PDF
Zorgstandaard THL traumatisch hersenletsel
PDF [2.7 MB]
zorgstandaardTHL.jpg
PDF
Zorgstandaard Traumatisch Hersenletsel Kinderen Jongeren april 2016
PDF [899.0 KB]

Traumatisch hersenletsel

Traumatisch hersenletsel ontstaat door een ongeval of geweld van buitenaf; een oorzaak buiten het lichaam. Het woord 'traumatisch' heeft in deze zin niet te maken met de traumatiserende effecten van hersenletsel maar op trauma, wat ongeluk betekent. Zijn de omstandigheden zo extreem traumatiserend geweest dan is een PTSS niet uitgesloten, post traumatische stressstoornis

 

Oorzaken:

  1. Letsel waarbij van buiten af een kracht op het hoofd wordt uitgeoefend, hierbij kan eventueel ook de schedel beschadigd zijn.                                                                                    
  2. Letsel waarbij ‘uitwendige’ voorwerpen de hersenen binnendringen, hierbij is altijd schedelletsel.

 

Verschillende oorzaken van traumatisch hersenletsel door kracht op het hoofd kunnen zijn;

  • Aangereden worden
  • Op het hoofd geslagen of geschopt worden
  • Een voorwerp op het hoofd krijgen
  • Met het hoofd op de grond vallen van bijvoorbeeld fiets, paard, steiger, trap of iets soortgelijks en ongelukkig terechtkomen
  • Vlakbij een explosie/ontploffing zijn, bijvoorbeeld in een oorlogsgebied
  • Zinloos geweld
trhl.jpg

 

Mogelijke oorzaken van letsel waarbij uitwendige voorwerpen de hersenen binnendringen;

  • Een botgedeelte dat de hersenen binnendringt als gevolg van een schedelbreuk.
  • Een voorwerp dat binnendringt in de hersenen. Denk aan: kogel, granaatscherf, steekwapen, ijzeren voorwerp bij een ongeval.


In dergelijke gevallen is de oorzaak van het letsel niet de toename van de druk op de hersenen, maar het voorwerp dat de hersenen beschadigt.

In de meeste gevallen ontstaat traumatisch hersenletsel doordat het hoofd plotseling afremt of versnelt:


nggst.jpg

 

Drie vormen van traumatisch hersenletsel

 

 

  • nekslag (whiplash) Hierbij is de persoon niet buiten bewustzijn geweest, wel soms even 'out'. Whiplash Geassocieerde Problematiek (WAD) kan zeer onder- en misgediagnosticeerd worden.

 

Hersenkneuzing (contusio cerebri)

Een hersenkneuzing of contusio cerebri is een ernstige vorm van traumatisch hersenletsel waarbij het hersenweefsel beschadigd is geraakt, in tegenstelling tot een hersenschudding waarbij er geen hersenweefsel beschadigd is.

Er is bij een hersenkneuzing altijd bewustzijnsverlies van minstens vijftien minuten en het bewustzijnsverlies of coma is ook dieper dan bij een hersenschudding.

Door de kracht van de klap of botsing op het hoofd ontstaat een kneuzing van het hersenweefsel. 

Hersenweefsel gaat kapot en door zwelling wordt hersenweefsel verdrukt door bloed en wondvocht.

 

Hierdoor is sprake van uitgebreide en complexe beschadigingen van de hersenen. Afhankelijk van de ernst en plaats van de kneuzing zullen de gevolgen ook heftiger zijn bij de één dan bij de ander.

De ene mens met hersenkneuzing herstelt (bijna) volledig en de andere kan blijvende ernstige schade overhouden. Mogelijke restverschijnselen zijn verdeeld in categorieën:

  • fysieke problemen

  • emotionele problemen

  • persoonlijkheidsveranderingen

  • motorische stoornissen

  • psycho-sociale problemen

  • cognitie (zie onderstaand lijstje bij cognitieve stoornissen)

Opvallend is de grote behoefte aan structuur in het dagelijkse leven!

Wat ook opvalt is het disharmonisch profiel: bijvoorbeeld een hoog IQ op het verbale vlak maar uitschieters naar beneden op het uitvoerende vlak (zoals organiseren of uitvoeren van handelingen). Het tempo van denken kan ook aangetast zijn. Lees meer..

 

'Licht traumatisch hersenletsel':

Problemen na hersenschudding of whiplash

De meeste mensen herstellen na een hersenschudding of whiplash.

Maar hoewel minder bekend en minder erkend kunnen mensen ook na een hersenschudding of whiplash cognitieve en/ of lichamelijke problemen hebben.

Zie verderop op deze pagina bij het lijstje 'cognitieve stoornissen'.

 

Doorbloedingsstoornis

Als er geen schade vastgesteld is aan het brein (met onze huidige onderzoeksmethoden) en deze persoon wel klachten blijft houden is het niet altijd 'aanstellerij'.

Onlangs is ontdekt dat in de tijd kort na een hersenschudding met een spect-scan (contrast-vloeistof-scan) wel een doorbloeding-stoornis aantoonbaar was.

 

Bij een onderzoek in Amerika bleek bij  53% van de mensen met een langdurig post commotioneel syndroom  (PCS) wel een stoornis in de doorbloeding van de hersenen geconstateerd.

 

Echter niet veel mensen belanden in deze medische onderzoeksmolen in de fase na een hersenschudding. Ze hebben in de herstelfase wel wat "anders aan hun hoofd"... In een studie tussen vergelijking met MRI of CT scan bleek dat de Spect scan meer afwijkingen liet zien op dit gebied.

Een biomarker (calpain-cleaved αII-spectrin N-terminal fragment (SNTF)) in bloed voorspelt het risico op witte stof afwijkingen en cognitieve klachten na mild traumatisch hersenletsel Zie studie...

 

Neuropsychologisch onderzoek

Ook een neuropsychologisch onderzoek kan 'verborgen cognitieve schade'  aan het licht brengen, maar is zeer prijzig.

Als de persoon veel klachten houdt en 'geduid' is met de term 'licht' of 'mild' hersenletsel, zou het zeker raadzaam zijn te informeren naar een (evt. zelf betaald) neuropsychologisch onderzoek.  

Zeker als er niets te zien is op MRI of CT scan is iemand misschien wel juist geneigd om vooral 'door te gaan en vol te houden en op de tenen te blijven lopen' Lees meer....over hersenschudding.

'test om hersenletsel te herkennen...'

Download hier de folder van Reade over het Post Commotioneel Syndroom PCS.

 

Cognitieve stoornissen

Cognitieve stoornissen hebben betrekking op 'cognitie': denken, geheugen, concentratie, kennis op kunnen nemen en verwerken, taal, waarnemen, bewustzijn en aandacht. Het is dus een veelomvattend begrip.

 

Bij patiënten met een hersenkneuzing kunnen deze stoornissen zich op de volgende manier uiten:

  • Verminderd intellectueel functioneren (soms alleen op deelgebieden)
  • Vertraging bij het verwerken van informatie (mentale traagheid)
  • Aandachts-/concentratieproblemen
  • Geheugenproblemen
  • Oriëntatieproblemen
  • Visueel-ruimtelijke problemen
  • Problemen met het coördineren van dagelijkse en/of complexe handelingen (apraxie)
  • Problemen met het herkennen van zaken
  • Taalproblemen
  • Problemen met het rekenen
  • Problemen met de uitvoerende functies

 

Download hier de folder van hersenkneuzing van de Hersenstichting Nederland.

Lees meer over cognitie...

 

Coup en contracoup

De hersenen zijn het meest complexe en kwetsbare deel van het menselijk lichaam. Met een samenstelling die verwant is qua structuur met gelatine.

 

Door een klap of val of andere impact schudden de hersenen heen en weer, waardoor aan de achterkant én de voorkant letsel op kan treden door de centrifugale werking. (Of zijkant en tegenoverliggende zijkant) zie hieronder:

coup.large.jpg

Aan de kant van de klap treedt een zwelling op en scheuring van bloedvaten. Dit heet 'coup'.

Doordat het brein langzamer beweegt dan de schedel botsen de hersenen eerst tegen het bot aan de kant van de klap aan. 

Maar daarna zullen de hersenen tegen de achterkant van de schedel aan gaan botsen. Dit heet 'contracoup'.

Ook aan de achterkant treedt een kneuzing op en verscheuring van bloedvaten. Zowel aan vóór én achterkant is er nu schade. 

Op microscopisch niveau, niet zichtbaar op MRI, scheuren de hersencel-lichamen los van de uitlopers van die hersencellen, de axonen, die juist alle signalen doorgeven aan de andere hersencel-lichamen. 

Na dit losscheuren sterven zowel de axonen als de hersencel-lichamen af, binnen luttele seconden. Deze afgestorven hersencellen kunnen niet meer communiceren met de overige.

Bij het afsterven komen er chemische stoffen vrij; de neurotransmitters en die zorgen voor nog méér schade. Het letsel breidt zich dan uit..in de directe omgeving van de getroffen hersencellen. Die schade zet zich tot 24 uur na de eerste impact voort.Daarom zijn de eerste 24 uur zo cruciaal na het ongeluk.

1-axonen-geven-signalen-door-tussen-hersencel-lichamen.large.jpg
2-bij-een-klap-schieten-axonen-los.large.jpg
3-eerste-axonen-sterven-af-en-cellichamen.large.jpg
6-binnen-24-uur-sterven-nog-veel-meer-hersencellen-af.large.jpg

 

Hersenschudding en hersenletsel

Meerdere hersenschudding(-en) kunnen ook hersenschade geven. Denk aan boksers of voetballers die hard een bal op het hoofd krijgen. Engelstalige filmpje over het afsterven van axonen en hersencel-lichamen. 

1-1-1-tbilarge.jpg

 

Links schade of rechts schade?

 

Grofweg kan je zeggen dat de linkerkant van het brein de rechterkant van het lichaam aanstuurt en links zitten meer de taalfuncties. Rechts bestuurt de linkerkant van het lichaam. Schade in de rechterhersenhelft geeft meer impulsiviteit, snel aangebrand zijn, ruimtelijke inzicht problemen. Lees over schade in de linkerhersenhelft. Lees meer...     

 

Functiegebieden kunnen geheel uitvallen of verminderd werkzaam zijn. Overigens werkt het gehéle brein samen en een functie wordt door meerdere structuren aangedreven.

 

  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Als er op de MRI geen afwijkingen gezien worden... 

De mensen met hersenletsel waarbij uiterlijk niets te zien kunnen een erg beperkt leven leiden en zeer overvraagd en overschat worden door hun omgeving, juist omdat er niets te zien aan de buitenkant. Zelfs op een MRI hoeft geen schade zichtbaar te zijn ; maar het letsel kan zeer grote gevolgen in het leven hebben. Onderlinge hersenverbindingen kunnen totaal weggevallen zijn. Lees meer over diffuus hersenletsel.

 

Klachtenlijst na hersenkneuzing

De stichting hersenkneuzing CCF www.hersenkneuzing.nl publiceerde onderstaande lijst:

"Topveertien van de klachten zoals die door patienten met een hersenkneuzing /contusiopatienten gemeld werden 12 maanden na hun ongeval, bij afname van de Trauma Klachtenlijst (Van Zomeren en Van den Burg, 1985). De frequenties zijn percentages bevestigende antwoorden. Merk op dat hoofdpijn in tegenstelling tot populaire denkbeelden, niet het kenmerk-bij-uitstek is van postcontusionele (na de hersenkneuzing) beelden".

49% vergeetachtigheid

41% verhoogde vermoeibaarheid

39% toegenomen slaapbehoefte

36% prikkelbaarheid

34% traagheid

31% concentratie

30% overgevoeligheid voor drukte

27,5% duizeligheid

26% overgevoeligheid voor lawaai

25,5% initiatiefverlies

25,5% hoofdpijn

21% emotionele labiliteit

21% onvermogen om twee dingen tegelijk te doen

19% gedeprimeerde stemming

 

Letselschade

Wij hebben wat vragen rondom letselschade op een rijtje gezet in samenwerking met adviseurs van letselschade.com. Lees meer...  over letselschade!

Betrouwbaar, betrokken, onafhankelijk, deskundig.  Bel (078) 644 34 40 voor gratis advies.

 

Zinloos geweld
Het risico op hersenletsel als gevolg van geweldpleging is het grootste bij jongeren van 15 tot en met 24 jaar. Uit cijfers van VeiligheidNL van de periode 2007 tot 2011 blijkt dat jaarlijks gemiddeld 2.200 slachtof-

fers van geweldpleging de SEH-afdeling bezoeken met hersenletsel.

bron zorgstandaard THL 2015 te downloaden hieronder.

Zorgstandaard Traumatisch hersenletsel

De Zorgstandaard Traumatisch Hersenletsel beschrijft de optimale zorgverlening en de organisatie hiervan bij traumatisch hersenletsel.

 

De Zorgstandaard Traumatisch Hersenletsel (THL) is ontwikkeld als vervolg op een onderzoek dat de Hersenstichting in 2010 heeft laten uitvoeren onder patiënten, mantelzorgers, professionals en brancheorganisaties. 

Van de Zorgstandaard is deze gebruikersversie verschenen, speciaal voor patiënten en hun omgeving. In deze verkorte versie staat onder andere informatie over welke behandeling en begeleiding de patiënt van zorgverleners mag verwachten bij traumatisch hersenletsel. De gebruikersversie kan u bijvoorbeeld ondersteunen in gesprekken met behandelaars.

 

Download hieronder de Zorgstandaard voor gebruikers of of zorgverleners

PDF
Zorgstandaard THL 2015
PDF [2.7 MB]
PDF
Zorgstandaard THL Gebruikersversie 2014
PDF [2.8 MB]
Download (81 downloads)

 

Lees hier het Hersenmagazine van de Hersenstichting o.a. over traumatisch hersenletsel:

 

 

HersenMagazinenovember2012byHersenstichtingNederland.jpg

 


 

 

Bronnen hersenstichting.nl, hersenletsel-uitleg.nl, neurological aspects of long term outcome prognosis in paediatric closed head injuries Ruijs, hersenkneuzing.nl, Omgaan met hersenletsel Palm, frontiers in neuroloy, neurotrauma, gezondheidsraad hersenletsel bij boksers en voetballers, Left brain right brain Springer & Deutsch,  Rowland, L. P. 2000, ‘Trauma - head injury’, in Merritt's Textbook of Neurology, ed L. P. Rowland, 10th edn, Williams and Wilkins, Baltimore.J.B.M. Kuks, J.W. Snoek, H.J.G.H. Oosterhuis. Klinische Neurologie 15e druk, Bohn Stafleu Van Loghum, Houten, 2003, ISBN 90-313-4028-6