Hersenletsel door zuurstoftekort

zuurstoftekortanoxiehypoxie.jpg

Een tekort aan zuurstof in het brein kan optreden na:

 

  • Reanimatie of hartstilstand (infarct /ritmestoornissen)

  • Ademhalingsstilstand. B.v. bij verdrinking, verstikking of verslikking

  • Langdurige epilepsieaanval

  • Vergiftiging (rook) en/of bij intoxicatie

  • Ernstige longproblemen

  • Verwurgingpoging

  • Status epilepticus (langdurige epilepsieaanval)

  • Bedolven worden

  • Bij baby’s tijdens weeën bij zware bevalling

 

Zuurstoftekort bij Herseninfarct/CVA of geboorte

Officieel hoort een CVA (beroerte) ook onder de doorbloedingsstoornissen van het centrale zenuwstelsel. De Hersenstichting informeert over zuurstoftekort bij de geboorte: Peri ventriculaire leukomalacie en Asfyxie.

 

Anoxie of hypoxie

Hersenletsel door zuurstoftekort heet postanoxische en/of posthypoxische encefalopathie.

De termen Anoxie en Hypoxie worden door elkaar gebruikt maar zijn medisch gezien wezenlijk anders:

  • Anoxie: zuurstoftekort in weefsels en organen

  • Hypoxie: zuurstoftekort in het bloed

 

De drie minuten zuurstof voorraad

Het hart pompt zuurstofrijk bloed door het hele lichaam. Door de hersenen stroomt via twee paar grote, door het hele brein vertakte, slagaders zuurstof en glucose. De glucose levert de brandstof welke door de zuurstof wordt verbrand. Dit proces levert alle energie om hersencellen te laten leven én werken.

 

Opmerking: Officieel hoort een CVA (beroerte) ook onder de doorbloedingsstoornissen van het centrale zenuwstelsel. Deze bespreken we echter op de herseninfarct / CVA paginaNB! Voor info over zuurstoftekort bij de geboorte verwijzen wij naar Periventriculaire leukomalacie en asfyxie.

 

1-zuurstof-tekort-gevaarlarge-1-1.jpg

Na drie minuten

Bij zuurstoftekort in de hersenen verhogen de hersenen eerst de bloedtoevoer. Helaas is dit in ernstige omstandigheden niet altijd voldoende. De hersenen hebben voor ongeveer drie minuten een noodenergievoorraad. Wanneer bij een hartstilstand niet binnen 2 minuten gestart wordt met reanimeren is die voorraad snel op. Gevolg: overal schade en geheugenproblemen.

 

Schade in hersengebieden

De meest kwetsbare gebieden van het zenuwstelsel zijn:

  • Hersenschors (cerebrale cortex)

  • Hippocampus

  • Kleine hersenen of cerebellum

  • Basale ganglia

  • Ruggenmerg

websitelarge.jpg

Welke schade door zuurstoftekort wordt veroorzaakt,

meer informatie.

 

Zuurstoftekort geeft overál schade

Overal waar normaal gesproken bloed stroomt ontstaat schade na zuurstoftekort. Ook wel Diffuse Hersenschade genoemd. Er sterven hersendelen af, verspreid over het héle brein en dat proces zet zich voort naarmate de minuten verstrijken.

 

Met name de temporaalkwab/slaapkwab (bij de slapen)  is gevoelig voor zuurstoftekort waardoor ook met name het geheugen zo snel beschadigd kan worden.

Een zuurstoftekort van drie tot negen minuten leidt tot onomkeerbare hersenschade! Bij een hartstilstand dient dus ook het best binnen twee minuten met reanimeren gestart te worden.

 

Mogelijke gevolgen

 

Verschil in gevolgen groot

 

  • Per persoon en per situatie zijn de gevolgen van zuurstoftekort in de hersenen verschillend.

  • De ene mens zal milde restverschijnselen hebben terwijl de ander geen besef van het leven meer heeft.

Tegenwoordig is er meer oog voor de cognitieve schade die mensen overhouden na een medische situatie met zuurstoftekort. Zo wordt er vaker een cognitieve screening gedaan als mensen voor hart revalidatie komen. Omdat met name het geheugen zo snel aangedaan.

 

Informatie bij twijfel gevolgen

  • Onzichtbare handicaps zijn er ook. Vraag om een neuropsychologisch onderzoek en/of cognitieve revalidatie. Onderstaande links en pdf helpen u op weg:

Hersenletsel na hartstilstand, infarct en ritmestoornissen

Naar schatting raakt bij acht van de tien gelukte – persoon overleeft - reanimatie's de patiënt comateus en loopt deze hersenletsel op. Het trieste feit is dan dat iemand als hartpatiënt het ziekenhuis ingaat en als hersenletselpatiënt het ziekenhuis uitkomt.

De vraagt doemt dan op wat heet een 'gelukte' reanimatie ? Prognoses hangen af van omstandigheden zoals temperatuur (hitte of kou), snelheid van aanvang van reanimeren, deskundigheid van hulpverlener(s), en wáár bevindt de persoon met een hartstilstand zich. Bevindt diegene zich bijvoorbeeld in een afgelegen gebied of toevallig al in een ziekenhuis?

o2.jpg

 

Neurologische problemen na hartstilstand 

Neurologische resultaten onder overlevenden van een hartstilstand bestrijken een breed spectrum, variërend van volledig herstel tot leven in een vegetatieve toestand. 

 

Patiënten die snel bijkomen na een reanimatie leveren geen probleem voor een prognose. 

 

Neurologen worden echter vaak gevraagd om comapatiënten te beoordelen na een hartstilstand, om te helpen voorspellen welke mate van eventueel herstel er kan zijn.

 

Hartstilstand kan worden gezien als oorzaak van zowel schade door falende stofwisseling (metabolische schade) en ook schade door structurele schade (in de hersenstructuren) in het centrale zenuwstelsel.

 

Patiënten met een korte circulatiestilstand die in mildere mate aan zuurstoftekort in de hersenen leden, tonen kenmerken van een omkeerbare  metabole (stofwisseling) encefalopathie. Omkeerbaar wil zeggen dat er wel herstel kan optreden.

  

Herstel na kortdurende coma

Als er sprake is van een coma duurt deze maximaal een paar uur, gemiddeld twaalf. Bij het ontwaken tonen deze patiënten enkele lichamelijke, zintuiglijke en intellectuele problemen. Zij kunnen verward zijn of een gat in het geheugen ervaren gedurende uren tot dagen. Het herstel is veelal snel en volledig. 

 

Onvolledig herstel na ernstig zuurstoftekort

Daarentegen zijn er ook patiënten met ernstige systemische anoxie-ischemie (anoxie = geen zuurstof/ ischemie =zuurstoftekort) met structurele schade, net als bij een beroerte. Patiënten in deze groep zijn meestal ten minste twaalf uur in coma en bij het ontwaken zijn er blijvende zintuiglijke en intellectuele problemen en problemen in de motoriek. Zowel op één plaats (focaal) in de hersenen als op meerdere plaatsen (multifocaal). Herstel is vaak onvolledig en langzaam.

 

Zwaarte van de handicaps

Sommigen zijn later in staat om een zelfstandig bestaan thuis te leiden ondanks de resterende neurologische problemen (middelmatig gehandicapt). Terwijl anderen, ernstig gehandicapt en afhankelijk, in verpleeghuizen moeten leven. Patiënten met grotere diffuse schade (overal in de hersenen schade) kunnen in een toestand van wakkerzijn zónder bewustzijn terechtkomen (vegetatieve toestand) of zijn hersendood.

 

Overzicht en inzicht

Neuroloog dr. G. Roks maakte onderstaand overzicht aangaande de duur van het zuurstoftekort en de schade op zowel hersenstam als hersenschors.

 

Hij publiceerde eveneens een Power Point presentatie over Postanoxische encefalopathie. Hieronder te downloaden.

Bekijk de PPT hier

Powerpoint
postanoxische-encephalopathie-roks (1)
Powerpoint [2.2 MB]
Download (1110 downloads)

Wees voorbereid!

Volg een reanimatiecursus. Download de gratis reanimatie app in Google Play of Appstore van de Nederlandse Hartstichting die je door een reanimatie coacht.

 

Zorg daarbij dat je telefoon op de luidspreker staat zodat je tegelijk 112 kunt bellen. 

Besef dat er hersendelen sterven na drie minuten hartstilstand!

 

Eén van Nederlands bekendste neuropsychologen, Jenny Palm, kan zich erg opwinden over de naïeve veronderstelling dat reanimeren als breed geoefende volksvaardigheid mensenlevens zou redden. Zij zegt tijdens een interview het volgende:

“Er is een reanimatiehype gaande, het manhaftig redden van mensenlevens na een hartstilstand, zonder dat daarbij de vraag gesteld wordt hoever je daarin moet gaan.

 reanimatiehype.jpg

We weten inmiddels dat 95% van dergelijke reanimatie's een hele slechte outcome kent. Er is allerlei onderzoek dat de hoogste kans van slagen bij een reanimatie toedicht aan het ingrijpen in de operatiekamer, tijdens een operatie. Het interval tussen hartstilstand en succesvolle reanimatie is het kortst op de OK. Overal elders wordt gereanimeerd met soms gevaarlijk lange tussenpozen, waardoor de kans op volledig en volwaardig herstel enorm terugloopt.

 

Mensen worden aangemoedigd reanimatiecursussen te volgen om op een goed moment hun partner of een ander te kunnen redden. Het effect daarvan is tweeledig: zij die niet kunnen reanimeren worden met een schuldgevoel opgezadeld, maar zij die hebben gereanimeerd ook, wanneer ze vaak genoeg moeten constateren dat diegene die ze het leven hebben gered vervolgens met ernstig hersenletsel door het leven gaat.

Kwaliteit van leven dient het criterium te zijn. Zolang iemand revalideert is er niets te veel om de patiënt met allerlei kunstgrepen weer terug te laten winnen wat verloren is gegaan, maar daarna is het afgelopen en mag de patiënt en het hele sociale systeem om hem of haar heen het allemaal verder zelf uitzoeken.”

 

Ervaringsverhalen, grote verschillen

  • Paul – geen druk sociaal leven meer

  • Tobias – zwaar gehandicapt na langdurige reanimatie

Tobias, hersenletsel na reanimatie: 

We mogen een kijkje nemen in het leven van iemand die na een hartstilstand langdurig werd gereanimeerd. Tobias Prenen, een bekend cellist, begaafd musicus. hersenletselnazuurstoftekortreanimatie.jpgEigenlijk was hij al klinisch dood. 

 

 

 

Aanvankelijk was er blijdschap dat hij blijft leven. De ernst van de handicap echter is zeer groot.

De documentaire volgt anderhalf jaar van het leven van Tobias in het verpleeghuis en van de mensen in zijn omgeving, vrienden en familie.

Tobias is zwaar gehandicapt, spastisch en kan zeer moeilijk communiceren. Hoewel...: Hij zegt wel heel duidelijk dat hij niet dood wil...de tegenstelling is groot met wat zijn omgeving; familie en vriend hierover denkt.

Zij menen dat Tobias geen menswaardig bestaan leidt.. Tobias zelf lijkt er geen erg meer in te hebben, lijkt niet onder zijn handicaps te lijden.....  

CEREBRALE PARESE (CP)

Cerebrale parese kan voorkomen bij de baby tijdens de geboorte door zuurstoftekort tijdens weeën of moeilijke bevalling. Discussiepunt of cerebrale parese door zuurstoftekort bij een bevalling onder Niet Aangeboren Hersenletsel valt. CP komt ook bij infectieziekten voor in vroege kindertijd: zie hersenletsel, bij infectie.

 

Parese betekent gedeeltelijke onvolledige verlamming, spierzwakte  Grieks: πάρεση, páressi - de [musculaire] zwakte. Letterlijk betekent cerebraal parese dus hersenverlamming.

Zie Pagina Cerebrale Parese lees meer...


bronnen: Houghton Mifflin Cie en J.B.M. Kuks, J.W. Snoek, H.J.G.H. Oosterhuis. Klinische Neurologie 15e druk, Bohn Stafleu Van Loghum, Houten, 2003 nederlandse vereniging van verpleeghuisartsen handreiking reanimatie,  nederlandse hartstichting, hersenletsel-uitleg.nl omgaan met hersenletsel Palm, hersenletselcongres, holland doc- Mercedes Stalenhoef- ik wil nooit beroemd worden, BOSK