Prikkelbaarheid

De definitie van prikkelbaarheid is in twee delen op te splitsen:


1) Taalkundig is het het afreageren op prikkels uit de omgeving. In de zin van toenemende irritatie, boosheid tot agressie.

 

2) Medisch is het het kunnen opwekken van energie in zenuwcellen, de irritatie en irritabiliteit van de huid, de darmen, de luchtwegen,  de spieren die spiersamentrekkingen kan geven.

Het kan ook betekenen: emotionele labiliteit bijvoorbeeld bij ochtend humeurigheid, menstruatie, PMS (Pre menstrueel syndroom), in de overgang, na een bevalling, bij een rouwperiode, bij een depressie, burn-out, bij angst, Post traumatische stresstoornis (PTSS), bij psychiatrische aandoeningen of bij een te snelle werking van de schildklier (Hyperthyreoïdie), bij het Syndroom van Prader-Willi (genetische afwijking), bij baby's met een waterhoofdje (Hydrocefalus), bij baby's en peuters met een middenoorontsteking, of andere aandoening, bij overmatig cafeïnegebruik, bij dementie, hypofyseafwijking waardoor iemand extreem veel gaat drinken en veel moet plassen (diabetes insipidus) etc. etc. 


Hersenletsel
Prikkelbaarheid wordt veel in verband gebracht met gedrag bij hersenletselgetroffenen. ©hersenletsel-uitleg kopieer niet onze tekst. Dit kan juridische consequenties met zich meebrengen. 
Dat kan meerdere oorzaken hebben:

© hersenletsel-uitleg

Prikkelbaar of overprikkeling?
De term prikkelbaarheid wordt helaas te vaak verward met overprikkeling, een neurologische klacht, die ontstaat doordat het brein de veelheid van informatie niet meer kan filteren of prikkels kan remmen (inhibitie). ©hersenletsel-uitleg kopieer niet onze tekst. Dit kan juridische consequenties met zich meebrengen.

Er zijn meerdere hersenstructuren betrokken bij het doorgeven en decoderen en filteren van prikkels uit de omgeving en uit het lichaam zelf. Daarnaast zijn de grote hersencellen en tussencellen (interneuronen) en zenuwbanen betrokken en signaalstoffen (neurotransmitters) die prikkels door moeten geven en neurotransmitters die prikkels moeten remmen.hersenletsel-uitleg kopieer niet onze tekst. Dit kan juridische consequenties met zich meebrengen.
Als deze fine-tuning van de hersenen en neurotransmitters niet voldoende werkt door hersenletsel kan het wel leiden tot prikkelbaarheid, maar dit gebeurt lang niet bij iedereen met overprikkelingsklachten*. [*bron enquêtes hersenletsel-uitleg en persoonlijke informatie die verstrekt is aan ons] ©hersenletsel-uitleg kopieer niet onze tekst. Dit kan juridische consequenties met zich meebrengen.
Kort lontje
Er wordt vaak gesproken over 'het korte lontje' bij hersenletsel. Het lijkt daarmee wel of dat synoniem is aan het hebben van hersenletsel. Dat is het niet. Er zijn veel mensen met hersenletsel die geen 'kort lontje' hebben. Wij vinden deze term daarom een stigmatiserend label, dat we liever niet willen gebruiken. ©hersenletsel-uitleg kopieer niet onze tekst. Dit kan juridische consequenties met zich meebrengen.
Met de term 'het korte lontje' wordt wel de emotionele prikkelbaarheid bedoeld die snel opstapelt, zelfs explosief kan worden bij woede-uitbarstingen. 

Frustratie kan snel oplopen en als iemand geen time out kan nemen of niet kan aanvoelen dat een time out nodig is, is niet-medicamenteuze interventie een belangrijke eerste stap. Daarnaast is het creëren van een voor de patiënt adequate (prikkelarme) omgeving nodig om agressie overbodig kunnen maken. is Mogelijk met medicamenteuze beïnvloeding van neurotransmittersystemen. Agressie is moeilijk te behandelen maar goed te voorkomen.


Psychomotorische therapie kan wellicht raadzaam zijn.

Psychomotorische therapie is een non verbale therapievorm waarbij het ervaren, oefenen en experimenteren centraal staat. Een veel gehoorde overtuiging van mensen is dat een impulsdoorbraak vanuit het niets komt. De therapie is gebaseerd op de overtuiging dat het oplopen van spanning en emoties voorafgaat aan een impulsdoorbraak. Door hier bewust van te worden kunnen mensen met hersenletsel nog voor hun impulsdoorbraak leren om anders te reageren dan ze zich nu aangeleerd hebben.

 

Er loopt momenteel een onderzoek "grip op prikkelbaarheid" naar de effectiviteit van psychomotorische therapie en om een module samen te stellen voor mensen met hersenletsel, bij de Hogeschool van Windesheim Info bij mw. van Berkel.