Het Long-Covid syndroom verwijst naar klachten die weken of zelfs maanden aanhouden nadat iemand hersteld is van een acute COVID-19-infectie. Als je langer dan drie maanden klachten houdt, wordt er gesproken over langdurige (Long) COVID. COVID kan onder andere het immuunsysteem en het autonome zenuwstelsel ontregelen.

Mogelijke langdurige klachten na een COVID besmetting

Na een COVID-besmetting kan je heel veel klachten houden:

• Ernstige vermoeidheid, lusteloosheid, hoofd- / spier- / gewrichtspijn.
• Hartkloppingen, kortademigheid, duizeligheid, orthostatische intolerantie /dysautonomie (POTS)
  Bij orthostatische intolerantie ervaart iemand moeite om rechtop te staan of rechtop te blijven staan, omdat het lichaam moeite heeft om de bloeddruk en doorbloeding naar het hart en de hersenen te reguleren. Symptomen zoals duizeligheid, flauwvallen, hartkloppingen en vermoeidheid komen vaak voor. Lees meer via de link.
• Concentratie- en aandacht problemen.
• Geheugenproblemen.
• Problemen met de uitvoerende of executieve functies.
• Moeite met het visuospatiaal en visuoconstructief vermogen. Dat zijn twee belangrijke cognitieve functies. Visuospatiaal vermogen heeft te maken met het vermogen om ruimtelijke relaties tussen objecten te zien en te begrijpen, zoals het inschatten van afstanden, het herkennen van patronen en het oriënteren in een ruimte. Visuoconstructief vermogen gaat een stap verder en richt zich op het vermogen om complexe visuele en ruimtelijke informatie te gebruiken om iets te creëren of te reproduceren, zoals het tekenen van een figuur, het bouwen van een model of het oplossen van puzzels. Deze vaardigheden spelen een cruciale rol in het dagelijks leven, van navigeren in een stad tot het uitvoeren van praktische taken.
• Overgevoeligheid voor zintuiglijke prikkels en voor cognitieve prikkels, of h-ZZO dat is als zintuiglijke prikkels fysiek ziek maken met o.a. neurologische klachten.
• Slapeloosheid, angst / frustratie / depressiviteit / somberheid.
• Aanhoudende COVID-symptomen, allerlei klachten in je lichaam, (bijvoorbeeld: hoesten, koorts, wisseling in temperatuur, nachtzweten, benauwdheid, minder of niet ruiken (hyposmie /anosmie).
• Afwisselend goede / slechtere dagen.
  (zie ook de klachtentabel)

Dit is een greep uit de grote hoeveelheid klachten die je bij Long COVID kunt ervaren. De klachten kunnen lang aanhouden en kunnen een grote impact hebben op je dagelijkse leven, fysieke en mentale gezondheid, sociale contacten en werk. Vaak worden de klachten erger na inspanningen.

COVID kan het immuunsysteem en autonome zenuwstelsel ontregelen.

Het immuunsysteem beschermt je tegen infecties. Bij Long COVID zijn er aanwijzingen dat het immuunsysteem bij een deel van de mensen langdurig ontregeld kan blijven. Onderzoekers zien onder andere veranderingen in ontstekings- en afweerreacties. Ook wordt onderzocht welke rol achtergebleven virus of virusdeeltjes hierbij kunnen spelen. Waarschijnlijk zijn meerdere mechanismen betrokken en deze kunnen per persoon verschillen.

Het autonome zenuwstelsel regelt processen die grotendeels automatisch verlopen, zoals hartslag, bloeddruk, ademhaling en spijsvertering. Het helpt het lichaam om zich aan te passen aan inspanning en rust. De hersenstam speelt een belangrijke rol bij deze regeling en bij onder andere alertheid, slapen en ontwaken. De nervus vagus brengt informatie tussen de hersenen en verschillende organen over en speelt een belangrijke rol bij de autonome regulatie.

Bij een deel van de mensen met Long COVID zijn aanwijzingen gevonden voor ontregeling van het autonome zenuwstelsel. Dit kan bijdragen aan verschillende klachten, bijvoorbeeld problemen met hartslag en bloeddruk, duizeligheid, vermoeidheid en problemen bij inspanning. Niet iedereen met Long COVID heeft dezelfde klachten of dezelfde onderliggende verstoringen.

Long COVID kan verschillende orgaansystemen treffen en wordt daarom beschouwd als een multisysteemaandoening. Ook kinderen en jongeren kunnen Long COVID krijgen. Houd je langdurig of ernstig klachten, bespreek deze dan met de huisarts. Die kan beoordelen of verder onderzoek, medische behandeling of begeleiding door bijvoorbeeld een fysiotherapeut, ergotherapeut, diëtist of logopedist nodig is.

Cognitieve klachten en zintuiglijke overprikkeling

Door COVID kunnen cognitieve klachten ontstaan, bijvoorbeeld problemen met denken, begrijpen, organiseren en onthouden. Mensen met Long COVID kunnen last hebben van cognitieve en concentratieproblemen, cognitieve overprikkeling en hersenmist. Ook woordvindingsproblemen, mentale vermoeidheid en problemen met het geheugen kunnen voorkomen.

Mensen met Long COVID kunnen daarnaast overgevoelig zijn voor prikkels zoals geluid, licht en beweging. Prikkelbelasting kan samengaan met of leiden tot een toename van klachten, waaronder hoofdpijn, oorsuizen, cognitieve problemen en vermoeidheid. De precieze biologische mechanismen achter deze klachten zijn nog niet volledig opgehelderd.

Lees meer over de fysieke klachten die bij overprikkeling kunnen ontstaan en over cognitieve overprikkelingsklachten.

Het kan helpen om te herkennen welke prikkels en activiteiten klachten uitlokken of verergeren en daar bij de verdeling van activiteiten en rust rekening mee te houden. Ook mentale activiteiten, zoals langdurig lezen of beeldschermgebruik, kunnen belastend zijn.

Mentale klachten

Omdat je ziek bent heb je een totaal ander leven nu, dat kan mentale klachten geven. Frustratie, verdriet, angst, somberheid en prikkelbaarheid. Probeer je situatie te accepteren, dit overkomt je. Probeer een manier te vinden om jezelf te ontspannen. Merk je dat je vastloopt, blijf hier dan niet mee rondlopen maar deel het met iemand in je omgeving of je huisarts. Het zijn onzichtbare gevolgen van Long COVID, maar belangrijk om aandacht te geven.