Visuele gevolgen van hersenletsel

Sub menu:

Geen oogletsel maar hersenletsel

 

De hersenen spelen een erg belangrijke rol om alles goed te kunnen zien. Een beschadiging aan het brein kan daarom niet alleen leiden tot geheugenproblemen, maar ook tot visuele klachten.

Als de verwerking van visuele prikkels in de hersenen verminderd of verstoord verloopt, spreekt men van een visuele verwerkingsstoornis.

 

Een groot hersennetwerk dat zich verder uitstrekt dan alleen de occipitale “visuele” hersenschors, verwerkt de door de ogen aangeboden beelden. Beschadiging door niet aangeboren hersenletsel, zoals een beroerte of ongeluk of abnormale ontwikkeling kan leiden tot uiteenlopende visuele stoornissen leiden. Bijvoorbeeld het niet kunnen herkennen van objecten of bekende personen, of maar één ding tegelijk zien, dubbel zien of een deel van het gezichtsveld kan wegvallen. Vlekken in het gezichtsveld, maar ook wisselend scherp zien zijn voorbeelden. Informatie van het ene oog kan sneller worden verwerkt dan van het andere oog. 

 

Er is niets mis met de ogen maar er is een beschadiging van de visuele hersengebieden of de zenuwbanen die ernaar toe leiden.

 

Klachten kunnen zijn:

  • dubbelzien of spierzwakte van oogspieren (diplopia) (dubbele beelden, die door de hersenen als afzonderlijk gezien worden, dansen door elkaar).

  • geen dieptezicht
  • gezichtsvelduitval voor de helft of delen zien (hemianopsie) of alleen aan de randen zien (concentrische beperking) of de onderste helft zien

(linkszijdige hersenschade leidt tot uitval van de rechterhelft van het gezichtsveld, en schade bovenin leidt tot gezichtsvelduitval onderin-gespiegeld dus.)

  • geen kleuren meer zien

  • maar één ding tegelijk kunnen zien

  • lichtovergevoeligheid (photofobia)

  • wazig, niet duidelijk kunnen zien, ondanks goede brilcorrectie

  • informatie van het ene oog wordt sneller verwerkt dan van het andere oog
  • moeite afstanden juist in te schatten

  • geen gezichten /gezichtuitdrukkingen meer herkennen  lees meer...pagina prosopagnosie

  • gestoord visueel geheugen
  • vlekken in het beeld zien (scotoma)
  • gestoorde ruimtelijke inschatting (oriëntatie) en bewegen in een ruimte ten opzichte van mensen en voorwerpen
  • moeite met schatten van afstanden of snelheid, maar ook verkeerd afstand schatten bij het nemen van afstapjes / trap.

 

Het soort klachten dat iemand heeft, is sterk afhankelijk van de plaats van de beschadiging in de hersenen.

Bij hersenletsel is zelden sprake van een visuele stoornis alleen, zie overige pagina's over gevolgen.

Lees meer over visueel cognitieve klachten bij de Bartiméus kennisbank.

Lees over Hemianopsie.

Praktische gevolgen

 De visuele klachten kunnen beperkingen geven bij:

Waar zit het letsel? 

 

Visuele klachten bij hersenletsel kunnen in meerdere gebieden voorkomen afhankelijk van de symptomen:

  • Simultaan agnosie in pariëtaalkwab =geel
  • Associatieve agnosie meestal in linkerhersenhelft , in occipitaalkwab grens temporaalkwab =groen/rood  in het plaatje hieronder:

File:Four lobes.gif

 

 File:Fusiform gyrus animation.gif

 

De meeste visuele klachten komen voort na een beschadiging in de occipitaalkwab, zo ook apperceptieve agnosie dat meestal in de rechterhelft van de occipitaalkwab is =rood  in het plaatje hieronder:

 File:Cerebrum - occipital lobe - animation.gif

 

Koninklijke Visio aan het woord:

Meer dan 50% van de mensen met NAH hebben een waarnemingsstoornis!

Door de toenemende bewustwording van revalidatiemogelijkheden voor mensen met NAH bij zowel verwijzers als cliënten en hun familie, neemt het aantal aanmeldingen van cliënten met cerebrale visusstoornissen toe bij Koninklijke Visio. Zo geven veel cliënten met NAH dat ze hinder hebben van wazig zien, een verminderd vermogen om contrasten te zien of een veranderde lichtbehoefte en/of lichthinder hebben.

 

Cliënten krijgen bij Koninklijke Visio een speciaal traject  om de waarnemingsstoornissen bij NAH (perceptie maar ook ander klachten zoals lichthinder) beter in kaart te brengen. 

 

-Intake

Brengt in kaart waar de problemen liggen op het gebied van activiteiten en participatie. Met daarbij aangevuld een speciale NAH vragenlijst. Dit is een vragenlijst met uitspraken over problemen die met het gezichtsvermogen te maken hebben, of over gevoelens over het gezichtsvermogen.

 

-Visueel Functieonderzoek 

Een groot gedeelte van de cliënten met NAH geeft aan dat er hinder is van wazig zien, een verminderd vermogen om contrasten te onderscheiden, stoornis in licht- en /of donkeradaptatie, een veranderde lichtbehoefte en / of lichthinder. Deze klachten kunnen mogelijk (deels) op basis van lagere orde visuele functies geobjectiveerd worden.

 

-Visueel perceptie problematiek onderzoek 

Dit brengt in kaart welke beperkingen en hulpvragen de cliënt heeft.  Op basis van internationale inzichten is een aantal korte neuropsychologische testen geselecteerd, die met behulp van een laptop op een grote tablet worden aangeboden. De testbatterij heeft als doel te screenen op mogelijke visuele perceptiestoornissen.

 

-Lichthinderklachten 

Deze kunnen worden onderzocht in het lichtlaboratorium van Visio.

 

-Behandeling

Een behandeling kan volgen waarin het ook mogelijk is dat er uitgebreider onderzoek noodzakelijk is door bv. de neuropsycholoog of een ergotherapeut van Visio . Een behandeling kan het volgende inhouden:

  • Een ergotherapeut geeft training en advies om de mogelijkheden op het gebied van mobiliteit, huishouden, verlichting, vrije tijd, werk en computergebruik te vergroten. Er is aandacht voor hulpmiddelengebruik gericht op compenseren.

  • Een (neuro)psycholoog leert iemand omgaan met cognitieve beperkingen of geeft therapeutische begeleiding bij depressie.

  • Een maatschappelijk werker helpt een cliënt en zijn naasten met emotionele verwerking.

  • Ook biedt Visio wetenschappelijk onderbouwde kijktrainingen aan voor mensen die als gevolg van hersenletsel ook een visuele beperking hebben gekregen. Bij hemianopsie en/of kwadrantanopsie is het mogelijk om met oogsprongen (saccades) te leren werken. Ook wanneer een cliënt niet in staat blijkt te revalideren, kunnen waardevolle tips en adviezen worden gegeven gericht op het inrichten van diens omgeving, en voor de bejegening door naasten.

     

    Met dank aan Marion Kuper, Koninklijke Visio

    Foto hieronder:' test-tablet' om waarnemingsproblematiek te meten.

tabletVISIO.jpg

video boven: homonieme hemianopsie simulatie/weergave

 

Relevante links:

Engelstalig Vision & Brain injury

Bartimeus kennisbank

 

 

Deze pagina is in samenwerking met Koninklijke Viso en Hersenletsel-uitleg.nl gemaakt. Lievenbergziekenhuis neurologie voor de tips