverschijnselen vaak hetzelfde, zoals een verlamde arm, scheve mond en moeilijk praten.
Een beroerte wordt ingedeeld naar de plaats waar ze zijn ontstaan en hoe ze zijn ontstaan.

Apoplexie (apoplexia cerebri of ictus cerebrale) is een ander synoniem voor beroerte, meestal wordt dit zo in het buitenland genoemd.

 

Naarmate er meer hersenweefsel beschadigd is, zijn de gevolgen van een beroerte ernstiger. Een gevolg is vrijwel altijd een halfzijdige verlamming. Schade in de rechterhersenhelft veroorzaakt een linkszijdige verlamming, in de linkerhelft veroorzaakt de schade verlamming aan de rechterzijde van het lichaam. 


Het verschil tussen een hersenbloeding en een herseninfarct is vooral van belang voor de snelle behandeling. Bij een herseninfarct kan de arts binnen de eerste vier- en-half uur na het ontstaan van het infarct, proberen antistolling medicijnen toe te dienen (trombolyse, trombocyten aggregatieremmers of soms anticoagulantia) om het infarct te proberen te verkleinen. Maar deze medicamenten zijn bij een hersenbloeding juist gevaarlijk.


NB! Niet elke patiënt komt in aanmerking voor trombolyse. De neuroloog bepaalt  dat direct nadat een herseninfarct is vastgesteld op basis van verschillende onderzoeken. Een van de belangrijkste voorwaarden is dat de beroerte echt niet langer geleden is dan 4,5 uur.

 

Oorzaken:

  • Herseninfarct  

    Een beroerte wordt veroorzaakt door een afgesloten bloedvat in de hersenen. Een vernauwd bloedvat kan de oorzaak zijn, een bloedpropje (bloedstolsel) door hartritmestoornissen of gebreken aan de hartklep die stolsels laat vormen. 

    Er zijn meer oorzaken van een herseninfarct: APSPica infarct (Wallenberg syndroom)CADASIL en RVCLcorticaal infarct, subcorticaal infarct (zonder schade in de cortex of hersenschors), lacunair infarct (meestal niet door een stolsel veroorzaakt maar door vaatwandproblemen, door bijvoorbeeld hoge bloeddruk waardoor een afsluiting ontstaat door de verdikte vaatwand) en een waterscheidingsinfarct. Helaas wordt niet altijd de oorzaak gevonden.

     

  • TIA 

    Dit is een lichte beroerte door een tijdelijke afsluiting van een bloedvat. TIA = transient ischemic attack, 'kortstondige ischemische aanval'. De afsluiting geeft een tekort aan bloed (zuurstof en voeding) in bepaalde hersencellen (ischemie). Een TIA duurt nooit langer dan 24 uur. Duurt het langer is het een herseninfarct. Lees meer.

  • RIND
    De term 'RIND' (Reversible Ischemic Neurological Deficit) vormt een gradatie tussen een TIA en een beroerte /CVA. De term is niet veel meer in gebruik. De symptomen van een RIND zouden volledig verdwijnen, maar hier langer dan 24 uur over doen. Het is bewezen dat een RIND wel degelijk permanent letsel kan veroorzaken.

In de afvoerende hersenvaten kan een bloedprop of meerdere bloedproppen zitten. Dat wordt ook wel Cerebrale veneuze trombose (CVT) genoemd. Lees meer.

  • Vaatwandproblemen

    • Deze problemen ontstaan door cerebrale vasculitis, een ontsteking van de hersenbloedvaten.
    • Door een scheuring van de binnenkant van het bloedvat (dissectie) kunnen mensen hersenletsel oplopen. Het betreft meestal de binnenste halsslagader (arteria carotis interna); zie linkerafbeelding of van de van de wervelslagader (arteria vertebralis) tweede van links, en de hersenbasisslagader (arteria basilaris), de slagader in het midden op de rechterafbeelding. 

Laatstgenoemde slagader is verantwoordelijk voor 20 % van de bloedvoorziening van de hersenen en loopt aan de onderkant van de hersenen, de basis. De middelste afbeelding laat zien hoe de binnenkant van het bloedvat scheurt en er een 'vals' aneurysma (ballonnetje in de vaatwand) ontstaat. Dat ballonnetje dat zo ontstaat kan een infarct tot gevolg hebben.

Risicofactoren voor een vaatwandscheuring: hoge bloeddruk, roken, erfelijke aandoeningen, luchtweginfectie van de bovenste luchtwegen, een ongeluk aan het halsgebied of (erfelijke) bindweefsel of nieraandoeningen. Als zo'n vaatwandscheuring optreedt is het een acute en levensbedreigende situatie.

 

  • Stress als oorzaak

Aanhoudende stress is een oorzaak van beroerte (CVA), bleek uit studies in het oosten van Finland.
113 beroertes (90 herseninfarcten) kwamen voor in 11,2 jaar follow-up van 2303 mannen. Mannen met verhoogde bovendruk van de bloeddruk (> / = 20 mm Hg) hadden 72% groter risico op een beroerte en 87% groter risico op herseninfarct in vergelijking met mannen die minder snel reageerden op stress. Bovendien hadden laaggeschoolden bijna 3 keer meer kans op een beroerte dan beter opgeleiden. Lees meer.

Hoge bloeddruk verhoogt het risico op een hartinfarct, beroerte of hartfalen. Daarmee is hoge bloeddruk/ hypertensie wereldwijd een van de belangrijkste oorzaken van sterfte of blijvend letsel.

Een onderzoeksteam, onder leiding van wetenschappers van de Universiteit Maastricht (UM), vermoedt dat hoge bloeddruk het gevolg is van een bepaald eiwit (Nox5) dat de bron is voor zogenoemde zuurstofradicalen in de wanden van bloedvaten. Die radicalen verstoren een proces, dat normaal gesproken helpt om vernauwing van de slagaders en trombosevorming te voorkomen. Dit zou binnen twee jaar na 2020 met eenvoudige medicijnen op te lossen zijn.


  • Genetische oorzaken

Er zijn meerdere vormen van een herseninfarct of hersenbloeding die een erfelijke component hebben. (*deze info wordt binnenkort uitgebreid)

Mensen met een familiegeschiedenis van een beroerte delen waarschijnlijk ook potentiële factoren.
*meer volgt. Zie tot die tijd de externe Engelstalige link.

 

  • Zeldzame bloedziekten

Er zijn verschillende bloedziekten of beenmergziekten waarbij het bloed onvoldoende stolt of juist teveel stolt of dat er te weinig bloed wordt aangemaakt. In het eerste geval kan dat leiden tot bloedingen zoals hersenbloedingen en in het tweede geval kan het te snel stollen leiden tot herseninfarcten. Als er te weinig bloed wordt aangemaakt kan dat op den duur ook hersenschade geven. Lees meer op onze speciale pagina over zeldzame bloedziekten.

Aantallen

Van alle beroertes is:

Hersenbloeding, herseninfarct en TIA, de verschillen:

Bloeding: Er stroomt bloed uit het geknapte bloedvat wat op hersencellen drukt.

Infarct: Er komt geen zuurstof en voeding meer door dit bloedvat

TIA : Het hersengebied krijgt tijdelijk geen zuurstof en voeding, door tijdelijk afgesloten bloedvat.

Achterliggend weefsel wordt niet meer van bloed = zuurstof + voeding voorzien en sterft af. 

Bekijk deze video’s over hersenletsel op You Tube:

 

Rechter- versus linker hersenhelft

Schade rechts

Bij een beroerte in de rechterhersenhelft kan men links verlamd zijn (en vice versa) of er vindt krachtsverlies plaats. Dit komt omdat de zenuwbanen kruisen van de rechterkant van het hoofd naar de linkerkant van het lichaam (behalve bij letsel in de kleine hersenen). Er treedt niet altijd een verlamming of spierkrachtverlies op. Schade aan de rechterhersenhelft resulteert vaak in andere, minder direct opvallende stoornissen, die desondanks wel de dagelijkse activiteiten belemmeren.

 

Letsel links

Wordt de linkerhersenhelft getroffen, dan geeft dit veelal stoornissen in het gebruik van de taal, zowel spreken als begrijpen. Het taal- en spraakcentrum bevindt zich bij rechtshandigen in de linkerhersenhelft. Als er krachtsverlies of een verlamming is, dan is dat in de rechterkant van het lichaam omdat de zenuwbanen kruisen van de linkerhersenhelft naar de rechterkant van het lichaam Dat heet contralateraal = aan de tegenovergestelde zijde.


Bij letsel in de kleine hersenen vindt uitval aan dezelfde kant plaats van de kleine hersenen als in het lichaam. Dat wordt ipsilateraal genoemd = aan dezelfde kant. Letsel aan de rechterkant van de kleine hersenen zal zorgen voor problemen in de rechterhelft van het lichaam. Dit komt doordat de paden tussen de kleine hersenen en de grote hersenen zijn gekruist. De kruising van zenuwbanen naar het lichaam vindt in het verlengde merg plaats.

 

    Herken snel een beroerte

    Voor een beroerte geldt hetzelfde als voor een hartinfarct: hoe sneller in het ziekenhuis hoe beter. Door krachtige stollingswerende medicijnen kan bij een herseninfarct de afsluiting van de slagader in de hersenen in bepaalde gevallen worden opgelost, waardoor de schade beperkt blijft.

     

    Het is van levensbelang dat een beroerte snel herkend wordt en er direct gebeld wordt met 112. Vrouwen vertonen vaker atypische symptomen, zoals desoriëntatie, verwarring en/of bewustzijnsverlies. In geval van twijfel neem dan het zekere voor het onzekere en bel 112!

     

     beroerte3.jpg

    Procedures voor het herkennen van uiterlijke kenmerken bij een beroerte...Echter niet iedereen vertoont deze typische klachten.

    Mond, Spraak, Arm = Beroerte alarm

    FAST = Face, Arm, Speech, Time

    PLAT = Praten, Lachen, Armen beide omhoog, Tong naar buiten

    P : Praten:  laat de persoon een simpele zin uitspreken
    L : Lachen: vraag het slachtoffer te lachen
    A : Armen omhoog: laat de persoon beide armen tegelijk omhoogsteken
    T : Tong:    vraag om de tong uit te steken.

     

    Praten – Is er sprake van een abnormale houding van de mond en vreemd praten?

    Stel een simpele vraag, zoals: welke dag van de week is het vandaag? Waar zijn we nu? Let op onduidelijk en verward spreken.

     

    Lachen – Vraag om te lachen en de tanden te laten zien. Hangt de mond scheef, met een mondhoek duidelijk naar beneden?

     

    Armen – Is de houding van de arm abnormaal?

    Vraag om de ogen dicht te doen en beide armen recht vooruit te strekken, handpalm naar boven en dat dertig seconden vol te houden. Bij een beroerte zal een van beide armen naar beneden zakken of gaan rondzwalken. Om verwarrend corrigeren tegen te gaan is het belangrijk dat de ogen gesloten blijven.

     

    Tong naar buiten + tijdstip. Vraag of de persoon de tong naar buiten kan steken. Heeft de persoon moeite om dit te doen? Of staat de tong scheef?

    Noteer het tijdstip van de beroerte en bel 112.

    In het ziekenhuis wil men dit graag weten, omdat de behandeling van een beroerte die zich kort geleden heeft voorgedaan anders is dan van een oudere beroerte. Noteer, indien mogelijk, altijd het tijdstip dat je de beroerte constateert.

     

    Alle symptomen: (symptomen verschillen per persoon; dit zijn de alarmbellen)

    Niet iedereen heeft het zelfde klachtenpatroon. Sommige klachten staan op zichzelf en waren de enige genoemde klacht.

    Veel genoemde klachten zijn:

    • Plotselinge zwakte of verlamming in de arm, het been of aan een kant van het lichaam; omvallen. Slapend been. Je arm niet goed kunnen sturen; alsof je arm een eigen leven leidt
    • Verlies van gezichtsvermogen, kleiner wordend gezichtsveld. Donkere vlek in de ooghoek. Niet meer kunnen zien.
    • Plotseling verlies van het gezicht in een oog, een hangend oog of dubbelzien.
    • Wegdraaiende ogen.
    • Afname van kracht, coördinatie, ervaringen, spraak of het verstaan van gesproken taal.
    • Evenwichtsstoornissen
    • Duizeligheid. Draaiduizeligheid, vaak gepaard gaande met misselijkheid, braken, koorts, hikken of moeilijkheden met slikken.
    • Zeer zware hoofdpijn. Stekende hoofdpijn. Migraine. Het plotseling ontstaan van zeer zware hoofdpijn, die in het ergste geval gepaard gaat met bewustzijnsverlies. Soms is er een gevoel alsof er spelden in het hoofd worden gestoken.
    • Zomaar een val, omvallen.
    • Misselijkheid en braken.
    • Niet meer kunnen schrijven.
    • Desoriëntatie, verwarring, niet helemaal in het hier en nu zijn, bewustzijnsverlies of slaperigheid.
    • Sommigen vertonen gedrag alsof ze gedronken hebben.
    • Sommige mensen zijn naar huis gestuurd met een diagnose burn-out. Het bleek achteraf een CVA.

     

      De gevolgen van een beroerte / CVA

      Lichamelijk

      Een halfzijdige verlamming (hemiplegie) of zwakte (hemiparese) in de armen, handen, gezicht, borst, benen of voeten kan leiden tot allerlei problemen.

      Vaak is in de beginfase de spierslapte kenmerkend. Later zijn het eerder stoornissen in coördinatie en het spontaan, vaak vervelend samentrekken van spieren (spasmes) of spasticiteit.
      Hieronder nog een aantal mogelijke gevolgen van een beroerte:

      • Verlies van evenwicht  
      • Moeite met lopen
      • Afname van precisie in het bewegen 
      • Spiervermoeidheid 
      • Gebrek aan coördinatie
      • Spierslapte
      • Incontinentie
      • Epilepsie
      • Hoofdpijn
      • Verstoorde ruimtelijke informatieverwerking.

      Dit komt vaak voor na een bloeding in de rechterhersenhelft. Verdwalen in ruimtes, gebouwen op straat e.d. Niet herkennen van ruimtes. Moeite met nieuwe info.

      • Verlies van zintuiglijke registratie.

      Het zintuig werkt nog, maar de ontvangst door de hersenen is verstoord, soms versterkt, soms verminderd. Zie ook de pagina visuele gevolgen bij hersenletsel.

       

      Emotioneel en gedragsmatig

      • Van depressie tot ongeremde emoties.

       

      Cognitief

      • Trager denken
      • Geheugenzwakte
      • Afasie - problemen met taal
      • Apraxie - moeite met meervoudige handelingen
      • Neglect - linker- of rechterhelft van het lichaam verwaarlozen
      • Agnosie – het niet meer herkennen van personen of voorwerpen

      Zie verder de subpagina "onzichtbare gevolgen van hersenletsel

       

      Mensen die een beroerte hebben gehad ervaren veel beperkingen. Ook personen die weer herstellen kunnen moeite hebben met weer bewegen.  

       

      bron NTvG

      112 en info hartlijn

      Bij spoed belt u 112 

      Info over Wanneer 112 bellen?

       

      Informatie

      Infolijn Hart en Vaten: 0900- 3000 300 ma t/m vrijdag 9.00 - 13.00 uur

      Hersenbloedvaten

      Op de pagina hersenbloedvaten leggen we alle gevolgen uit per bloedvat dat betrokken is geraakt bij een beroerte/ CVA.
      Met een schematisch overzicht van de gevolgen en de stroomgebieden per slagader.

      Risicofactoren voor een beroerte

      Er zijn verschillende afwijkingen die het risico op een hersenbloeding kunnen verhogen.

      • Vaatafwijkingen. In de 2e tot 3e zwangerschapsweek kan er iets misgaan in de ontwikkeling van de bloedvaten. Zo kan bijvoorbeeld  een arterioveneuze malformatie (AVM) ontstaan. Dat is meestal niet erfelijk.
      • Aneurysma in de hersenen. Als in de wand van de slagader een verwijding, een soort uitstulping ontstaat, kan dat gaan groeien en opeens openbarste. Dat veroorzaakt een bloeding. Vaak komt deze bloeding voor in de ruimte tussen de schedel en de hersenen in de subarachnoïdale ruimte (subarachnoïdale bloeding of SAB).
        • een aangeboren zwakke plek in de vaatwand 
        • hoge bloeddruk
        • roken en overmatig alcoholgebruik 
        • bacteriële infectie van de vaatwand (zeer zelden)
        • niet goed gevormde bloedvaten 
      • Stollingsstoornissen. Dit veroorzaakt geen bloeding maar kan de gevolgen van een hersenbloeding wel groter maken. Zie ook onze pagina zeldzame bloedziekten.
      • Cerebrale Amyloid Angiopathie (CAA) Door speciale eiwitophopingen (amyloïd) kunnen bloedvaten minder soepel worden en beschadigen. Bloedingen als gevolg van CAA komen vooral bij ouderen voor. Een erfelijke vorm van CAA is HCHWA-d of de Katwijkse ziekte.


      Risico verlagen:

      Eten en drinken:

      • gezond en gevarieerd eten. Eet veel groente en fruit
      • probeer zo min mogelijk zout gebruiken
      • let op je vetconsumptie.  Gebruik weinig vet. Beter zijn onverzadigde vetten
      • alcoholgebruik maximaal 1 normaal glas per dag.

      Bewegen:

      • voldoende bewegen, minimaal een half uur per dag

      Gewicht:

      • zorg voor een gezond gewicht

      Roken en drugs : niet doen.


      Stil herseninfarct (SCI; silent cerebral infarctions)

      Ongeveer twintig procent van de ogenschijnlijk gezonde mensen boven de zestig jaar, heeft ooit een 'stil', onopgemerkt herseninfarct gehad. Zo'n stil onopgemerkt herseninfarct heet een SCI. SCI staat voor silent cerebral infarctions.
      Het kan kleine littekentjes nalaten in de hersenen die per toeval ontdekt worden bij een hersenscan. Het vaakst worden deze kleine littekentjes gezien bij de basale ganglia (52%), andere subcorticale gebieden (onder de hersenschors gelegen hersengebieden) (35%) en corticale gebieden (hersengebieden in de hersenschors) (11%).
      Zo'n stil infarct kan een waarschuwing vormen voor een verhoogde kans op een hersenbloeding of herseninfarct (beroerte) en op dementie.
      Lees meer over het onderzoek naar SCI.

      Zorgstandaard-cva-tia
      PDF – 372,9 KB 3285 downloads