Home » Oorzaken Ziektebeelden » Traumatisch hersenletsel

Deze pagina is een algemene pagina met korte uitleg over de vormen traumatisch hersenletsel. Op de onderliggende pagina's gaan we dieper in op elke vorm.
Of kies een van deze buttons om direct naar het onderwerp van jouw keuze te gaan.

Traumatisch hersenletsel

Traumatisch hersenletsel ontstaat door een oorzaak buiten het lichaam, een ongeval of geweld van buitenaf. Het woord traumatisch komt van het Griekse woord trauma, dat verwonding betekent. Zijn de omstandigheden zo extreem traumatiserend geweest, in de zin van psychische verwonding, dan is een PTSS niet uitgesloten, een post traumatische stressstoornis.

Oorzaken:

  1. Letsel waarbij van buiten af een kracht op het hoofd is uitgeoefend, waarbij eventueel ook de schedel beschadigd kan zijn.                                                                                    
  2. Letsel nadat een of meerdere voorwerpen van buitenaf de hersenen zijn binnengedrongen. In dat geval is er altijd schedelletsel.

 

Verschillende oorzaken van traumatisch hersenletsel door kracht op het hoofd kunnen zijn:

  • Aangereden zijn
  • Op het hoofd geslagen of geschopt zijn
  • Een voorwerp op het hoofd hebben gekregen
  • Met het hoofd op de grond zijn gevallen van bijvoorbeeld fiets, paard, steiger of trap en ongelukkig terecht zijn gekomen
  • Vlakbij een explosie/ontploffing zijn geweest, bijvoorbeeld in  oorlogsgebied
  • Zinloos geweld

 

Mogelijke oorzaken van letsel waarbij voorwerpen de hersenen zijn binnengedrongen:

  • Een botgedeelte dat de hersenen is binnengedrongen als gevolg van een schedelbreuk.
  • Een voorwerp, zoals een kogel, granaatscherf, steekwapen, ijzeren voorwerp bij een ongeval, dat de hersenen is binnengedrongen.


In dergelijke gevallen is de oorzaak van het letsel niet de toename van de druk op de hersenen, maar het voorwerp dat de hersenen beschadigt.

In de meeste gevallen ontstaat traumatisch hersenletsel doordat het hoofd plotseling afremt of versnelt:


nggst.jpg

Drie vormen van traumatisch hersenletsel

  • hersenkneuzing (contusio cerebri) ontstaat als een persoon minstens 15 minuten buiten bewustzijn is geweest en/of een langer dan 60 minuten durend PTA (post traumatische amnesie of gat in het geheugen) heeft.  Lees meer

 

 

  • nekslag (whiplash) Hierbij is de persoon niet buiten bewustzijn geweest, wel soms even weg. Whiplash Geassocieerde Problematiek (WAD) is ernstig en wordt nog vaak verkeerd gediagnosticeerd.

Hersenkneuzing (contusio cerebri)

Een hersenkneuzing of contusio cerebri is een ernstige vorm van traumatisch hersenletsel waarbij het hersenweefsel beschadigd is geraakt. Dit in tegenstelling tot een hersenschudding, waarbij er geen hersenweefsel beschadigd is.

Bij een hersenkneuzing is er altijd bewustzijnsverlies van minstens vijftien minuten en het bewustzijnsverlies of coma is ook dieper dan een eventueel verlies van bewustzijn bij een hersenschudding.

Door de kracht van de klap of botsing op het hoofd ontstaat een kneuzing van het hersenweefsel. Hersenweefsel gaat kapot en door een zwelling wordt hersenweefsel verdrukt door bloed en wondvocht.

Hierdoor is er sprake van uitgebreide en complexe beschadigingen van de hersenen. Afhankelijk van de ernst en de plaats van de kneuzing zullen de gevolgen ook heftiger zijn bij de een dan bij de ander.

De ene mens met hersenkneuzing herstelt (bijna) volledig en de andere kan blijvende en ernstige schade overhouden. Mogelijke restverschijnselen zijn verdeeld in categorieën:

  • fysieke problemen
  • emotionele problemen
  • persoonlijkheidsveranderingen
  • motorische stoornissen
  • psycho-sociale problemen
  • cognitie (zie onderstaand lijstje bij cognitieve stoornissen)

Wat opvalt is dat mensen na een hersenkneuzing een erg grote behoefte hebben aan structuur in het dagelijkse leven. Wat ook opvalt is het disharmonisch profiel: bijvoorbeeld een hoog IQ op het verbale vlak maar uitschieters naar beneden op het uitvoerende vlak (zoals organiseren of uitvoeren van handelingen). Het tempo van denken kan ook aangetast zijn. Lees meer


'Licht traumatisch hersenletsel':

Problemen na hersenschudding of whiplash

De meeste mensen herstellen na een hersenschudding of whiplash, maar het is minder bekend en erkend dat mensen ook na een hersenschudding of whiplash cognitieve en/of lichamelijke problemen kunnen hebben en houden.

Zie verderop op deze pagina bij het lijstje 'cognitieve stoornissen'. Lees onze pagina's over hersenschudding (Commotio cerebri) en het Post Commotioneel Syndroom PCS en whiplash WAD.
Of lees door onder deze tekst onder de alinea 'Doorbloedingsstoornissen'.
Download hier de folder van Reade over het Post Commotioneel Syndroom PCS.


Doorbloedingsstoornis

Als er geen met de huidige onderzoeksmethodes geen schade is vastgesteld aan het brein en een persoon wel klachten blijft houden is dat geen aanstellerij.

Onlangs is ontdekt dat in de tijd kort na een hersenschudding wel een doorbloedingsstoornis aantoonbaar was door middel van een SPECT-scan (contrast-vloeistof-scan). Ook bij een onderzoek in Amerika werd  een stoornis in de doorbloeding van de hersenen geconstateerd bij  53% van de mensen met een langdurig post commotioneel syndroom  (PCS).

Veel mensen belanden toch niet in deze medische onderzoeksmolen in de fase na een hersenschudding. Ze hebben in de herstelfase wel wat anders aan hun hoofd. In een studie tussen vergelijking met MRI of CT scan bleek dat de Spect scan meer afwijkingen liet zien op dit gebied.

Een biomarker (calpain-cleaved αII-spectrin N-terminal fragment (SNTF)) in bloed voorspelt het risico op witte stofafwijkingen en cognitieve klachten na mild traumatisch hersenletsel Zie studie.


Neuropsychologisch onderzoek

Ook een neuropsychologisch onderzoek kan verborgen cognitieve schade aan het licht brengen, maar is zeer prijzig.

Als de persoon veel klachten houdt en geduid is met de term licht of mild hersenletsel, is het raadzaam te informeren naar een (evt. zelf betaald) neuropsychologisch onderzoek.  

Zeker als er niets te zien is op MRI of CT scan is iemand misschien  geneigd om gewoon door te gaan, vol te houden en op de tenen te blijven lopen. Lees meer....over hersenschudding.

'test om hersenletsel te herkennen'


Cognitieve stoornissen

Cognitieve stoornissen hebben betrekking op de cognitie: het denken, het geheugen, de concentratie,het op kunnen nemen en verwerken van kennis en taal, het waarnemen, het bewustzijn en de aandacht. Cognitie is een veelomvattend begrip.

 

Bij patiënten met een hersenkneuzing kunnen deze stoornissen zich op de volgende manieren uiten:

  • Verminderd intellectueel functioneren (soms alleen op deelgebieden)
  • Vertraging bij het verwerken van informatie (mentale traagheid)
  • Aandachts- en/of concentratieproblemen
  • Geheugenproblemen
  • Oriëntatieproblemen
  • Visueel-ruimtelijke problemen
  • Problemen met het coördineren van dagelijkse en/of complexe handelingen (apraxie)
  • Problemen met het herkennen van zaken
  • Taalproblemen
  • Problemen met het rekenen
  • Problemen met de uitvoerende functies

 

Download hier de folder van hersenkneuzing van de Hersenstichting Nederland.

Lees meer over cognitie


    Coup en contracoup

    De hersenen zijn het meest complexe en kwetsbare deel van het menselijk lichaam. De samenstelling van de hersenen is verwant met gelatine als het om de structuur gaat. 

    Door een klap of val of andere impact schudden de hersenen heen en weer, waardoor aan de achterkant, de voorkant of de zijkanten letsel kan optreden door de centrifugale werking. Zie hieronder:

    Aan de kant van de klap treedt een zwelling op en scheuring van bloedvaten. Dit heet coup. Doordat het brein langzamer beweegt dan de schedel botsen de hersenen eerst tegen het bot aan de kant van de klap aan. Daarna daarna zullen de hersenen tegen de achterkant van de schedel aanbotsen. Dit heet contracoup.

    Ook aan de achterkant kan een kneuzing en verscheuring van bloedvaten optreden.

     

    Er is dan aan de voor- en achterkant schade. Op microscopisch niveau, niet zichtbaar op MRI, scheuren de hersencellichamen los van de uitlopers van die hersencellen, de axonen, die  alle signalen doorgeven aan de andere hersencellichamen. 

     

    Na dit losscheuren sterven zowel de axonen als de hersencellichamen af, binnen luttele seconden. Deze afgestorven hersencellen kunnen niet meer communiceren met de overige.

    Bij het afsterven komen er chemische stoffen vrij en de neurotransmitters zorgen voor nog meer schade. Het letsel breidt zich dan uit in de directe omgeving van de getroffen hersencellen. Die schade zet zich tot 24 uur na de eerste impact voort. Daarom is medisch handelen in de eerste 24 uur na een ongeluk zo belangrijk.


    Chronische Traumatische Encephalopathie

    Meerdere hersenschuddingen kunnen ook hersenschade geven. Denk aan boksers die vaak geraakt worden of voetballers die hard een bal op het hoofd krijgen. Onderzoek toont aan dat zij grote kans hebben op achteruitgang van hersenweefsel; Zie onze pagina chronisch traumatische encephalopathie (CTE). Hieronder een Engelstalig filmpje over het afsterven van axonen en hersencellichamen. 

     

    Links schade of rechts schade?

    Globaal kun je zeggen dat de linkerkant van het brein de rechterkant van het lichaam aanstuurt. Links zitten de taalfuncties. Rechts bestuurt de linkerkant van het lichaam. Schade in de rechterhersenhelft geeft meer impulsiviteit, snel aangebrand zijn en problemen met ruimtelijk inzicht. Lees over schade in de linkerhersenhelft. Lees meer     

     

    Functiegebieden kunnen geheel uitvallen of verminderd werkzaam zijn. Overigens werkt het gehéle brein samen en een functie wordt door meerdere structuren aangedreven. 

    Als er op de MRI geen afwijkingen gezien worden... 

    Mensen met hersenletsel waarbij uiterlijk niets te zien is leiden soms toch een beperkt leven en worden overvraagd en overschat door hun omgeving, omdat er niets te zien aan de buitenkant. Zelfs op een MRI is vaak geen schade zichtbaar, maar het letsel kan grote gevolgen in het leven hebben, omdat onderlinge hersenverbindingen weggevallen zijn. Lees meer over diffuus hersenletsel.
    Lees onze pagina Als je niet geloofd wordt en de pagina met uitleg wat op welke scan wel of niet gezien kan worden.

     
     

     

     

     

     

     

     

     

    Klachtenlijst na hersenkneuzing

    De stichting hersenkneuzing CCF www.hersenkneuzing.nl publiceerde onderstaande lijst:

    "Topveertien van de klachten zoals die door patiënten met een hersenkneuzing /contusiopatienten gemeld werden 12 maanden na hun ongeval, bij afname van de Trauma Klachtenlijst (Van Zomeren en Van den Burg, 1985). De frequenties zijn percentages bevestigende antwoorden. Merk op dat hoofdpijn in tegenstelling tot populaire denkbeelden, niet het kenmerk-bij-uitstek is van postcontusionele (na de hersenkneuzing) beelden". 

    49% vergeetachtigheid 

    41% verhoogde vermoeibaarheid 

    39% toegenomen slaapbehoefte

    36% prikkelbaarheid 

    34% traagheid 

    31% concentratie 

    30% overgevoeligheid voor drukte 

    27,5% duizeligheid 

    26% overgevoeligheid voor lawaai 

    25,5% initiatiefverlies 

    25,5% hoofdpijn 

    21% emotionele labiliteit

    21% onvermogen om twee dingen tegelijk te doen

    19% gedeprimeerde stemming


    Er worden 21.000 mensen per jaar met traumatisch hersenletsel opgenomen in het ziekenhuis...

    Appen in het verkeer is een steeds groter wordende factor. Doe het niet. App niet in het verkeer.

     

    Letselschade

    Hieronder wat vragen rondom letselschade op een rijtje (in samenwerking met adviseurs van letselschade.com.) Lees meer over letselschade.

    Betrouwbaar, betrokken, onafhankelijk, deskundig.  Bel (078) 644 34 40 voor gratis advies.

     


    Zinloos geweld

    Het risico op hersenletsel als gevolg van geweldpleging is het grootste bij jongeren van 15 tot en met 24 jaar. Uit cijfers van VeiligheidNL van de periode 2007 tot 2011 blijkt dat jaarlijks gemiddeld 2.200 slachtof-

    fers van geweldpleging de SEH-afdeling bezoeken met hersenletsel.

    bron zorgstandaard THL 2015 te downloaden hieronder.

     

    Zorgstandaard Traumatisch hersenletsel


    De Zorgstandaard Traumatisch Hersenletsel beschrijft de optimale zorgverlening en de organisatie hiervan bij traumatisch hersenletsel.

     

    De Zorgstandaard Traumatisch Hersenletsel (THL) is ontwikkeld als vervolg op een onderzoek dat de Hersenstichting in 2010 heeft laten uitvoeren onder patiënten, mantelzorgers, professionals en brancheorganisaties. 

    Van de Zorgstandaard is deze gebruikersversie verschenen, speciaal voor patiënten en hun omgeving. In deze verkorte versie staat onder andere informatie over welke behandeling en begeleiding de patiënt van zorgverleners mag verwachten bij traumatisch hersenletsel. De gebruikersversie kan u bijvoorbeeld ondersteunen in gesprekken met behandelaars.

     

    Download hieronder de Zorgstandaard voor gebruikers of of zorgverleners

    PDF
    Zorgstandaard THL 2015
    PDF [2.7 MB]
    Download (150 downloads)
    PDF
    Zorgstandaard THL Gebruikersversie 2014
    PDF [2.8 MB]
    Download (117 downloads)

     

     

    Bronnen hersenstichting.nl, hersenletsel-uitleg.nl, neurological aspects of long term outcome prognosis in paediatric closed head injuries Ruijs, hersenkneuzing.nl, Omgaan met hersenletsel Palm, frontiers in neuroloy, neurotrauma, gezondheidsraad hersenletsel bij boksers en voetballers, Left brain right brain Springer & Deutsch,  Rowland, L. P. 2000, ‘Trauma - head injury’, in Merritt's Textbook of Neurology, ed L. P. Rowland, 10th edn, Williams and Wilkins, Baltimore.J.B.M. Kuks, J.W. Snoek, H.J.G.H. Oosterhuis. Klinische Neurologie 15e druk, Bohn Stafleu Van Loghum, Houten, 2003, ISBN 90-313-4028-6