Op mobiel apparaat: ZOEKFUNCTIE = Loep ( Icoontje links) en MENU = 3 streepjes ( Icoontje rechts)

Letsel in de hersenstam

Images are from Anatomography maintained by Life Science Databases(LSDB)

Afbeelding boven: rood is de hersenstam.

De hersenstam of truncus cerebri ligt diep in de hersenen, en leidt tot het ruggenmerg.

We kunnen drie delen onderscheiden aan de hersenstam. Van boven naar onderen:

 

Functies:

De hersenstam controleert en reguleert het autonome zenuwstelsel; ademhaling, hartslag, bloeddruk, hartslag en bloedsomloop, reflexen van het zien en horen (schrikreactie) zweten, spijsvertering, lichaamstemperatuur, pupilgrootte.

De hersenstam heeft invloed op alertheid, proeven, kauwen en slikken, vorming van speeksel, hoesten, overgeven / braken, plassen, vermogen om te slapen en te ontwaken (regulatie slaap-waak cyclus), seksuele functies, gevoel van evenwicht (vestibulair) en het voelen van zwaartekracht. 

 

Over de hele hersenstam verspreid ligt de reticulaire formatie dat het bewustzijn regelt naast onder andere het onderscheiden van belangrijke en onbelangrijke prikkels.

 

Waargenomen problemen:

Verminderde vitale capaciteit in de ademhaling, wat van belang is voor spraak. C
Moeite met het slikken van voedselen water (dysfagie)
Problemen met het evenwicht en proprioceptie.
Duizeligheid en misselijkheid (vertigo). 
Slaapproblemen als slapeloosheid, centrale apneu syndroom /CSAS slaapapneu. Niet of nauwelijks ademen in de slaap. Moeite met inslapen of doorslapen. Mensen hóeven daarbij niet te snurken. Zie pagina slaapstoornissen na hersenletsel.

 

Alle eerder genoemde vitale functies kunnen beschadigd zijn met direct levensgevaar.

De hersenstam speelt een vitale rol in aandacht, opwinding, en bewustzijn. Alle informatie van en naar het lichaam passeert de hersenstam op weg naar of van de hersenen.

Net als de frontale- en temporale kwabben, is de hersenstam gelegen in een gebied vlakbij benige uitsteeksels waardoor het kwetsbaar is voor schade tijdens een ongeval.

Wanneer iemands hersenstam niet meer functioneert, heet deze toestand hersendood. Bij andere toestanden met bewustzijnsverlies zoals coma, functioneert de hersenstam nog wel.

 

Een infarct in de hersenstam heet, afhankelijk van het gebied dat getroffen wordt: syndroom van:

Syndroom van Wallenberg
(ook bekend als lateral medullary syndrome /lateraal medullair syndroom en posterieur inferieur cerebellair arteriesyndroom)

Een herseninfarct of bloeding (beroerte) in de zijkant van het verlengde merg (de medulla) in de hersenstam, is specifiek benoemd als het syndroom van Wallenberg (of Wallenberg syndrome).

De karakteristieke kenmerken daarvan zijn: last hebben van de hik, acute duizeligheid, schokkerige oogbewegingen (nystagmus), slikproblemen, braken, en stoornis in de stemvorming, waaronder dysartrie en heesheid.

Het hangt van de locatie af of er ook halfzijdige verminderde zweetsecretie is (soms zelfs meer!) of een gevoelsstoornis in het zachte gehemelte.


Ook komt het syndroom van Horner voor: er is dan sprake van een afhangend ooglid en één pupil is kleiner.
Miosis.jpg
Afbeelding: Syndroom van Horner; miosis (kleine pupil) en ptosis (afhangen bovenste ooglid)

Mensen met dit syndroom kunnen aan één kant van het gezicht minder voelen (pijn, temperatuurverschil en grove aanrakingen)
Dat heet uitval van vitale sensibiliteit, ipsilaterale zijde van het gezicht, aan dezelfde lichaamskant van waar het letsel zich bevindt.
Deze gevoelsuitval kan ook aan de contralaterale zijde zijn van het lichaam, dus aan de ándere zijde van het lichaam, dan waar het letsel zich bevindt.

Tinnitus (oorsuizen) is ook een genoemde klacht.

Er kan sprake zijn van een coördinatieverlies (ataxie) aan de ipsilaterale zijde van het lichaam; aan dezelfde lichaamskant van waar het letsel zich bevindt.

De meeste mensen met het Wallenberg syndroom herstellen beter dan mensen die een ander soort beroerte hebben gehad. Het herstel verschilt wel van de ene mens tot de andere: van zes weken tot een half jaar en anderen met meer aanzienlijke schade kunnen een meer permanente handicap hebben.

 

Volgens een onderzoeker kan het syndroom van Wallenberg ook voorkomen na een chiropractische behandeling (chiropractic manipulation (Caplan, 1986).

 

Samenvatting klachten die kunnen voorkomen:

  • heesheid (dysfonie)
  • misselijkheid en braken
  • de hik
  • duizeligheid  ( de misselijkheid en het braken, en soms de hik, worden geassocieerd met de duizeligheid).
  • snelle oogbewegingen (nystagmus)
    Nystagmus
  • een afname van zweten (soms toename!)
  • halfzijdige gevoelsstoornis -pijn en temperatuur (sensibiliteitsstoornis) verschil ervaren in hoe warm of koud iets is aan één kant van het lichaam = verminderde pijn en temperatuursensatie in de armen en benen.
  • moeite met lopen 
  • soms halfzijdige verlamming of verlies van kracht en gevoel (in ledematen, het gezicht of de tong. Het is belangrijk op te merken dat er geen of slechts minimale zwakte is van de van de lichaamshelft aan de andere kant van waar het letsel zit (contralaterale zijde).
  • soms verlies van de kokhalsreflex
  • verlies van smaak in de helft van de tong
  • soms klachten dat alles om de persoon heen gekanteld lijkt of uit balans
  • hartslag vertraging (bradycardie)
  • te hoge of te lage bloeddruk
  • lichtgevoeligheid
  • neuropatische pijn (zenuwpijn) Zie filmpje hieronder.

 

Voorts is bekend dat bij pons- en hersenstamletsel onwillekeurige bewegingen voor kunnen komen die lijken op beven, trillen, schudden, tonisch-clonische- en fasciculatie-achtige spiersamentrekkingen.

Dat kan ook voorkomen bij tijdelijk zuurstoftekort van de pons en overige delen van de hersenstam. De bewegingen variëren in aard, frequentie en per trigger.

 

Syndroom van Weber
(ook bekend als frontale middenhersenen syndroom)
Het letsel zit in de middenhersenen (mesencephalon).
Dit syndroom wordt gekenmerkt door:

  • een spastische halfzijdige uitval in het lichaam (hemiparese). Aan de tegenovergestelde kant (contralateraal) van het letsel.
  • uitval van aangezichtsspieren (facialisparese) met uitzondering van het bovenste deel van de aangezichtsspieren. Aan de tegenovergestelde kant van het letsel (contralateraal).
  • een halfzijdige uitval (hemiparese) van de tong.
  • oogklachten bij dit syndroom zijn een wijde, lichtstijve pupil en niet naar links (of rechts) kunnen bewegen van het ene oog. Aan dezelfde kant van het letsel (ipsilateraal). Dit komt door uitval van de derde hersenzenuw; de nervus oculomotorius (n III).
  • Hangend ooglid (ptosis). Aan dezelfde kant van het letsel (ipsilateraal).

    Wat je kan zien in het gezicht is een mond die scheef hangt en hangend ooglid aan de andere kant van het gezicht.

Syndroom van Benedict (Benedikt)
(ook bekend als paramediane middenhersen syndroom)
Net als bij het Weber syndroom, treedt dit syndroom op bij letsel in de middenhersenen/mesencephalon. Nog specifieker in het in het tegmentum.
Er is een verlamming van de derde hersenzenuw; de nervus oculomotorius. (n III)
Dat veroorzaakt een neerwaartse beweging van de oogbol en een naar de wang gedraaide oogbol (ipsilateraal= aan de kant van het letsel). Het ene oog kijkt dus naar buiten en naar beneden met een grote verwijde pupil. Het ooglid hangt daarbij af (ptosis).


Ook wordt bij mensen met dit syndroom een halfzijdige verlamming of een waggelende loop door coördinatiestoornis (ataxie) gezien aan de andere kant van het letsel (contralaterale ataxie). Dat komt door de beschadiging aan de rode kern die geen input uit de kleine hersenen kan ontvangen.

Er kan een halfzijdige verlamming (contralaterale hemiplegie) van het bovenste deel van het lichaam zijn.

De andere klachten zijn onwillekeurige trillingen, die optreden bij het uitvoeren van een doelbewuste handeling (intentietremor), en abnormale onvrijwillige bewegingen (hyperkinesie).
Het syndroom van Benedict is bijna een combinatie van het syndroom van Weber en van het syndroom van Claude samen.

Syndroom van Parinaud

Dit syndroom hebben we beschreven op de pagina over het mesencephalon middenhersenen (onderdeel van de hersenstam)

bronnen:
Team Hersenletsel-uitleg

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK470174/