Hyperacusis 

De noemer "geluidovergevoeligheid"

Veel mensen denken dat geluidoverprikkeling en hyperacusis hetzelfde zijn. Dat is niet zo. Er kan wel een mengbeeld ontstaan na hersenletsel van hyperacusis én geluidoverprikkeling. Het komt ook los van elkaar voor. Beide begrippen worden onder de onduidelijke noemer 'geluidovergevoeligheid' samengevat.

 

Snelle uitleg: 

  • Bij hyperacusis is het dynamisch bereik van het gehoor is afgenomen, oren kunnen zich niet aanpassen aan geluidsterkte wisselingen. Geluiden worden als te luid, scherp of pijnlijk ervaren. De geluidstolerantiegrens is gezakt. Hyperacusis is te meten door een UCL test , uncomfortable loudness test. Bij die grens wordt geluid onverdraaglijk.

 

  • Overprikkeling door geluid betekent dat mensen geluiden niet goed kunnen scheiden, achtergrondgeluid dringt zich gelijk op als voorgrondgeluid, maar mensen hebben niet per definitie hinder van volume. Bij de UCL test (uncomfortable loudness test) blijken mensen met alleen geluidoverprikkeling geen afwijkende score te hebben. De geluidstolerantiegrens is niet gezakt.

 

Verschil met geluidoverprikkeling

Bij geluidoverprikkeling kan iemand niet tegen meerdere geluidsbronnen. Het brein kan het geluid of geluiden niet filteren. Iemand kan niet meer tegen achtergrondgeluid of kan alle geluid als één brij ervaren. Een gesprek volgen in rumoer wordt onmogelijk, het is onmogelijk te verstaan wat er gezegd wordt als er nog iemand anders tegelijk in de ruimte praat.

Bij vermoeidheid of drukte kan helemaal geen geluid verdragen worden. Er treedt een stapeleffect op tussen andere vormen van zintuiglijke en cognitieve overprikkeling. Het is een veelvoorkomend invaliderend én sociaal isolerend gevolg na hersenletsel. Rust en het stoppen van achtergrondgeluid zijn de enige remedies.

 

Bij hyperacusis doet geluid pijn of wordt geluid als onverdraaglijk luid, of scherp ervaren en kan het oor zich niet snel aanpassen aan wisselend geluidsterkte. Leven met een innerlijke volumeknop die permanent op te luid staat. Dit kan ook een gevolg zijn van het gehoor.

 

Dynamisch bereik verloren en pijn

Bij hyperacusis hebben de oren van hun zogenaamd "dynamisch bereik" verloren. Dit is het vermogen van onze oren om zich snel aan te passen aan wisselende geluidsterkten. De geluidstolerantiegrens is gezakt. Normaal gesproken kan iemand  80-90 dB nog goed verdragen.

 

Geluid kan pijn doen en als ondraaglijk en te luid of scherp worden ervaren. Het lijkt alsof de volumeknop permanent op te luid staat.     De audicien of audioloog kan een UCL test doen, een Uncomfortable Loudness test (UnComfortable Level).

 

Iemand met hyperacusis hoeft geen gehoorverlies te hebben. Heeft iemand met hyperacusis wèl gehoorverlies dan wordt het 'recruitment' genoemd. Bij recruitment is sprake van een beschadigd binnenoor.

 

Hyperacusis, letterlijk vertaald uit het Grieks voor 'teveel horen', komt vaak in combinatie voor met oorsuizen. Tinnitus, of oorsuizen, komt van het Latijnse woord voor 'rinkelen'.  Het omvalt verschillende geluiden die niet buiten het hoofd te horen zijn: fluittonen, gezoem, gesis, gerinkel of gebrom. 

 

Kenmerken hyperacusis

  • ongemakkelijk voelen bij geluid
  • mensen die hieraan lijden bedekken hun oren of proberen weg te komen van het geluid
  • mensen die hier aan lijden kunnen boos, gespannen, verdrietig of angstig zijn van geluid
  • ervaren geluid als pijnlijk , scherp of ondraaglijk luid
  • geluidstolerantiegrens is gezakt
  • dynamisch bereik van het gehoor is afgenomen, oren kunnen zich niet aanpassen aan geluidsterkte wisselingen.

 

Oorzaken 

Er wordt nog steeds onderzoek gedaan naar oorzaken, lang niet alles is bekend.

- Blootstelling, in heden en verleden, aan hard lawaai bijvoorbeeld op de werkvloer, maar ook blootstelling aan harde muziek
- Hoofd- en hersenletsel, waaronder whiplash

- Hersentumor

- Gebruik van bepaalde medicijnen
- Uitspuiten van het oor wat onvoorzichtig is gebeurd
- Problemen met het kaakgewricht (bijv. Cranio Mandibular Joint 
(CMD)

- Auto-immuunziekten

- CPRS – complex regionaal pijnsyndroom 

- Erfelijkheid
- Ziekte van Lyme (tekenbeet).

Verder kan het een symptoom zijn bij:

- Migraine
- Ziekte van Ménière (aanvallen van draaiduizelingen, slecht horen en oorsuizen)

- Bell's Palsy (acute verlamming van de aangezichtszenuw)
- William's Syndroom /Williams Beuren syndroom (vertraagde
ontwikkeling, hartafwijking  en gedragsproblemen)
- Ziekte van Tay-Sachs (stofwisselingziekte)
- Fibromyalgie (niet-gewrichtsgebonden chronische spier- 
bindweefselpijn en drukpuntpijn / weke-delenreuma)
- Autisme. Volgens Amerikaans onderzoek is 40% van de mensen met 
autisme spectrum aandoening overgevoelig voor harde geluiden.
- Sommige huilbaby's lijken gevoelig te zijn voor geluiden, al dan niet
in combinatie met andere factoren.

 

Varianten

Er zijn veel varianten van hyperacusis die verschillende oorzaken in het hoofd hebben en andere symptomen hebben.

  • Laag frequent geluid hinder (gevoelig  voor laagfrequent geluid (lfg) met een frequentie tot 125 Herz)
  • Gevoelig voor hoogfrequent geluid
  • Recruitment (met gehoorverlies)
  • Hyperacusis Willisii (gehoorbeentjes groeien vast; otosclerose)
  • Dysacusis (vervorming van geluid, echosensatie, evt. drukgevoel)
  • Diplacusis (geluid wordt door beide oren anders en op andere toonhoogte waargenomen)
  • Vestibulaire hyperacusis (duizelig door geluid)
  • Perifere hyperacusis (aan één kant/oor)
  • Mechanische hyperacusis (spiertjes of gehoorbeentjes te zwak- of strak gespannen)
  • Te laag serotonine gehalte bij depressie
  • Hypersensitive hearing (bepaalde frequenties worden niet verdragen en volume is geen probleem)
  • Mysophonia /phonophonia (afschuw van bepaalde geluiden Lees meer... Engelstalige link).

 

Behandeling

Er is nog discussie over de behandeling van hyperacusis.

  • De behandeling kan inhouden:
    Cognitieve gedragstherapie  - bedoeld om te helpen ontdekken en om te veranderen:
    • de manier waarop iemand denkt over geluid
    • om leed te verminderen,
    • veranderen van vermijdingsgedrag
    • counseling en onderwijs - om te ondersteunen en helpen meer te leren over hyperacusis
  • Geluid therapie (desensibilisatie) - dit is bedoeld om het gehoor gedurende enkele maanden minder gevoelig te maken voor geluid, met behulp van speciale ruisgeneratoren ofwel in de eigen woning óf in de oren  (maskeer apparaat vergelijkbaar met hoorapparaten)
  • Veranderingen in levensstijl - met inbegrip van het leren van ontspanningstechnieken, het luisteren naar rustgevende muziek of geluiden, niet het vermijden van lawaaierige situaties, en niet het gebruik van oordopjes of oorkappen (deze kunnen de oren gevoeliger maken)
  • In bepaalde situaties wèl gebruik maken van hulpmiddelen als noise cancelling of oordoppen.

bronnen:

Hersenletsel-uitleg.nl en Project-overprikkeling.nl NVVS, Mijn leven met chronische lyme, Hoorzaken ,Stichting Hoormij, Hyperacusis network, NHS.UK