Home » Oorzaken Ziektebeelden » Zwangerschapscomplicaties

Zwangerschap en complicaties

De drie ernstige vormen van hoge bloeddruk in de zwangerschap zijn:

  • pré-eclampsie (zwangerschapsvergiftiging of zwangerschaps- hogebloeddruk)
  • eclampsie (insulten of stuipen)
  • HELLP-syndroom (aandoening van het bloed met stollingsproblemen)

Een combinatie heet het PE/HELLP syndroom. Deze vrouwen zijn ernstig ziek en het is een levensbedreigende situatie voor moeder en kind, waarbij medische hulp noodzakelijk is.
Zowel bij een eclampsie als bij het HELLP-syndroom kunnen er acute gevaarlijke complicaties optreden voor de hersenen.

 

Eerst gaan we op deze pagina in op wat deze drie aandoeningen betekenen en wat het voor de hersenen in de acute fase kan betekenen. Onderaan deze pagina schrijven we over de mogelijke cognitieve gevolgen op langere termijn bij de vrouwen en bij de kinderen.

Een complicatie die we hier niet bespreken maar in de zwangerschap kan optreden door gestoorde bloedstolling is sinustrombose. Daar hebben we een aparte pagina voor.


Wat is een pré-eclampsie?

Pré-eclampsie is een ander woord voor zwangerschapshogebloeddruk met eiwit in de urine, wat in de volksmond zwangerschapsvergiftiging heet. Door de te hoge bloeddruk komt er veel druk op de bloedvaten te staan waardoor deze poreus kunnen worden. Organen zoals de nieren, kunnen onder druk komen te staan. Als dit gebeurt lekken er eiwitten uit de nieren. Er wordt dan eiwit in de urine gevonden. Pré-eclampsie kan overgaan in eclampsie. Vochtophopingen (oedeem) kunnen optreden aan handen, voeten en benen.



Wat is een eclampsie?

Eclampsie is het woord voor epileptische stuipen in de zwangerschap of tijdens de bevalling of in de kraamtijd; insulten, toevallen, trekkingen van armen, benen, bijten op de tong en / of urineverlies soms met bewusteloosheid. Dit is niet hetzelfde als 'epilepsie hebben'. Meestal gaat een eclampsie gepaard met pré-eclampsie en of het HELLP-syndroom. Een eclampsie is een levensbedreigende situatie en kan gepaard gaan met leverfalen.

 

Mogelijke hersencomplicaties van de zwangere met een eclampsie:


Wat is het HELLP syndroom?

Het is een aandoening van het bloed waarbij de bloedstolling ontregeld raakt bij de zwangere, meestal na de 20e zwangerschapsweek, soms na de bevalling. Door een bepaald gen wordt de moederkoek of placenta niet goed aangelegd en daardoor minder doorbloed. Dat leidt tot een hoge bloeddruk bij de zwangere en leidt het tot een verhoogd niveau van giftige stoffen. Het woord HELLP komt van de afkorting:

  • H Hemolysis =afbraak van rode bloedcellen
  • EL Evelated Liver enzymes = verhoogde leverenzymen; gestoorde leverfuncties
  • LP Low Plateles =verlaging van het aantal bloedplaatjes in het lichaam (trombocytopenie).

 

Het HELLP-syndroom kan in combinatie met pré-eclampsie of eclampsie voorkomen, maar kan ook op zichzelf staan.

De moederkoek /placenta kan zo slecht doorbloed worden dat de ongeboren baby zuurstoftekort en een groeiachterstand kan oplopen. De aandoening kan ineens ernstig verslechteren met zwangerschapsstuipen wat acuut levensgevaar kan inhouden voor moeder en kind. Maar voor iedereen verloopt het HELLP-syndroom anders.

Klachten kunnen zijn:

  • aanvankelijk grieperig gevoel
  • vermoeidheid
  • eiwit in de urine
  • hoge bloeddruk
  • vocht vasthouden /oedeem met name handen en voeten en gezicht en daardoor gewichtstoename
  • bandgevoel (strakke band om hoofd of buik)
  • misselijkheid / veel braken
  • concentratieproblemen
  • hoofdpijn
  • problemen met het zien zoals wazig zien, sterretjes of lichtflitsen zien
  • hevige pijn in de bovenbuik of onder de borst/maagkuiltje (typerend bij HELLP-syndroom)
  • pijn in de bovenrug of tussen de schouderbladen
  • tintelingen (bijvoorbeeld in de vingers) door het vasthouden van vocht /oedeem
  • weinig plassen / urine ziet er bruinig uit (in een later stadium).

 

Mogelijke hersencomplicaties van de zwangere met het HELLP-syndroom:

  • coma
  • hersenbloeding 
  • hersenoedeem, vochtophoping waarbij de druk op het hoofd toeneemt. Klachten kunnen zijn: hoofdpijn, misselijk, braken, spiertrekkingen. De hersencellen zwellen zo op dat zij tegen de zenuwverbindingen drukken. De hersenen kunnen ook plaatselijk ingekneld worden, met verlammingsverschijnselen. Het oedeem in het netvlies van het oog kan tot blindheid leiden.
  • de hersenbloedvaten kunnen dichtslibben en dat kan leiden tot een TIA of tot een beroerte CVA.
  • zwangerschapsstuipen die soms dodelijk kunnen zijn voor moeder en kind.
  • posterieure reversibele encefalopathie syndroom (PRES)/ posterior reversible encephalopathy syndrome (PRES) ook wel het reversibele posterieure encefalopathiesyndroom genoemd. Op een MRI kunnen afwijkingen gezien worden onder de witte stof van de hersenschors, in de wandbeenkwab en achterhoofdskwab (pariëto-occipitaalkwab). Encefalopathie betekent letterlijk zieke hersenen. Reversibel betekent dat het een omkeerbaar proces is in dien op tijd behandeld wordt.

Cognitieve gevolgen van pré-eclampsie en eclampsie op latere leeftijd.

Als gevolg van deze zwangerschapscomplicaties bestaat er later in het leven een kans dat er cognitieve veranderingen en blijvende hersenveranderingen kunnen ontstaan bij de moeder. Cognitie omhelst waarnemen, denken, onthouden van kennis en deze kennis op een goede manier toepassen en begrijpen.
Geheugenproblemen en concentratieproblemen werden gemeld bij deze vrouwen. Meer wetenschappelijk onderzoek zal nodig zijn om sneller erkenning te kunnen geven voor de moeiten die er zijn.

 

Bij meerdere vrouwen met een hoge bloeddruk door pré-eclampsie en eclampsie, waarbij de hersenen betrokken waren, bleken er bij later onderzoek, afwijkingen (laesies) voor te komen in de cerebrale witte stof.
Deze littekentjes bevinden zich voornamelijk in de voorhoofdkwab /frontale hersenkwab. Gevolgd door de wandbeenkwab/ pariëtale lob, insula en de slaapkwab /temporale lob.
Het zijn blijvende hersenveranderingen.

 

De witte stof in de hersenen bestaat uit uitlopers van zenuwcellen/hersencellen. Deze hersencellen zelf vormen de grijze stof. De witte kleur komt van het omhulsel van de zenuwuitlopers dat een soort beschermlaag is, bestaande uit myeline. De zenuwuitlopers verzorgen de communicatie tussen de gebieden in de hersenen en tussen het ruggenmerg.

Witte stof afwijkingen worden bij oudere mensen meestal geassocieerd met cognitieve achteruitgang en zelfs met dementie. Er lopen nog onderzoeken of dit ook geldt voor de afwijkingen in de witte stof die gevonden zijn bij vrouwen die ooit een pré-eclampsie of eclampsie hebben doorgemaakt.
De kans op een hersenbloeding op latere leeftijd of andere hart- en vaatziekten, is voor vrouwen die ooit een pré-eclampsie of eclampsie hebben meegemaakt groter.

 


Cognitieve gevolgen van het HELLP-syndroom

Naast de kans op een post traumatisch stress syndroom, PTSS, of depressie, worden geheugen- en concentratieproblemen gemeld als er een ernstige vorm van HELPP-syndroom was.

 

Uit literatuur blijkt dat bij meerdere aandoeningen van het posterieure reversibele encefalopathie syndroom (PRES) die niet zwangerschap gebonden waren, wel hersenscanafwijkingen te zien waren en werden er cognitieve problemen gemeld. De afwijkingen op de scans kwamen overeen met oedeem in de wandbeenkwab en achterhoofdskwab (pariëtale- en occipitale kwab). Ook werd melding gemaakt van epilepsie en problemen met het zien (visusproblemen). Het advies is om deze vrouwen te volgen opdat cognitieve klachten eerder herkend en erkend zullen worden. Meer wetenschappelijk onderzoek zal nodig zijn.

 

Ons advies is dat bij aanhoudende cognitieve klachten een NPO neuropsychologisch onderzoek gedaan zal worden, opdat eerder eventuele hulp geboden kan worden en/of letsel ontdekt wordt.


De kans op een hersenbloeding op latere leeftijd of andere hart- en vaatziekten, is voor vrouwen met PE/HELLP tijdens de zwangerschap in het verleden, veel hoger dan voor vrouwen met een normale zwangerschap



Gevolgen voor de hersenen van het ongeboren kindje

Doordat het leven van moeder en kind bij de genoemde zwangerschapscomplicaties op het spel staan, worden de kinderen of eerder geboren of eerder gehaald middels een keizersnede. Ze zijn dan nog niet voldragen. De hersenen van deze kinderen vertonen voor de zevende maand nog geen windingen of groeven. Na de zevende zwangerschapsmaand wordt het hersenoppervlak fors vergroot met die groeven en windingen. Onrijpe hersenen kunnen gevolgen hebben in het hele leven. Het kindje kan zelf ook letsel oplopen door de eclampsie, of het HELLP-syndroom van de moeder.

 

Er kán mogelijk sprake zijn van (per kind en per situatie in meer of mindere mate verschillend):

  • achterstand in de hersenontwikkeling
  • zuurstoftekort
  • diffuus letsel
  • cerebrale parese / spasticiteit vaak éénzijdig verhoogde spanning van de spieren/ kramp
  • hersenbloeding door onrijpheid van het vaatstelsel wisselend in ernst soms met halfzijdige verlamming
  • intraventriculaire hersenbloeding (er stroomt bloed in de hersenholtes /ventrikels) wisselend in ernst, soms met halfzijdige verlamming
  • herseninfarct
  • periventriculaire leukomalacie PVL (verweking van de witte stof)
  • cysteuze leukomalacie (kleine met vocht gevulde holtes (cysten) in de witte stof).

De laatste 15 jaar is er een afname te zien in cerebrale parese bij vroeggeborenen, waarschijnlijk door de betere perinatale zorg, dat is de zorg rond de geboorte vanaf de 22e zwangerschapsweek.

 

Mogelijke problemen bij vroeggeboren kindjes zijn:

  • motorische problemen
  • cognitieve problemen / leerproblemen
  • verstandelijke problemen
  • zintuiglijke problemen
  • gedragsproblemen

ADHD

Lees over aangeboren hersenletsel op deze site.

Deze externe link biedt info over de complicaties in de hersenen van het kindje:


Download:

PDF
Cerebral White Matter Pre Eclampsie Annet Aukes
PDF [186.0 KB]

Bronnen:
Aukes AM, Wessel I, Dubois AM, Aarnoudse JG, Zeeman GG. Self-reported cognitive functioning in formerly eclamptic women. Am J Obstet Gynecol 2007;197:365.e1–6.

Andersgaard AB, Herbst A, Johansen M, Borgstrom A, Bille AG, Øian P. Follow-up interviews after eclampsia. Gynecol Obstet Invest 2009;67:49–52.( https://www.karger.com/Article/Abstract/161569)

Chesley LC: Recognition of the long-term sequelae of eclampsia. Am J Obstet Gynecol 2000;182:249–250. Pubmed/Medline (NLM) 


Postma IR1, Wessel I, Aarnoudse JG, Zeeman GG. (https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20391317 )

Neurocognitive functioning in women with a history of eclampsia: executive functioning and sustained attention.


Stroescu I, Salinas CM, Nahab FB, Stringer AY. Long-term neurocognitive and neuroimaging outcomes in posterior reversible encephalopathy syndrome: two case reports and implications. Clin Neuropsychol 2011;25:1386–402. ( https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22050322)


Wiegman, Marjon J.; Zeeman, Gerda G.; Aukes, Annet M. 123(4):790-795, April 2014

Regional Distribution of Cerebral White Matter Lesions Years After Preeclampsia and Eclampsia


HELLP
McKinney AM, Short J, Truwit CL, McKinney ZJ, Kozak OS, SantaCruz KS, et al. Posterior reversible encephalopathy syndrome: incidence of atypical regions of involvement and imaging findings. AJR Am J Roentgenol 2007; 189:904–12 [PubMed]

 

Hinchey J, Chaves C, Appignani B, Breen J, Pao L, Wang A, et al. A reversible posterior leukoencephalopathy syndrome. N Engl J Med 1996; 334:494–500 [PubMed]

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25101694


Postma IR1, Slager S2, Kremer HP3, de Groot JC4, Zeeman GG Long-term consequences of the posterior reversible encephalopathy syndrome in eclampsia and preeclampsia: a review of the obstetric and nonobstetric literature. https://bmcmedimaging.biomedcentral.com/track/pdf/10.1186/s12880-017-0208-6

 

. 2012 Nov-Dec; 32(6): 590–594.

Posterior Reversible Encephalopathy Syndrome: A Truly Treatable Neurologic Illness

doi:  10.3747/pdi.2012.00152


https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3524908/

Importance of correctly interpreting magnetic resonance imaging to diagnose posterior reversible encephalopathy syndrome associated with HELLP syndrome: a case report https://bmcmedimaging.biomedcentral.com/track/pdf/10.1186/s12880-017-0208-6

Stevenson, David Kendal; William E. Benītz (2003). Fetal and Neonatal Brain Injury. Cambridge University Press. p. 260. ISBN 9780521806916. Retrieved 2012-04-13.

 

Critical Care , Celine Gathier, H. Bart van der Worp , Bohn, Stafleu van Loghum 2013
Proefschrift Inge-Lot van Haastert (2011), UMC
Perinatal mortality (stillbirths plus death in infancy) is between 73 and 119 per 1000 babies of woman with HELLP, while up to 40% are small for gestational age.