Blauw licht - gezondheid risico's?

 

Beeldschermen
Om op de meest heldere momenten van een dag te kunnen lezen kunnen lezen wat er op het scherm van je tablet, computer, smartphone en zelfs televisies staat, stralen deze apparaten voortdurend een blauw licht uit. Die schermen bestaan uit LCD, liquid crystal displays.

 

Ledlampen

Blauwlicht zit ook in ledlampen. De ledlamp is een heldere lamp die de gloeilampen en halogeenlampen duurzaam en goedkoper kan vervangen. Ze zijn energiezuiniger en hebben een langere levensduur en leveren aan het einde van hun levensduur geen kwikafval op. Maar zij zenden een heel ander lichtspectrum uit..

 
Wit licht is een mengsel van verschillende kleuren licht. Een witte gloeilamp zendt relatief weinig licht uit in het blauwe deel van het spectrum, terwijl het licht van ledlampen waarvan het licht ook als wit wordt waargenomen, meer in het blauwe licht uitzendt.
 
Spectrum van een gloeilamp:

download.png

 

Effect op de slaap

Dat blauwe licht bootst zonlicht, daglicht, na waardoor de menselijke biologische klok verstoord kan raken. Het bioritme wordt aangestuurd door de nucleus suprachiasmaticus in de hypothalamus dat op zijn beurt de pijnappelklier (epifyse) in de hersenen activeert om wel of niet een slaaphormoon aan te maken. (Melatonine). Blauw licht verhindert dus de aanmaak van dit slaaphormoon.

 

Daardoor kan je door in dat blauwe licht te kijken moeilijker in slaap vallen. Licht heeft dus invloed op de centrale inwendige biologische klok van mens en dier en daarmee op de hartslag, hormoonafscheiding, lichaamstemperatuur en cyclus van slapen en waken.

 

Mensen met hersenletsel en zeker de tieners onder hen, lijden al vaker aan de verstoring van het slaap-waakritme. In de tienertijd wordt de biologische klok van nature iets naar achteren verschoven: 's morgens kunnen zij niet makkelijk wakker worden, maar zij kunnen met gemak tot in de nacht opblijven.

 

Effect op de ogen

Blauwlicht passeert het hoornvlies en  de lens van het oog voordat het in het netvlies wordt geabsorbeerd.

De ganglioncellen van het netvlies van de ogen zijn extra gevoelig voor blauw licht. 

 

In het perifere zichtveld, het gezichtsveld naast waar we precies scherp zien zitten veel kegeltjes die ook gevoelig zijn voor blauw licht. Daardoor valt blauw licht op in het donker als het in ons gezichtsveld komt. Het 'springt in je oog'. 

Een teveel aan blauw licht op het oog kan zelfs kunnen leiden tot schade aan het oog. In een rapport van de Gezondheidsraad staat dat door korte tijd in sterk licht (van de zon of van een kunstmatige bron) te kijken het oog beschadigd kan raken. 

In welke mate blauw licht invloed heeft op de gezondheid van je ogen, wordt op dit moment goed onderzocht. 

 
Mogelijk draagt de stijgende blootstelling aan ledlicht ook bij aan
leeftijdgebonden maculadegeneratie.*1

Netvliesschade als gevolg van blauw lichtschade is onherstelbaar. Met name is het ernstig wanneer het optreedt in het centrum van het gezichtsveld, in de gele vlek, wat leidt tot vermindering van de gezichtsscherpte.

Langdurige verstoring van het dag-nacht ritme (jet lag, nachtwerk) kan negatieve gezondheidseffecten veroorzaken, zoals overgewicht, hart- en vaatziekten en borstkanker. Maar het effect van blauwlicht hierop is nog niet bewezen.

Lichamelijke klachten

Bewezen klachten na blootstelling aan blauw licht zijn onder andere:

  • branderige ogen,
  • vermoeide ogen,
  • hoofdpijn,
  • slecht in slaap kunnen komen.

 

Relativeren?

Hoogleraar oogheelkunde prof. dr. Nomdo Jansonius in het Universitair Medisch Centrum Groningen relativeert het.

Hij zegt: "Blauw licht komt gewoon voor in het buitenlicht. Wie buiten is, stelt zijn ogen bloot aan veel meer blauw licht dan wie naar een beeldscherm kijkt.

Bovendien zijn de beeldschermpjes ook nog zo in te stellen dat ze bijvoorbeeld ’s avonds minder blauw licht uitstralen. En nieuwere led-lampen stralen al minder blauw licht uit dan de oudere". Einde citaat.

 

Aanbevelingen 

Het RIVM echter doet aanbevelingen om te onderzoeken hoe lang en op welke momenten van de dag mensen apparatuur met blauw licht gebruiken. Verder moet worden onderzocht welke effecten optreden, bij welke blootstelling, en in hoeverre ze schadelijk zijn voor de gezondheid.

https://www.gezondheidsraad.nl/nl/taak-werkwijze/werkterrein/gezonde-leefomgeving/briefadvies-gezondheidsrisicos-van-leds

http://www.rivm.nl/Documenten_en_publicaties/Wetenschappelijk/Rapporten/2015/januari/Verkenning_Gezondheidseffecten_van_nieuwe_lichtbronnen

 

Wat kun je zelf doen?

Wat de hoogleraar al aanhaalde: dat er app's te downloaden zijn, die het blauwe licht filteren waardoor je beeldscherm iets rustiger zacht oranje wordt. Voor Apple zijn er, ons bekend, wel betaalde versies, maar geen gratis versies tenzij je gelijk een 'gratis browser' wil installeren. Voor de Android markt zijn er meerdere gratis apps te verkrijgen.


Eén van de bekendste apps voor de computer is  f.lux , die de kleuren van het het computerscherm aanpast aan het moment van de dag – warm ’s avonds en ’s nachts en feller gedurende de dag. Het blauwe licht wordt uitgezet.

 

Natuurlijk kun je ook op minstens twee uur vóór je gaat slapen alle beeldschermen uitzetten of het kijken ernaar beperken. 

 

Speciale bril
Wie googelt op 'blauw licht brillen' of 'slaapbrillen' ziet dat er een breed aanbod is van brillen in allerlei prijsklassen en dat er zelfs coatings zijn voor op bestaande brillenglazen.
Er zijn mensen met hersenletsel die het plezierig vinden voor de rust aan hun ogen om zo'n bril te dragen. Met name klagen zij over minder hoofdpijn.

Zie halverwegede hulpmiddelenpagina.
bril.jpg
Meerdere speciale brillen die verkocht worden om je te beschermen voor teveel blauwlicht sponsoren het Oogfonds. 

Kennisbank
Leden van onze Facebookgroep Overprikkeling kunnen nog meer tips krijgen hoe ze de instellingen van hun smartphone of tablet en beeldscherm van de pc kunnen instellen in de kennisbank. Wachtwoord  vereist. (vraag één van de beheerders van de FB groep)

blauwlicht-1.jpg

Lees meer over onderzoek naar wat beeldschermen met je slaap kan doen, en de wetenschap achter de f.lux app.

https://www.gezondheidsraad.nl/nl/taak-werkwijze/werkterrein/gezonde-leefomgeving/briefadvies-gezondheidsrisicos-van-leds

http://www.rivm.nl/Documenten_en_publicaties/Wetenschappelijk/Rapporten/2015/januari/Verkenning_Gezondheidseffecten_van_nieuwe_lichtbronnen

 

 Federative Committee on Anatomical Terminology (1998). Terminologia Anatomica. Stuttgart: Thieme

Mark F. Bear, Barry W. Connors en Michael A. Paradiso, "Neuroscience: Exploring the Brain," 4de uitgave Wolters-Kluwer 2016.

https://oogfonds.nl/projecten-nieuws/gezonde-kinderogen/blauw-licht/


*1 https://www.gezondheidsraad.nl/sites/default/files/201502_leds.pdf