Home » Informatie » Deelnemen aan het verkeer

Deelnemen aan het verkeer met hersenletsel (Nederlandse situatie)


1. Inleiding

Het is niet verstandig om direct weer aan het verkeer deel te nemen nadat je hersenletsel hebt opgelopen. Afhankelijk van de ernst van het hersenletsel mag je mogelijk geen auto of motor of zelfs geen fiets meer rijden. Bespreek met jouw behandelend arts wat er in jouw situatie mogelijk is. Bij de meeste vormen van hersenletsel is een keuring door een neuroloog noodzakelijk. Dat kan de eigen neuroloog zijn. Hij zal de info samen met jouw "Gezondheidsverklaring" naar het CBR sturen. Het kost tijd en geld maar dan weet je dat je officieel veilig kan deelnemen aan het verkeer.

 

Deelnemen aan het verkeer vergt veel van de snelheid van denken, reageren, inschatten, overzien, anticiperen (vooruitdenken) op een situatie en de hogere cognitieve functies. Ook gezichtsvelduitval of functiebeperking of neglect kan van invloed zijn op het veilig besturen van een vervoermiddel en deelnemen aan het verkeer. Ben je erg prikkelgevoelig voor licht en beweging, snel afgeleid of snel vermoeid? Er zijn mensen met hersenletsel die zeer goed de eigen grenzen in de gaten kunnen houden en na vijf of tien minuten rijden pauze nemen en zich niet op de snelwegen begeven. Maar er zijn ook mensen met hersenletsel die het gevaar, snelheid of andere verkeerstechnische zaken niet goed kunnen inschatten.

 

Er zijn verhalen bekend van mensen die na een beroerte al slingerend over de weg reden, en daar geen erg in hadden. De locatie van het hersenletsel is ook niet onbelangrijk. Zo is bekend dat schade bij bepaalde delen van de frontale kwab, risicovol gedrag vaker voorkomt.


2 Algemene veiligheidseisen waar je aan moet voldoen

Elke hersenletsel is anders en daarom zal jouw eigen arts een inschatting met je proberen te maken.

Er zijn algemene 'veiligheidseisen' vanuit het CBR (Centraal Bureau Rijvaardigheid) waaraan iedere Nederlander moet voldoen.

Voor het aanvragen van een verklaring van geschiktheid moet de aanvrager een formulier 'Gezondheidsverklaring' van het CBR kopen, de vragen over zijn gezondheidstoestand daarop beantwoorden en vervolgens het geneeskundig verslag bij de eigen verklaring laten invullen door een arts.

Deze arts dient een rijbewijskeuring uit te voeren waarbij zowel de lichamelijke als de mentale gesteldheid aandacht krijgt. Bij de meeste vormen van hersenletsel dient de neuroloog de keuring te doen.

De Gezondheidsverklaring kost € 34,80

Als je je Gezondheidsverklaring per post aanvraagt, dan komen hier nog €10 aan verzendkosten bij. Je kunt ook een papieren Gezondheidsverklaring kopen bij veel gemeenten. Houd dan rekening met extra kosten. Ook de medische keuring kost geld, dat verschilt per arts.

 

Het geneeskundig verslag is voor het CBR een screeningsinstrument om onderscheid te kunnen maken tussen aanvragers die zonder meer een verklaring van geschiktheid kunnen krijgen en aanvragers bij wie nader onderzoek noodzakelijk is.

 

Geeft de keurend arts op het geneeskundig verslag aan dat hij twijfels heeft over het cognitief functioneren, dan volgt een verwijzing naar een neuroloog of neuropsycholoog. Dan kan een rijtest volgen. Een rijtest is geen rijexamen. Het is een rit in uw eigen auto met een medewerker van het CBR die beoordeelt of u het verkeer nog kan inschatten en adequaat kan reageren.

 


3 Waar let het CBR op: Oriëntatie- Praktische vaardigheden- Sociaal functioneren

Voor het autorijden zijn de volgende zaken belangrijk: oriëntatie en geheugen (O), praktische vaardigheden en aandacht (P), en sociaal en persoonlijk functioneren (S) – OPS. 

Deze domeinen bevatten elk drie items, die vragen naar gedragingen die een aanwijzing zijn voor onderliggende cognitieve functiestoornissen. Het O-domein bevat de items vergeetachtigheid, verwardheid en gestoorde oriëntatie in tijd en plaats; het P-domein de items traagheid, moeite met het uitvoeren van praktische handelingen en verwaarlozing van het uiterlijk; en het S-domein de items afleidbaarheid, inadequaat sociaal gedrag en verminderde zelf-inschatting.

 

Aanvragers waarbij de arts een aantekening maakte over cognitief functioneren zullen een testrit op de openbare weg moeten maken met een deskundige van het CBR. Het al dan niet verstrekken van een verklaring van geschiktheid hangt af van de resultaten van deze rijtest.

Het accent ligt bij de testrit overigens meer op wat iemand, eventueel met aanpassingen aan het voertuig, nog wél kan dan op wat iemand níet meer kan.

Een rijtest is geen rijexamen. Het is een rit in de eigen auto met een medewerker van het CBR die beoordeelt of je het verkeer nog kan inschatten en adequaat kan reageren.
De rijtest duurt niet langer dan een half uur en er wordt o.a. gelet op reactiesnelheid en hoe veilig je je in het verkeer begeeft.



3 a Beperkte termijn van het rijbewijs of alleen in eigen omgeving


Het CBR kan iemand "beperkt geschikt" verklaren, bijvoorbeeld voor de termijn van 1 tot 3 jaar (progressieve ziekten), of voor het uitsluitend rijden in de eigen omgeving.

Een dergelijke beperking tekent het CBR aan op de verklaring van geschiktheid en die wordt op het gemeentehuis overgenomen op het rijbewijs.
Je dient je dan te houden aan deze beperkingen. Let op dat een verzekering niet hoeft uit te keren als je je niet houdt aan deze eisen, als er wel een ongeluk gebeurt.

 


4 Verschil tussen rijvaardigheid en rijgeschiktheid 

Rijgeschiktheid heeft betrekking op de lichamelijke en mentale kwaliteiten op grond waarvan iemand wel of niet in staat is een motorvoertuig veilig en verantwoord te besturen, dat slaat dus op je gezondheid.

Rijvaardigheid slaat op de vereiste kennis en vaardigheden voor het besturen van een motorvoertuig; deze wordt getoetst op het rijexamen. Heb je je rijbewijs ooit gehaald dan ben je rijvaardig.
Rijgeschikt ben je als je of gezond bent, of een verklaring hebt over je gezondheid.

 

Er is slechts een klein, heel klein percentage van de mensen die opgeroepen worden voor een rijtest (geen rijexamen) waarvan het CBR uiteindelijk stelt dat zij niet langer mogen rijden door cognitief verval. 

Lees meer..

 


 

5 Veilig Verkeer Nederland Opfriscursus

Niet alleen mensen kunnen veranderen door verschillende oorzaken,  verkeersregels veranderen ook, telkens een klein beetje. Met de online verkeerstest van Veilig Verkeer Nederland ontdekt u in 2 minuten of uw kennis van de verkeersregels nog up-to-date is.

Doe de online verkeerstest op vvn.nl/opfriscursus.

 


6 Twijfel of je nog veilig auto kunt rijden?

Twijfel je of je in jouw situatie nog in staat bent om veilig auto te rijden? Bijvoorbeeld omdat je hersenletsel hebt, of de diagnose diabetes hebt gekregen, gezichtsvelduitval hebt of een arm beperkt kunt gebruiken? Dan is het belangrijk dat je laat onderzoeken of je nog wel rijgeschikt bent.
Vul daarom een "Gezondheidsverklaring van het CBR", in. Zie welke vragen daarin gesteld worden onderaan deze pagina. Een 'Gezondheidsverklaring' kun je kopen op je gemeentehuis of online bij het CBR .

Kosten zijn 34,80 euro. 

Reden voor verwijzing voor de medische keuring door een neuroloog kan zijn:

 

 


7 Zorgen om de rijgeschiktheid van een ander

Vraagt u zich af of een familielid of bekende in staat is om te rijden? Stel hem of haar voor een Gezondheidsverklaring' in te vullen. Het CBR kan dan beoordelen of hij of zij rijgeschikt is. Die beoordeling is niet vrijblijvend. Het besluit ‘niet rijgeschikt’ betekent dat iemand niet meer mag rijden. Het invullen van de 'Gezondheidsverklaring' is wettelijk niet verplicht, maar als er ooit een ongeluk gebeurt en er was wel een handicap meer geen 'Gezondheidsverklaring' ingevuld dan keert de verzekeraar NIET uit.

Een 'Gezondheidsverklaring' kunt u kopen op uw gemeentehuis of online bij het CBR Kosten zijn 34,80 euro.


8 Met een handicap veilig achter het stuur

Een rijbewijs betekent mobiliteit en vooral zelfstandigheid. Maar wat als je afhankelijk bent van een rolstoel? Of een arm of been niet goed kunt gebruiken? Kun je eigenlijk met een lichamelijke of geestelijke beperking wel zelfstandig de weg op? In de meeste gevallen kan dat.
De wet staat veel technische aanpassingen aan de auto of motor toe om beperkingen of handicaps te compenseren.
Er zijn daarom veel mogelijkheden om met een lichamelijk handicap auto te blijven rijden. Heeft je auto een aanpassing nodig? Lees meer wat er mogelijk is in autoaanpassingen.  Wil je met een aangepaste auto een paar rijlessen nemen om weer wat zekerder in het verkeer te worden? Dan kunnen wij www.caradvies.nl aanbevelen: dat staat voor: Consultant Aangepast Rijden /instructeur in aangepaste lesauto's voor handicaps.
Bij het CBR is een rijschoolzoeker waar je kan invullen of je wil rijden in een automaat of aangepaste auto:  https://www.cbr.nl/nl/rijschoolzoeker.htm


Kan ik een rijbewijs halen als ik een lichamelijke handicap heb?

https://www.cbr.nl/nl/veelgestelde-vragen/kan-ik-een-rijbewijs-halen-als-ik-een-lichamelijke-handicap-heb.htm

Of download de folders direct hieronder:

PDF
Regels voor verwijzing naar een specialist /neuroloog rijgesd911
PDF [42.2 KB]

9 Welke vragen stellen ze bij de Gezondheidsverklaring?

De volgende vragen staan op de 'Gezondheidsverklaring' rijvaardigheid van het CBR. Deze koop je bij jouw gemeente of bij het CBR zelf:
Opgelet! Dit is niet het formulier, dit is het voorbeeld waar je je op kunt voorbereiden!

De Gezondheidsverklaring kost € 34,80. Zo betaal je mee aan de kosten die het CBR maakt voor:

  • de beoordeling van je rijgeschiktheid
  • een eventuele rijtest
  • eventuele adviezen over aanpassingen aan je auto of motor.

Als je je Gezondheidsverklaring per post aanvraagt, dan komen hier nog €10 aan verzendkosten bij.

Je kunt ook een papieren Gezondheidsverklaring kopen bij veel gemeenten. Houd dan rekening met extra kosten. Ook de medische keuring kost geld, dat verschilt per arts. Daarna is het wachten -gemiddeld 6 weken op de uitslag of je een rijtest moet doen of je rijbewijs kan behouden.

Met name de vragen 1, 2, 3, 9, (+ subvragen) , 10 en 18 gaan over hersenletsel en de gevolgen. Omdat ieders situatie verschilt moet u alle vragen beantwoorden.


De vragen:

1) Kunt u uw arm, hand of vingers beperkt gebruiken?


Uitleg: “Vul ja in als:

  • U weinig kracht heeft in uw arm, hand of vingers.
  • U uw arm, hand of vingers helemaal niet kunt gebruiken (bijvoorbeeld door verlamming).
  • U een arm of hand helemaal of voor een deel mist.
  • U een armprothese heeft.”

 

2) Kunt u uw been of voet door een beperking slecht gebruiken?


Uitleg: "Vul ja in als:

  • u weinig kracht heeft in een been of voet.
  • u uw been of voet helemaal niet kunt gebruiken (bijvoorbeeld door verlamming).
  • u een voet of been helemaal of voor een deel mist
  • u een been prothese heeft
  • u hulpmiddelen gebruikt bij het lopen, zoals een stok, rollator."

 

3) Kunt u met één of beide ogen beperkt zien, zelfs als u een bril of lenzen gebruikt?

Uitleg: Hier zijn ook nachtlenzen bedoeld.

 

4) Wordt of werd u behandeld door een oogarts voor iets anders dan een bril of lenzen?

Uitleg: Vul ja in als u bijvoorbeeld bent behandeld voor staar of het laseren van uw ogen.

 

4a) Staat u nu nog steeds onder controle van een oogarts?

 

5) Heeft u diabetes mellitus?

 

5a) Gebruikt u op dit moment medicijnen voor de diabetes?

Uitleg: Denk aan insuline of tabletten.

 

5a1) Heeft u de diabetes al langer dan 10 jaar?

Uitleg: Vul nee in als u twijfelt. We gaan dat dan verder uitzoeken.

 

6) Heeft u chronische schade aan uw nieren (een verminderde nierfunctie)?

Uitleg: vul ook ja in als u gedialyseerd wordt.

 

6a) Is uw nierfunctie minder dan 20%?

Uitleg: Vul ja in als u dat niet zeker weet.

 

7) Heeft u een aandoening van uw longen (COPD), een hoge bloeddruk of een bloedziekte? Of heeft u een orgaantransplantatie gehad?

 

8) Heeft u een ziekte van uw hart of van uw bloedvaten?

Uitleg: U vult bijvoorbeeld ja in als u een pacemaker of ICD heeft. Of als u een hartaanval heeft gehad of een open hartoperatie. Of als u een afwijking heeft aan uw bloedvaten, zoals aderverkalking, of als u gedotterd bent of geopereerd.

 

8a) Heeft u een ICD?

 

8b) Heeft u een steunhart?


9) Heeft een arts bij u een aandoening vastgesteld van uw ruggenmerg, zenuwstelsel of hersenen (bijvoorbeeld een beroerte of spierziekte)?


Uitleg: "Het gaat om bijvoorbeeld:

Maar u vult ook ja in als een arts een ziekte van uw hersenen of zenuwstelsel heeft vastgesteld die niet in dit rijtje staat. In de vervolgvragen kunt aangeven wat er precies aan de hand is."

 

9a) Heeft een arts bij u een vorm van dementie of MCI vastgesteld?


Uitleg: Vul ook ja in als u geen dementie of MCI heeft, maar wel problemen heeft met denken en onthouden.

 

9b) Heeft u een beroerte, een herseninfarct of hersenbloeding gehad?


Uitleg: Het gaat om hier om problemen met de bloedvoorziening en de bloedvaten van uw hersenen. Wordt ook wel CVA genoemd. In de vervolgvragen kunt aangeven wat er precies is gebeurd.

 

9b 1) Is dit in de afgelopen zes maanden gebeurd?


Geen uitleg.

9b 1.1) Bent u aan de bloedvaten van uw hersenen geopereerd?

 

9b 1.2) Heeft u nog steeds klachten van uw beroerte of herseninfarct?


Uitleg: Denk aan klachten als geheugenproblemen of verlamming. Vul ja in als u nog klachten heeft over het zien, het denken of hoe u beweegt.

 

9c) Is er bij u een misvorming van een hersenbloedvat ontdekt, zonder dat u eerst een bloeding had?


Uitleg: Soms ontdekt een arts bij toeval een misvormd hersenvat op bijvoorbeeld een hersenscan of MRI. Vul ja in als er bij u zonder bloeding een misvormd hersenvat is ontdekt.

 

9d) Heeft u een ziekte van uw zenuwstelsel?


Uitleg: Het gaat om bijvoorbeeld ziekte van Parkinson, multiple sclerose, ALS of neuropathie.

 

9e) Heeft u een spierziekte?

Uitleg: Kijk op www.spierziekten.nl voor meer informatie over spierziekten.

 

9f) Heeft u een hersentumor? Of heeft u er een gehad?

Uitleg: Met een hersentumor worden alle goedaardige en kwaadaardige tumoren bedoeld die binnen de schedel liggen.

 

9gi) Heeft u een aandoening van uw hersenen of zenuwstelsel die nog niet genoemd is?

Uitleg: Vul ja in als u iets heeft aan uw hersenen of uw zenuwstelsel waardoor u minder goed ziet, denkt of beweegt. Bijvoorbeeld een hersenletsel door een ongeval, een dwarslaesie of een zenuwbeschadiging.

 

10) Heeft u weleens een epileptische aanval gehad?

Uitleg: Er zijn veel soorten epileptische aanvallen. Voor deze vraag maak de soort niet uit. Vul ja in als u ooit een epileptische aanval heeft gehad.

 

10a) Heeft u de laatste epileptische aanval in de afgelopen vijf jaar gehad?


Uitleg: weet u dit niet precies meer? Vul dan ja in.

 

11) Heeft u weleens overdag last gehad van abnormale slaperigheid?

Uitleg: Vul ja in als u weleens overdag zo veel slaap kreeg, dat het u echt niet lukte om wakker te blijven. Denk daarbij aan ziekte als slaapapneu en narcolepsie.

 

11a) Heeft een arts slaapapneu (OSAS) bij u vastgesteld?

 

 

11b) Heeft een arts narcolepsie of hypersomnolentie bij u vastgesteld?

 

 

12) Bent u in de afgelopen drie jaar meerdere keren plotseling uw bewustzijn verloren (bijvoorbeeld flauwgevallen)

Uitleg: Plotseling bewusteloos raken kan veel oorzaken hebben. Vul ja in als u om wat voor reden dan ook meerdere keren bewusteloos bent geraakt.

 

13) Heeft u als gevolg van de ziekte van Menière in het afgelopen jaar aanvallen van duizeligheid gehad?

 

14) Heeft u ADHD of ADD?

 

15) Heeft een arts bij u autisme of een vorm daarvan vastgesteld, zoals PDD-NOS, McDD of Asperger?

 

16) Heeft een arts bij u een andere psychische of psychiatrische diagnose gesteld?

Uitleg: Vul ja in als u bij een huisarts of psychiater bent geweest die een psychiatrische ziekte bij u heeft vastgesteld. Denk aan een depressie, een psychose of een angststoornis. Maar ook ADHD of autisme.

 

16a) Heeft een arts bij u een depressie of een bipolaire stoornis vastgesteld?

 

16 a1) Is de diagnose in de afgelopen vijf jaar gesteld?

Uitleg: Weet u het niet precies meer? Vul dan ja in.

 

16 a1.1) Bent u in het afgelopen jaar behandeld door een psychiater?


16b) Heeft u weleens een psychose gehad of heeft u schizofrenie?

Uitleg: Vul ja in als een arts bij u schizofrenie heeft vastgesteld. Vul ook ja in als u wel eens een psychose heeft gehad.

 

16 b1) Heeft u tot nu toe maar één keer een psychose gehad?


16 b1.1) Heeft u die éénmalige psychose in de afgelopen 10 jaar gehad?


16c) Heeft u een angststoornis?

 

16d) Heeft u een andere psychische of psychiatrische aandoening die in de vorige vragen niet genoemd is?


17) Heeft u de afgelopen vijf jaar overmatig gebruik (misbruik) gemaakt van alcohol, drugs of andere verslavende middelen?

Uitleg: "Vul ja in als:

  • u moeilijk zonder alcohol of drugs kunt;
  • u regelmatig rijdt onder invloed van alcohol of drugs;
  • u in de afgelopen vijf jaar bent behandeld voor alcohol- of drugsmisbruik.

Weet u niet of u alcohol of drugs misbruikt? Doe dan de test op www.jellinek.nl"

 

18) Gebruikt u medicijnen die de rijvaardigheid negatief beïnvloeden?

Uitleg: "Het gaat om medicijnen waar u bijvoorbeeld slaperig of suf van kunt worden, of om medicijnen met ernstige bijwerkingen.

Vaak staat er een waarschuwing op de verpakking, maar niet altijd. Het staat wel altijd in de bijsluiter.

Twijfelt u?

Ook op www.rijveiligmetmedicijnen.nl kunt u opzoeken of u medicijnen heeft waarmee u beter niet kunt rijden."


19) Heeft u verder nog klachten of aandoeningen die u kunnen beperken bij het besturen van een voertuig?

Uitleg: Deze vraag kunt u bijvoorbeeld met ja beantwoorden als er bij de rijopleiding weinig voortgang is. Of als u het CBR wilt informeren dat u doof bent of een verstandelijke beperking heeft.

 

Vragen met toelichting:

Door het vakje hiernaast aan te vinken, verklaar ik dat ik alle vragen naar waarheid heb beantwoord. Ik weet dat ik strafbaar ben als ik opzettelijk onjuiste informatie geef. (dan volgt op het echte formulier een hokje)

De Gezondheidsverklaring moet naar waarheid worden ingevuld. Dit is een wettelijke verplichting volgens de Wegenverkeerswet 1994, artikel 114

 

Overigens biedt het CBR ook hulp bij het blijven rijden met een aangepaste auto.
Weet u niet zeker of u een Gezondheidsverklaring moet invullen? Belt u dan met de klantenservice van het CBR: 088 227 77 00.


10 Keuring door een neuroloog

Bij bepaalde gezondheidsproblemen of beperkingen zoals veel mensen met hersenletsel hebben, heeft het CBR een rapport nodig van een medisch specialist.
Bij veel aandoeningen kunt u naar uw eigen behandelaar/neuroloog. Het CBR kan op basis van deze informatie en de Regeling Eisen Geschiktheid 2000 uw rijgeschiktheid beoordelen.

Reden voor verwijzing naar de neuroloog kan zijn:
Aandoening van het centrale of perifere zenuwstelsel, toenemend in ernst
Amyotrofische lateraal sclerose (ALS)
Bewustzijnsstoornis (bijv. flauwvallen)
Dementie
Dwarslaesie
Epilepsie (vallende ziekte)
Gevoelsstoornis van de benen/voet (neuropathie)
Hersendoorbloedingsstoornis in de vorm van een TIA of beroerte
Hersenbeschadiging na een trauma
Hersentumor
Misvorming van de hersenvaten met of zonder hersenbloeding
Multiple sclerose
Narcolepsie (slaapstoornis)
Overmatige slaperigheid (denk ook aan slaapapneu door de hersenstam)
Polio met restverschijnselen
Spasticiteit (verhoogde spierspanning) verkregen in de jeugd
Spieraandoening
Verminderd geestelijk functioneren, anders dan dementie (bijv. een geheugenstoornis)
Zenuwbeschadiging na een trauma
Ziekte van Huntington
Ziekte van Parkinson

 

PDF
Verwijzing naar neuroloog nodig? PDF rijgesd911
PDF [42.2 KB]