Encefalitis / hersenontsteking

       

Encefalitis is een ontsteking van het hersenweefsel, de hersenmassa. Hierbij worden zenuwcellen of de witte stof van de hersenen direct beschadigd. Encefalitis wordt  in de volksmond 'nekkramp' genoemd.

encefalitishersenontsteking.jpg

Een hersenontsteking wordt meestal veroorzaakt door een virus, soms door een bacterie. Vaak na of tijdens een virusinfectie elders in het lichaam. Het wordt ook wel gezien als een reactie van het immuunsysteem , zelfs na een inenting. In sommige gevallen kan encefalitis veroorzaakt worden door een mug. (Japanse encefalitis)

 

De grens met hersenvliesontsteking /meningitis is onscherp, omdat bij een hersenontsteking (encefalitis ) ook vaak de hersenvliezen ontstoken zijn. Deze mengvorm wordt meningo-encefalitis genoemd.

 

Klachten bij een hersenontsteking/encefalitis

De ziekte begint meestal met hoge koorts en verschijnselen van griep. Binnen een tot enkele dagen krijgt de patiënt ernstige klachten als epileptische aanvallen, bewustzijnsdaling, halfzijdige verlamming, problemen met zien en afasie.

 

Dat leidt tot snelle doorverwijzing via de huisarts naar de eerste hulp. Als de ziekte wordt behandeld duurt het wel weken tot iemand het ziekenhuis kan verlaten.

 

Vaak is er nog beschadiging van de hersenen aanwezig, zoals problemen met het denken, zwakte van de ledematen en loopstoornissen, zodat de patiënt eerst gerevalideerd moet worden. Het herstel daarna neemt vaak maanden in beslag.

De klachten kunnen zijn:

  • hoge koorts
  • griepachtige verschijnselen (hoofdpijn koorts)
  • hevige hoofdpijn
  • lichtovergevoeligheid
  • misselijkheid en braken
  • bewustzijnsdaling /coma
  • (spier)zwakte
  • maar ook oogspierverlamming
  • problemen met zien / dubbelzien
  • epilepsie /toevallen
  • halfzijdige verlammingen
  • afasie /moeilijk spreken
  • geheugenproblemen
  • nekstijfheid of rugstijfheid (bij de mengvorm met hersenvliezen)
  • sufheid / apathie
  • verlies van eetlust
  • darmklachten
  • verwardheid

zie de site van vereniging van neurologen klik hier.

 

encefalitis:

 

 

 Enkele varianten

  • Herpes simplex encefalitis (HSE) of ook wel herpes encefalitis genoemd. HSE  is een virale encefalitis die meestal door het herpes virus /koortslipvirus wordt veroorzaakt. (hoewel een koortslip geen encefalitis geeft) De voorhoofdskwab en slaapkwab kan worden aantast doordat het virus vaak via de neus binnenkomt.

 

  • Hersenabces door pus in de hersenen op een vaste plek in het hersenweefsel.

 

 

  • Tekenencefalitis (TBE, RSEE of CEE) is een ziekte die kan ontstaan na een tekenbeet. Een besmetting met TBE verloopt meestal zonder klachten. Wie wel ziek wordt, krijgt na zeven tot veertien dagen koorts, hoofdpijn, vermoeidheid en spier- en gewrichtspijn. Mogelijk ontwikkelt zich hersen(vlies)ontsteking en is ziekenhuisopname nodig.

 

  • Encephalitis Lethargica , ook genoemd de slaapziekte bekend van de film Awakenings (Ontwaken in verbijstering) van Oliver Sachs.

 

  • HIV encefalitis, bij AIDS en HIV komt voor bij patiënten met besmetting van het humaan immunodeficiëntie virus (HIV). Symptomen kunnen variëren van van lusteloosheid, apathie tot coma. Coördinatiestoornissen en moeite met lopen tot verlamming, (ernstige) cognitieve klachten waaronder geheugenverlies en epilepsie.

 

  • Japanse encefalitis , een virus veroorzaakt door muskieten die bijna in geheel Azië voorkomen. Na een steek van een besmette mug vindt virusvermeerdering plaats zowel  in de buurt van de steekplek en in de regionale lymfklieren. Daarna breidt het virus zich uit tot het zenuwstelsel. Niet iedereen wordt ziek.
    Klachten kunnen zijn: Hoge koorts, buikpijn, misselijkheid, spierpijn, extreme hoofdpijn, stijve nek, soms pijn in armen benen, stuiptrekkingen, hallucinaties, verlammingsverschijnselen en bewustzijnsstoornissen gevolgd door spraak- en bewegingsproblemen. De infectie kan zich ontwikkelen tot encefalitis, meningitis (hersenvliesontsteking) en/of ontsteking van het ruggenmerg. Met name kan dit optreden bij jonge kinderen van 3 tot 6 jaar en ouderen. De besmette mens kan niet andere mensen besmetten, dit kan alleen door een mug overgebracht worden.

Lees een ervaringsverhaal van iemand met hersenletsel na Japanse encefalitis.

 

 

Als de hersenen zwellen door een ontsteking

De hersenen zitten beschermd in het harde omhulsel, de schedel. Wanneer de hersenen gaan zwellen houdt de schedel de zwelling tegen waardoor de gezwollen hersenen een andere richting zoeken.

Hierdoor kunnen ze naar beneden drukken, op de hersenstam. Vanuit dit gedeelte van de hersenen worden de levensbelangrijke functies zoals de ademhaling en hartslag geregeld.

Wanneer deze situatie onbehandeld is, stijgt de hersendruk en kan de hersenstam ophouden met functioneren en zal de patiënt overlijden.

 

Lange termijn gevolgen

Lange termijn gevolgen van hersenontsteking / encefalitis:

De gevolgen verschillen behoorlijk door in welk gedeelte van de hersenen de infectie zat. Zie de pagina over waar functies zitten in de verschillende hersendelen.

Maar ook de leeftijd is van invloed evenals de ernst van de infectie.

 

Sommige vormen zijn erg mild en sommige veel ernstiger. Een veelheid van verschillende klachten wordt genoemd. Aan deze ernstige ontstekingen kan iemand restverschijnselen overhouden zoals:

  • epilepsie door littekenweefsel, 
  • spasticiteit, 
  • vermoeidheid
  • veranderd slaappatroon
  • malaise
  • geheugenproblemen
  • veranderd eetpatroon
  • prikkelbaarheid en apathie (ook wel postencefalitisch syndroom genoemd  zie onderaan deze pagina voor de opsommingslijst) 
  • veranderingen in seksueel gedrag.
  • gedrag van voorwerpen in de mond steken.

Download de gratis PDF folder van de Hersenstischting Nederland hier

 

Post-encefalitisch syndroom

Post betekent naderhand.

De volgende symptomen kunnen zich voor doen bij een post-encefalitisch-syndroom:

 

  • Gevoel van algehele malaise en apathie

  • prikkelbaarheid, irritatie

  • Leermoeilijkheden en moeite om het geleerde vast te houden

  • Veranderd slaap- en eetgedrag

  • Verandering in seksueel gedrag

  • Verminderd sociaal inschattingsvermogen

  • Voorwerpen in de mond stoppen

  • Fascinatie met voorwerpen in de nabije omgeving

  • Emotioneel kalme rust

 

Ziekte van Lyme (borrelia burdorferi)

Teken zijn heel kleine beestjes, maar ze kunnen drager zijn van de bacterie die de ziekte van Lyme veroorzaakt.

Een tekenbeet wordt vaak opgelopen door het lopen of spelen in hoog gras of struiken waarin teken zich ophouden. Wanneer de teek binnen 24 uur wordt verwijderd, is de kans erg klein dat de ziekte van Lyme zal ontstaan.

Als het lichaam is geïnfecteerd dringen de bacteriën door in de bloedsomloop en gaan zich vermengvuldigen.

Dan verschijnen de eerste symptomen als huiduitslag in de vorm van groeiende rode ringen, rode vlek binnen twee tot drie weken na de tekenbeet.

Het is belangrijk vroegtijdige symptomen van Lyme, tekenen te herkennen om de ziekte in een vroeg stadium te stoppen.

De ziekte kan chronische gewrichtsontstekingen geven maar ook aandoeningen van huid, zenuwstelsel en hart veroorzaken.

Als de infectie in het zenuwstelsel aanwezig is noemt men de ziekte neuroborreliose.

Hersenvliesontsteking (meningitis), hersenontsteking (encefalitis), zenuwwortelontsteking, aangezichtszenuw verlamming (facialisparese) kunnen een gevolg zijn.

 

FILMPJE over de tekenbeet en de ziekte van lyme.

Als de video niet start klik dan hier

Zie ook lyme-borreliose, neuroborreliose.


 

Bronnen nederlandse vereniging voor neurologie, hersenstichting , vereniging van neurologen en hersenletsel-uitleg.nl  CBO richtlijn lyme borreliose, Validation of a clinical prediction rule to distinguish Lyme meningitis from aseptic meningitis. kinderneurologie.eu bronnen neuropsychologische  hersenstichting , kinderneurologie.eu bronnen, Klinische Neurologie 15e druk, Bohn Stafleu Van Loghum, Houten, 2003, ISBN 90-313-4028-6

Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu