De ZOEKFUNCTIE zie je op je mobiel als je het MENU aanklikt = 3 streepjes ( Icoontje) Bovenin het menu.

Home » Gevolgen » Zintuiglijke gevolgen » Warmte-intolerantie

Warmte-intolerantie of temperatuurregelingsstoornis

Temperatuur disregulatie

'De thermostaat die kapot is'

Temperatuur disregulatie is een tamelijk veelgehoorde klacht na hersenletsel. Ook andere aandoeningen die niet gerelateerd zijn aan hersenletsel kunnen die klachten vertonen, daarom is het belangrijk een hersenletsel aan te kunnen tonen.

Bij een temperatuur disregulatie doet de lichaamsthermostaat het simpel gezegd niet goed. Iemand kan onvoldoende opwarmen bij koud weer en omgekeerd n iet afkoelen bij warme temperaturen. Zowel de hersenstam, de hypothalamus, de haren, huid en de ongemyeliniseerde zenuwbanen spelen een  grote rol in dat verhaal.

Bij warmte:

Het lichaam regelt automatisch dat zweetklieren in de huid meer zweet afgeven. Het zweet verdampt en laat zo warmte-energie van de huid afvoeren.
Bloedvaten die naar de haarvaten leiden, worden wijder - ze verwijden zich - waardoor er meer bloed door de huid kan stromen en er meer warmte afgevoerd kan worden. De haren op de huid liggen gewoon plat bij warm weer.


Bij kou:
Het lichaam regelt automatisch dat spieren zich snel samentrekken - rillen. Door het rillen is er energie nodig van de ademhaling, en een deel hiervan komt vrij als warmte.
Bloedvaten die naar de haarvaten van de huid leiden, worden smaller - ze vernauwen zich - waardoor er minder bloed door de huid kan stromen en de warmte in het lichaam kan worden vastgehouden. De haren houden een luchtlaag boven de huid vast, wat helpt om de huid te isoleren tegen warmteverlies. De hypothalamus activeert de spieren van de haren om zich op te richten. Kippenvel ontstaat. De haren gaan dan 'staan'.

Als dat niet meer automatisch verloopt kan er een disregulatie optreden. Dat leggen we uit op deze pagina. Ook benoemen we de klachten van een zonnesteek, en de verschillende aandoeningen die een warmte-intolerantie kennen.

Klachten hebben of ziek zijn op warme dagen

Hoewel veel mensen genieten als de zon flink gaat schijnen en de temperaturen oplopen, zijn er mensen met hersenletsel en andere neurologische aandoeningen die juist deze dagen vrezen. Zij kunnen beperkende problemen ervaren in hitte of op warmere dagen of letterlijk ziek worden.
Steeds vaker horen we ook het omgekeerde; mensen die onwel worden bij kou en zich dan niet kunnen opwarmen.

 

Wie hebben last van de warmte?

Zowel mensen met een dwarslaesie hoger dan T5 (vijfde borstwervel) als mensen met hersenletsel kunnen onwel worden bij warme dagen. Dat kan overigens ook bij een saunabezoek of tijdens een warm bad. Ook bij oudere mensen die minder goed kunnen transpireren of kinderen bij wie het lichaam de warmte nog niet goed kan kwijtraken, kunnen ziek worden van warm weer. Mensen die gebruik maken van bepaalde medicijnen als bloeddrukmedicatie, of schilkliermedicatie kunnen minder tolerant worden voor warmte. Mensen met overgewicht, waarbij de bloedsomloop al belast is, gebruiken meer energie en hebben het eerder warm. Mensen met Dysautonomie/POTS kunnen ook snel klachten krijgen.

 

Hypothalamus 

De hypothalamus is verantwoordelijk is voor het regelen van de lichaamstemperatuur. Het regelt de juiste temperatuur in warme of koude omstandigheden. Het ontvangt informatie van temperatuurgevoelige receptoren in de huid en de bloedsomloop. De hypothalamus stuurt vervolgens signalen naar het lichaam om te gaan zweten als het te warm wordt, of kippenvel laten ontstaan om warmte vast te houden of rillen als het koud wordt. 

Bij warme temperaturen kunnen de zenuwvezels minder goed signalen van en naar de hersenen doorgeven. Dit is met name een bekend fenomeen bij MS, Multiple Sclerose.

 

Een zenuwvezel is een draadachtige uitbreiding van een zenuwcel en bestaat uit een axon en bij de dikkere zenuwbanen, een myelineschede. Zowel in het centrale zenuwstelsel als in het perifere zenuwstelsel zitten zenuwvezels. In elke zenuw lopen bloedvaatjes. 

 

Het bloed kan wat indikken bij warmte, en daardoor minder makkelijk het lichaam doorbloeden, en kan de prikkelgeleiding doen afnemen. De ongemyeliniseerde vezels (de nog dunnere zenuwvezels) geven de warmte perceptie door. Ook zijn deze vezels van belang bij het sturen van de functies van bijvoorbeeld hart en bloedvaten, zweetklieren en de darmwerking.

gfhh1.jpg



Doordat het bloed wat indikt, stroperiger wordt, neemt het risico ook toe op trombose. Trombose betekent dat een bloedvat verstopt raakt door een bloedstolsel. Dat kan in de diepe aderen zijn zoals bij een trombosebeen, maar een stolsel kan ook losschieten en in de longen (longembolie), darmen (darminfarct) of in de hersenen terechtkomen (herseninfarct). Probeer daarom toch in beweging te blijven. Als je niet anders kan dan zitten of liggen, probeer dan elk kwartier je been te bewegen; 30 maal tenen buigen en strekken, rondjes draaien met je voeten. Drinken!

Hersenstam

De hersenstam controleert en reguleert het autonome zenuwstelsel; ademhaling, hartslag, bloeddruk en bloedsomloop, reflexen van het zien en horen (schrikreactie) zweten, spijsvertering, lichaamstemperatuur, pupilgrootte. Met name bij warm weer zijn juist de zweetfunctie, de bloedsomloop, de lichaamstemperatuur zo belangrijk. Schade in de hersenstam heeft dus veel restgevolgen. Temperatuur disregulatie is daar één van, maar het komt niet voor bij álle hersenstamletsels. Zo kan het lichaam zich ook niet meer opwarmen bij koude temperaturen.

 

Klachten bij neurologische aandoeningen

Klachten kúnnen zijn:

  • zwakte
  • vermoeidheid
    • klachten van vermoeidheid of uitputting kunnen versterkt worden
  • problemen in de cognitie (denken, concentratie en aandacht, plannen, overzicht houden)
    • overprikkeling kan toenemen
  • emotionele verandering
  • problemen met het evenwicht 
  • problemen met het gezichtsvermogen
    • wazig zien tot tijdelijk gezichtsverlies

  • klachten als bij een zonnesteek - zie alinea hieronder
  • onwel worden, bewusteloosheid

 

'Zonnesteek'

Met name uitdroging van het lichaam leidt tot een 'zonnesteek', denk aan transpiratie of te weinig drinken.  De term zonnesteek is dubieus en verwarrend voor de verschillende stadia van hitte bevangen zijn. Een hitteberoerte, het laatste stadium, kan fataal zijn.

Stadia:

  • hittekramp; buikpijn spierkrampen
  • warmtestuwing; hoofdpijn, misselijk, rood hoofd
  • hitte beroerte/ warmte uitputting; verwardheid, bewusteloosheid, braken, grauwe klamme huid, insulten(toevallen), spierkrampen, lichaamstemperatuur van 40 °C of hoger, versnelde hartslag, snelle ademhaling, shock, hartdood

Als u tekenen hebt of bij een ander ziet van hitte/warmte-uitputting of hitteberoerte, moet u meteen koelen en spoedeisende medische hulp inroepen. 

  • verwardheid

  • bewustzijnsverlies

  • braken

  • spierkrampen

  • lichaamstemperatuur van 40 °C of hoger

  • versnelde hartslag

  • snelle ademhaling

 

Algemene maatregelen

  • Draag lichtgewicht katoenen kleding zodat de huid kan afkoelen.

  • Vermijd zon op het hoofd en lichaam.
  • Zoek een koele en rustige schaduwplek op.
  • Probeer de zon weg te houden van ramen.
  • Houd overdag deuren en ramen gesloten naar de warme buitenlucht. Zo voorkom je dat te warme lucht naar binnen stroomt. Zet ze pas open als de temperatuur in de avond afkoelt.
  • Drink voldoende.
  • Koel met ventilator, airco, natte doeken, koelvesten van TechNiche Hyperkewl. Andere koelproducten zoals koeldoeken van dit merk.
    (opgelet voor mensen met een whiplash kan een koeldoek in de nek nekpijn geven!)
  • Koelvesten van Koelkleding .nl 
    (lees de reviewpagina over koelproducten)
  • Koelkussen als de Chillmax Pillow die je ook tijdens een reis koel houdt (je hoeft m niet bij te vullen)
  • Zet een koel voetenbad klaar. Voorkom uitglijden als men hulpbehoevend is.
  • Stop met activiteiten die inspannend zijn.
  • Bij hitte bevangenheid zónder bewusteloosheid: veel drinken; zoutoplossingen of sportdrank, vermijd koude dranken! Koude dranken zorgen dat de huidvaten vernauwen waardoor warmte niet meer weg kan.
  • bij hitte bevangenheid mèt bewusteloosheid: niet drinken maar koelen! Bel een arts.
  • Maak een noodplan vooraf, wat te doen bij warmte mensen met hersenletsel kunnen minder goed denken en handelen bij warmte. Wees voorbereid. Houd de telefoon paraat met de ICE nummers.
  • Het smeren van zonnebrandcrème is een effectieve manier om de huid te
    beschermen tegen uv-straling.
    Het merk/de prijs maakt niet zoveel uit. Wat wel van belang is dat het tegen
    zowel UVA (straling dieper in de huid) als UVB (straling om bruin te worden
    maar ook verbrand) beschermd. UVA en UVB bescherming dus.
     
    Tussen factor 30 en factor 50 zit niet zo heel veel verschil. Goed smeren met
    factor 30 is afdoende, herhalen op de dag. Een goedkoop merk werkt ook
    goed. Koop geen zonnebrand met geur, alcohol of oxybenzone (chemische
    zonnefilter). Om de bescherming te krijgen die de zonnebrandcrème belooft te geven, moet de crème vrij dik op de huid worden aangebracht. En op de dag een keer herhalen. 30 minuten voor dat iemand de zon ingaat smeren.

  

Teken of fenomeen van Uthoff 

Een stijging in de lichaamstemperatuur versterkt de vervorming van de zenuwsignalen van het lichaam bij mensen met o.a. MS. Dit wordt het teken of fenomeen van Uhthoff genoemd, naar Wilhelm Uhthoff die het verband ontdekte tussen hitte en problemen met het gezichtsvermogen, als wazig zien tot tijdelijk gezichtsverlies.

De symptomen worden slechts tijdelijk erger en verdwijnen wanneer het lichaam afkoelt. Het fenomeen kan zich voordoen bij elke neurologische afwijking die demyelinisatie veroorzaakt zoals MLD / leukodystrofie, acute gedissemineerde encephalomyelitis, TSP, maar ook bij normale veroudering. 

 

Niet opwarmen bij koude temperaturen

De vrieskou doet ook wat in het hoofd. We horen veel van mensen terug dat zij onwel zijn geworden bij koud weer. Ook hierin speelt de hersenstam een rol en de minuscule bloedvaatjes in de zenuwbanen. Het leven kan erg beperkt worden als je niet kan deelnemen aan het openbare leeftijd vanwege de buiten-temperatuur dat voor anderen geheel normaal is.

Andere aandoeningen met warmte intolerantie

Bronnen:

Breitner S, Wolf K, Peters A, et al (June 6, 2014)

Short-term effects of air temperature on cause-specific cardiovascular mortality in Bavaria, Germany Heart 2014;100:1272-1280.

 http://dx.doi.org/10.1136/heartjnl-2014-305578

https://heart.bmj.com/content/100/16/1272



Damnjanović Z, Jovanović M, Bogdanović D, Smiljković I, Ilić N, Damnjanović I. Relationship between the incidence of idiopathic lower extremity deep vein thrombosis and the location of the thrombus depending on the changes of atmospheric pressure. Chirurgia (Bucur) 2012;107:483–487. [PubMed]

Esquenet APD, Boudet J, Sevestre-Pietri MA, Ganry O, Pietri J. [Effect of meteorological variations on the emergence of deep venous thrombosis of the leg] J Mal Vasc. 1997;22:244–248. [PubMed]

Ladenson Kim M, P. Thyroid. In: Goldman L, Schafer AI, eds. Goldman's Cecil Medicine. 24th ed. Philadelphia, PA: Elsevier Saunders; 2011:chap 233.

Winkenwerder W Jr., Sawka MN. Disorders due to heat and cold. In: Goldman L, Schafer AI, eds. Goldman's Cecil Medicine. 24th ed. Philadelphia, PA: Elsevier Saunders; 2011:chap 109.

http://www.brainandspine.org.uk/heat-sensitivity-and-hot-temperatures

prof. dr. Jan M. KeppelHesselink; http://www.neuropathie.nu/diagnose/zenuwfunctie-enzenuwvezeldikte.html , http://www.ad.nl/ad/nl/4560/Gezond/article/detail/2321514/2006/07/25/Letterlijk-ziek-van-de-hitte.dhtml

http://www.merckmanual.nl/mmhenl/sec06/ch092/ch092c.html

 

Hersenletsel-uitleg ©