Home » Oorzaken Ziektebeelden » Hersenletsel door alcohol

Hersenletsel door alcohol

Inleiding

Alcohol is slecht voor de hersenen. Het werkt verdovend op alle hersencellen, waardoor de communicatie tussen de neuronen vertraagt.

Op termijn zullen er hersencellen verloren gaan. Het verlies aan hersenweefsel wordt duidelijk vanaf het dagelijks drinken van 6 glazen of eerder met een korte periode comazuipen en vakantie-zuipen. Alcohol giftig is voor de hersencellen en veroorzaakt tekorten aan vitamine B1.

 

Met name de prefrontale cortex kan aangetast raken. Dit hersengebied speelt een rol bij redeneren, plannen, problemen oplossen, rekening houden met anderen, zelfcontrole en het geweten. Dit voorste gedeelte van het brein, de prefrontale cortex, komt tussen de 12 en 23 jaar tot rijping.

Prefrontal_cortex_left_animation.gif

Bij een te grote inname van alcohol kan de prefrontale cortex zich niet normaal ontwikkelen. Ook het geheugen gaat achteruit.

 

Drinken onder de 16 jaar wordt daarom sterk afgeraden. Niet alleen treedt er veel sneller schade aan de hersenen op, maar jonge kinderen krijgen veel sneller een levensgevaarlijke alcoholvergiftiging.

 

Gevolgen van alcohol op de hersengebieden:

 

  • Alcoholgebruik heeft een grote invloed op de frontale cortex (voorste gedeelte van de hersenen). Dit gedeelte is verantwoordelijk voor zelfcontrole en het sociale functioneren, maar ook voor doelgericht handelen, redeneren en problemen oplossen. Schade aan de frontale cortex zorgt voor een achteruitgang in intellectuele vaardigheden. Juist de intelligentie en sociaal functioneren en zelfcontrole heeft iemand hard nodig in het hele leven.

 

  • Door het verminderen van de zelfcontrole is er meer kans op impulsieve reacties en zijn er minder remmingen, o.a. om verder te blijven drinken.

 

  • O.a. door het effect op de hippocampus worden herinneringen van het korte termijn geheugen niet doorgegeven aan het lange termijn geheugen. Hierdoor ontstaan black-outs. Langdurig drinken heeft dikwijls ook grote gevolgen voor de geheugenwerking in het algemeen.
    Zie ook: geheugenstoornissen

 

  • De invloed van alcohol op het cerebellum (de kleine hersenen), achteraan het hoofd, zorgt voor stoornissen in motoriek, coördinatie en evenwicht. Dit is reeds merkbaar wanneer iemand eenmalig stevig door drinkt. Langdurig overmatig drinken kan leiden tot permanente beschadigingen.

 

  • De medulla, (het verlengde merg in de hersenstam) is verantwoordelijk voor een aantal autonome functies zoals ademhaling en hartslag. Wanneer dit gedeelte verdoofd wordt door veel drinken kan er een coma optreden en kan men overlijden. Vooral binge drinkers die in korte tijd grote hoeveelheden alcohol drinken, lopen dit risico. Zie het kopje hieronder hoe een acute alcoholvergiftiging te herkennen.

 

  • De hypofyse is een klier die zich midden in het hoofd onder de hersenen bevindt. De hypofyse is verantwoordelijk voor een groot aantal hormonen, waaronder het groeihormoon. Veel drinken op jonge leeftijd kan daardoor o.a tot groeistoornissen leiden (afname groeihormoon). Voor een afbeelding welke hormonen verhoogd, verlaagd en gelijk blijven zie deze link.

 

  • De hersenen ontwikkelen zich tot men ongeveer 23 jaar is. Tot die tijd zijn ze extra kwetsbaar voor giftige invloeden. Overmatig drinken vanaf jonge leeftijd kan voor onherstelbare beschadigingen zorgen. Hierdoor worden denkprocessen, geheugen en zelfcontrole negatief beïnvloed.
    •  

      Vanuit verscheidene wetenschappelijke studies neemt men aan dat mensen die 25 glazen alcohol per week drinken, hersenschade zullen oplopen. Voor vrouwen ligt deze grens lager. Lichamelijke verslaving aan alcohol is niet noodzakelijk om schade op te lopen. bron alcohohulp.be Voor mannen is de grenswaarde vijf alcoholische eenheden en voor vrouwen vier alcoholische eenheden tijdens één enkele gelegenheid.       

     

    Herken een acute alcoholvergiftiging

    Comazuipen en alcoholoverdosis betekent hetzelfde als alcoholvergiftiging.  Dit is een levensbedreigende situatie. Een alcoholoverdosis heeft invloed op de ademhaling, bewustzijn, hartslag, lichaamstemperatuur en kokhalsreflex. Een alcoholvergiftiging hangt samen met lichaamsgewicht (lager gewicht eerder kans), hersenvolume, het drinktempo en de maaginhoud.
    Niet alle symptomen hoeven aanwezig te zijn!

    • Persoon reageert niet meer op aanroepen, pijnprikkels
    • Verwarring / desoriëntatie
    • Slecht zicht
    • Misselijkheid /Braken
    • Diarree (kan ook afwezig zijn)
    • Epileptische aanval (kan ook afwezig zijn)
    • Langzame ademhaling (minder dan acht maal per minuut)
    • Onregelmatige ademhaling (meer dan 10 seconden tussen het ademhalen)
    • Kans op ademhalingsstilstand
    • Blauwige huid of bleke huid
    • Lage lichaamstemperatuur
    • Flauwvallen
    • Bewusteloosheid zonder gewekt te kunnen worden
    • Kans op hartstilstand

     

    Wat moet je doen bij een alcoholvergiftiging? Hoe te handelen?

    Bel 112 vertel de symptomen die je herkent van bovenstaande lijst. Niet iedereen heeft  Besef dat het een levensbedreigende situatie kan zijn! Vraag na of de persoon niet toevallig suikerziekte heeft. Probeer de persoon wakker te houden en als die iets alerter is laat de persoon water drinken. (Pas als degene zich niet kan verslikken). Leg de persoon op de zij (stabiele zijligging) als hij of zij niet kan zitten ook als de persoon niet aanspreekbaar is. Houd de ademhalingswegen vrij. Houd de persoon warm. Geef geen koffie! Laat de persoon niet de roes uitslapen! Probeer niet het braken op te wekken want iemand kan in het braaksel stikken! Beadem als de ademhaling helemaal gestopt is.
    Laat een arts verder handelen:
    https://richtlijnendatabase.nl/richtlijn/acute_neurologie/acute_neurologie_bij_alcoholgebruik/acute_alcoholintoxicatie_bij_alcoholgebruik.html#uitgangsvraag                 

    VITAMINE B1 TEKORT

    Wie te weinig van deze vitamine opneemt raakt al snel door zijn lichaamsvoorraad heen.

    Vitamine B1 (thiamine) wordt niet in het lichaam zelf gemaakt, maar moet via voedsel opgenomen worden., zoals via : graanproducten, aardappelen, eigeel, lever, melkproducten, peulvruchten.

     

    Mensen die teveel alcohol drinken eten steeds minder. Dat komt o.a. door de suikers die zich in alcoholhoudende dranken bevinden en een bron van calorieën zijn.

    Daarbij komt dat door alcohol de slijmvliezen van de darmen beschadigd raken waardoor de vitamine B1 niet goed opgenomen kan worden.

     

    De lever, waar de vitamine B1 opgeslagen wordt, is door de alcohol ook beschadigd. Er is dus sprake van een combinatie van factoren waardoor er te weinig vitamine B1 in de bloedbaan opgenomen kan worden.

    Voordat de vitamine B1 een kritische ondergrens bereikt heeft, ontstaat er een acuut en levensbedreigend ziektebeeld: de Wernicke-encefalopathie of syndroom van Wernicke.

    Dit ziektebeeld is te herkennen aan oogbewegings- en loopstoornissen en verwardheid. Dit kan overgaan in coma en leiden tot de dood. Dit ziektebeeld is echter niet altijd duidelijk aanwezig.

    In deze fase kan er bij het geven van een flinke hoeveelheid vitamine B1, in de vorm van injecties het syndroom van Korsakov nog voorkomen worden. 

    Omdat het syndroom van Wernicke in 80 tot 90% van de gevallen voorafgaat aan het Syndroom van Korsakov spreekt men vaak over het syndroom van Wernicke-Korsakov.

    KORSAKOV

    Het syndroom van Korsakov is een aandoening waarbij een gedeelte van de hersenen wordt aangetast.

    Hierdoor ontstaat geheugenverlies. De patiënt verliest vooral het vermogen om iets nieuws te leren, terwijl vaak ook het begrip van tijd gestoord raakt. De executieve functies worden aangetast zoals planning, organiseren, probleem oplossend vermogen maar iemand kan ook het vermogen verliezen om voor zichzelf te zorgen.

     

    Het gedrag van de patiënt verandert. Deze kan niet meer voor zichzelf zorgen. Iemand met Korsakov kan zich verbaal goed uitdrukken en een beeld van zichzelf schetsen dat heel aannemelijk klinkt, maar weinig met de realiteit van doen heeft.

     

    Dat wordt ook wel confabuleren (fantaseren, verzinnen) genoemd, want van bewust liegen is meestal geen sprake.

     

     

    Het syndroom is genoemd naar de Russische psychiater die de verschijnselen van geheugenproblemen constateerde zonder dementie en een verband legde met alcoholmisbruik.

     

    Korsakov is een van de meest bekende aandoeningen van de hersenen bij teveel alcoholgebruik. Deze ziekte hoeft niet altijd pas na jarenlang drankmisbruik op te treden. Enkele weken vakantiezuipen kan al voldoende aanleiding zijn. Openbaarde deze ziekte zich voorheen meestal pas bij vijftigplussers, artsen hebben nu de eerste gevallen van Korsakov al bij twintigers vastgesteld.  

    Zorgprogramma

    In samenwerking met prof.dr. Anne Goossensen is een wetenschappelijk onderbouwd zorgprogramma ontwikkeld voor cliënten met het Korsakov syndroom.


    Dit programma is ontwikkeld voor de behandeling van deze doelgroep in het algemeen en in het bijzonder voor de behandeling en begeleiding van cliënten die wonen in de zorginstellingen van de vier samenwerkende organisaties.

     

    Reeds opgedane kennis en ervaring kan op deze wijze worden vergroot en uitgewisseld. Hierdoor kan de leefsituatie van cliënten met het syndroom van Korsakov verbeteren.

     

    Ook wordt gestreefd naar tijdige signalering met als gevolg tijdig kunnen starten met specifieke behandeling.


    Als blijkt dat er (beginnende) alcoholproblemen zijn, kan de huisarts doorverwijzen naar bijvoorbeeld de kortdurende cursus in 7 weken alcohol de baas of naar een online behandeling, zoals bij Webzorg.

    Het Trimbos instituut heeft E-health cursussen o.m voor alcohol en drugsgebruik.

    www.minderdrinken.nl

    Zorgprogramma 2007 (25 euro)

     

    Zoekt u meer informatie of heeft u behoefte aan persoonlijk contact?

    Het telefonisch informatienummer 06 102 59 369   

           

    FILMPJES OVER KORSAKOV

    Film 1 klik hier belevingsfilm GGZ Korsakov

    Film 2 klik hier korsakov patiënten steeds jonger

    MEER INFORMATIE?

    • Bel de Infolijn 0900-1995 voor meer informatie of advies

       (€ 0.10/min)

    NHG five shot vragen lijst - problematisch drinken

    Tel de punten per gegeven antwoord op.

    Hoe vaak drinkt u alcohol?
    Nooit = 0 punten

    Maandelijks = 0,5 punten

    2-4 keer per maand = 1 punt

    2-3 keer per week = 1,5 punt

    4 keer per week of vaker = 2 punten


    Hoeveel glazen drinkt u op een typische dag dat u alcohol drinkt?

    1 tot 2 glazen = 0 punten

    3 of 4 glazen = 0,5 punt

    5 of zes glazen = 1 punt

    7 tot 9 glazen = 1,5 punt

    10 glazen of meer = 2 punten

     

    Ergert u zich wel eens aan mensen die opmerkingen maken over uw drinkgewoonten?

    Nee = 0 punten

    Ja = 1 punt

     

    Voelt u zich wel eens schuldig over uw alcoholgebruik?

    Nee = 0 punt

    Ja = 1 punt

     

    Drinkt u wel eens 's ochtends alcohol om de kater te verdrijven?

    Nee = 0 punten

    ja = 1 punt

     

    Uitleg puntentelling: Bij 2,5 of hoger is er sprake van problematisch alcoholgebruik. 7 is de maximum score

    FAS(D) - FOETAAL ALCOHOL SYNDROOM

    Als een zwangere vrouw alcohol drinkt riskeert ze hersenbeschadigingen bij haar ongeboren baby. Dit wordt Foetaal Alcohol Syndroom, of FAS, genoemd.

     

    Een avond drinken kan al genoeg zijn om lichamelijke en neurologische beschadigingen bij de ongeboren baby te veroorzaken.

    Deze kinderen kunnen neurologische afwijkingen, gezichtsafwijkingen, gedragsafwijkingen of vertraagde groei hebben en zijn vaak verstandelijk beperkt, fysiek aangetast, hebben onvoldoende rem en/of een geweten dat niet of slechts matig functioneert. Lees meer op onze speciale FAS pagina.

     


    Wetenschappelijke artikelen met info over FASD , FAS, ARND en info m.b.t. gezichtskenmerken:

    https://www.researchgate.net/figure/Characteristic-facial-features-in-a-child-with-fetal-alcohol-syndrome-These-includes-a_fig1_258626689  
     

    Bronnen:

    [Syndroom van Korsakov]. (z.d.). Geraadpleegd van https://www.korsakovkenniscentrum.nl/

    Eyskens, E., Feenstra, L., Meinders, A. E., Vandenbroucke, J. P., & Van Weel, C. (1997). Codex Medicus (10e ed.). Maarssen, Nederland: Elsevier Gezondheidszorg.

    Gezondheidsnet. (z.d.). Syndroom van Korsakov. Geraadpleegd van https://www.gezondheidsnet.nl/verslavingen/syndroom-van-korsakov-gevolg-van-alcoholmisbruik

    Hersenletsel uitleg team| Hersenletsel-uitleg.nl. (2017).  https://www.hersenletsel-uitleg.nl/

    Hersenstichting. (z.d.). Hersenstichting - Home. Geraadpleegd op 4 februari 2016, van https://www.hersenstichting.nl/

    Home | Korsakov Kenniscentrum. (z.d.). Geraadpleegd op 5 februari 2016, van https://www.korsakovkenniscentrum.nl/

    Kuks, J. B. M., Snoek, J. W., Oosterhuis, H. G. J. H., & Fock, J. M. (2003). Klinische neurologie (15e ed.). Houten, Nederland: Bohn Stafleu van Loghum.

    NHG. (z.d.). NHG-Standaard Problematisch alcoholgebruik | NHG. Geraadpleegd op 5 februari 2016, van https://www.nhg.org/standaarden/volledig/nhg-standaard-problematisch-alcoholgebruik

    Ramaekers, J. G., Van Wel, J. H., Spronk, D., Franke, B., Kenis, G., Toennes, S. W., . . . Verkes, R. J. (2015). Cannabis and cocaine decrease cognitive impulse control and functional corticostriatal connectivity in drug users with low activity DBH genotypes. Brain Imaging and Behavior, 10(4), 1254–1263. https://doi.org/10.1007/s11682-015-9488-z

    Specialist in psychiatrie. (z.d.). Geraadpleegd op 5 februari 2016, van https://www.parnassia.nl/uw-probleem/verstandelijke-beperking-psychiatrie

    Trimbos. (z.d.). Publiek. Geraadpleegd op 5 februari 2016, van https://www.alcoholinfo.nl/publiek

    Valkenberg H., Nijman S. (2011) ‘Alcoholvergiftigingen en ongevallen met alcohol bij jongeren van 10 tot en met 24 jaar’. Stichting Consument en Veiligheid.

    https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3767933/